Yazım Komisyonu "Yerel Yönetimler" Maddesini Görüştü

Meltem Yılmaz - TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu bünyesindeki Yazım Komisyonu, "yerel yönetimler" maddesini bugün de görüştü.

AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, CHP İzmir Milletvekili Rıza Türmen'in başkanlığında toplanan komisyon, "yerel yönetimler" ve "yargı denetimi" başlıklı maddeleri müzakere etti.

Yerel yönetimlere ilişkin AK Parti, CHP, MHP ve BDP farklı öneriler getirdi, bu maddenin bir çok fıkrasında mutabakat sağlanamadı.

CHP, yerel yönetimlerin sınırlarında, ancak bunların halkoylaması ya da başka yollarla görüşü alınmak koşuluyla değişiklik yapılabilmesini; yerel yönetimleri doğrudan ilgilendiren bütün konulara ilişkin planlama ve karar alma süreçlerinde yerel yönetimlere danışılması ilkesinin esas olduğunu öngördü.

AK Parti ve MHP ise merkezi idarenin, yerel yönetimler üzerinde, idarenin bütünlüğü ile hizmetlerin sunulmasında verim ve uyumun sağlanması amacıyla kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahip olmasını önerdi.

CHP'nin bu konudaki önerisine göre, merkezi idare, kamu yararına aykırı olduğu açıkça görülen ve hemen önlem alınmaması halinde telafisi mümkün olmayan bir zararın doğması durumunda yerel yönetimin işlem ve kararlarının geçici olarak uygulanmasını durdurabilecek. Merkezi idarenin bu kararı 30 gün içinde kanunda gösterilen idari yargı merciinin onayına sunulacak. İdari yargı mercii buna ilişkin kararını 6 ay içinde açıklayacak. İdari yargı merciine süresi içinde başvurulmaması ya da idari yargı merciin 6 ay içinde kararını açıklamaması durumunda merkezi idarenin kararı kendiliğinden kalkacak.

AK Parti ve MHP, mahalli idarelere, görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanmasını; CHP ise devletin, yerel yönetimlere, yerel yönetim olmanın gerektirdiği asgari görevleri yerine getirebilmesi amacıyla yeterince gelir kaynağı sağlamakla yükümlü olduğu önerisinde bulundu.

-BDP'nin önerisi-

BDP'nin madde önerisi ise "Yerel Kamu İdareleri" başlığıyla oldu.

BDP'nin önerisine göre, yerel kamu idareleri; bölge, il ve diğer kademeli birimler, halkının ortak yerel ihtiyaçlarını karşılamak üzere oluşturulan ve genel karar organları halk tarafından seçilen kamu tüzel kişileri olacak.

Yerel kamu idarelerin seçimleri, 4 yılda bir yapılacak.

Yerel kamu idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kazanma ve kaybetmeleri konusundaki denetim, ancak yargı yoluyla olacak.

Yerel kamu idareleriyle ilgili kanunlar, TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğuyla çıkartılacak.

- "Yargı denetimi"-

Üzerinde mutabık kalınan yargı denetimi maddesi ise şöyle:

"İdarenin hiç bir eylem ve işlemi, yargı denetimi dışında bırakılamayacak. Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde, bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilecek. Milletlerarası tahkime, ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilecek.

Yargı yetkisi, idari işlem ve eylemlerin, yalnızca hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olacak. AK Parti ve BDP, bu cümleye "hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz" ibaresinin eklenmesini önerdi.

Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyecek. CHP, bu fıkranın Anayasa'da yer almaması gerektiğini dile getirdi.

İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç zararın doğması ve idari işlemin hukuka aykırılığı konusunda kuvvetli belirtilerin bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilecek. CHP, idari işlemde hukuka aykırılığın "açıkça" olması ibaresinin eklenmesini istedi.

AK Parti, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu yararı, genel sağlık nedenleri ile ve ayrıca olağanüstü hallerde olağanüstü halin ilanına sebep olan konularla ilgili yürütmenin durdurulması kararı verilmesi kanunla sınırlanabileceğini önerdi. Ayrıca, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olmasını öngördü.

AK Parti'nin önerisine göre, kanun bu zararlar konusunda adli yargı yolu dahil farklı hukuki rejimler öngörülebilecek. Çalışanların kusurlarından doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilecek.

Yayıncı: Kudret Topçu - TBMM