Son Gazi'yi Uğurlayan Anıt Rölyeflerin Sırrı

Kurtuluş Savaşı gazisi Albay Mustafa Şekip Birgöl’ü son yolculuğuna uğurlama törenine evsahipliği yapan Birinci Ordu Komutanlığı’nın nizamiyesinde, ilgi çekici bir anıt bulunuyor.

Orta nizamiyede bulunan bu anıtta, Birinci Ordu’nun katıldığı savaşlar anlatılıyor. Atatürk’ün büstünün de bulunduğu anıtta, emekli albay, heykeltraş İbrahim Kuvvetli tarafından yapılan dört rölyef var. Rölyeflerde, 1. Ordu’nun katıldığı Balkan ve Çanakkale Savaşları’yla, Büyük Taarruz ve Takip Harekátı canlandırılıyor.

Osmanlı dönemi, ’bayraksız’

2001’de yapılan rölyeflerin Osmanlı dönemine ilişkin olanlarında Türk bayrağı yok. Kurtuluş Savaşı’nı anlatan rölyeflerde ise askerlerin elinde bayrak var. Rölyeflerdeki savaşlar şöyle:

Balkan Savaşı: 1912-1913’te yapılan Balkan Savaşları’nda Osmanlılar’a Bulgar, Sırp, Yunan ve Karadağlılar saldırdı. Düşmanın İstanbul sınırlarına kadar dayandığı savaşta, Osmanlı, saldıran ülkelerin kendi aralarında çıkan karışıklıktan faydalanarak, Edirne ve Kırklareli’ni geri aldı.

Çanakkale Savaşı: 1. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı’nın başkenti İstanbul’u alarak boğazların kontrolünü ele geçirmek isteyen İtilaf Devletleri ilk hedefleri Çanakkale Boğazı’ydı. Çanakkale Savaşı, önce denizde başladı. Nusrat mayın gemisinin döşediği mayınlar ve karadan isabetli obüs atışlarıyla, İtilaf Devletleri’nin donanması ağır bir mağlubiyet aldı ve 18 Mart 1915’te Çanakkale’yi geçemeyeceğini anladı. Bunun üzerine İtilaf Devletleri, 25 Nisan’da karadan çıkarma yaptılar. Binlerce askerin şehit olduğu çatışmalar sonrasında, 9 Ocak 1916’da düşman tamamen mağlubiyeti kabul ederek geri çekildi.

Büyük Taarruz: Sakarya’da durdurulan düşman ordusunu tamamen yurttan atmak amacıyla bir yıl kadar süren hazırlık döneminden sonra, Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk, 26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz’u başlattı. Türk ordusu, 30 Ağustos 1922’de Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde düşmanı tamamen imha etti.

Takip Harekátı: Büyük Taarruz’un hemen ardından Atatürk’ün "Ordular ilk hedefiniz Akdeniz. İleri" talimatını vermesi üzerine Kütahya 30 Ağustos Zaferi ile düşman işgalinden kurtarılırken, 1 Eylül’de Gediz, 3 Eylül’de Emet ve Tavşanlı ilçeleri kurtuldu. 2 Eylül’de Yunan Ordusu Başkomutanı General Trikopis esir alındı. 9 Eylül’de Yunan ordusundan arta kalanlar İzmir’de denize döküldü.

1. Ordu’nun diğer savaşları: Kırım Savaşı (1853), Plevne Savaşı (1876), Yunan Savaşı (1897), Trablusgarp Savaşı (1911).