3 Asır Önce Böyle Yaşıyorlardı

Ahmet Özler - UNESCO'un Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan Karabük'ün Safranbolu ilçesinde, yöreye özgü kıyafetlerin giydirildiği mankenler, müzeye dönüştürülen Kaymakamlar Evi'nde, 300 yıldır sürdürülen gelenekleri bugüne taşıyor.

Dünya Kültür Mirası Listesine 1994'te alınan ve yüzlerce yıllık süreçte oluşan Türk kent kültürünün günümüzde yaşayan en önemli yapı taşlarından biri olarak gösterilen Safranbolu ilçe merkezinde 18. ve 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl başlarında inşa edilmiş geleneksel Türk evlerinden birisi de Kaymakamlar evi. Türk toplumunun geçmişini, kültürünü, yaşama biçimini ve teknolojisini yansıtan önemli bir örnek konumundaki Kaymakamlar Evi, müze eve dönüştürüldü.

Safranbolu kışlası kumandanı yarbay Hacı Mehmet Efendi'ye ait, 18. yy. başlarında yapılan 3 katlı ve 10 odadan oluşan, o dönemde yarbay rütbesinin karşılığı olan "Kaim-Makam" nedeni ile de bugün "Kaymakamlar Evi" diye bilinen konakta 18. yy. başlarına ait aile yaşamı ve kültürü orijinal eşyalar ve cansız mankenler kullanılarak turizme açılmış.

İlçe Kaymakamlığı tarafından turizmin hizmetine sunulan ve ücretli gezilebilen evi yılda 200 bin turistin ziyaret ettiği bildirildi.

Araştırmacı yazar Aytekin Kuş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, müze evde sergilenen eşyaların otantik olduğunu ve mankenlerle 300 yıl öncesine ait yaşam, kültür ve adetlerin sergilendiğini söyledi.

Kuş, şunları kaydetti:

"Müze evimizde 300 yıl öncesine ait aile yapısını günümüze yansıtmaya çalıştık. O dönemde geleneksel büyük aile düzeni Safranbolu evlerinin tasarımını etkilemiştir. Baba, anne, oğullar, gelinler, torunlar, amca, teyze ve halalar kalabalık aile yapısını oluşturur. Evlat alınmış bir kız çocuğu da bu aileyi tamamlar. Aslında bu kalabalık aile sanki kendi içinde de küçük birimlere ayrılmış gibidir. İçeride karı ve koca bir birim oluşturur. Her birime bir oda verilerek özgürlük sağlanmıştır. Odalar birimlerin bütün ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde tasarlanmıştır. Ailelerin bir çarşı evi (yazlık) bir bağlar evi (kışlık) evi vardır."

-10 odalı 3 katlı konaklar-

O dönemde ailelerin 10 odalı 3 katlı konaklarda 3 nesil bir arada yaşadığını belirten Kuş, şunları ifade etti:

"Evler akıllı mimari örneklerdir. O dönemdeki evlerin her odası, şimdiki bir ailenin yaşamını sürdürebileceği şekilde dizayn edilmiştir. O odada oturulur, kalkılır, yemek pişirilir hatta yıkanılırdı. Evlerin geniş kapıları bulur ve her evin girişinde 'hayat' denilen alanlar bulunur. Evlerin orta katları biraz basıktır ve kış aylarında bu kat daha yoğun kullanılır. Üst katlar daha görkemli tavanları süslüdür. Bu yaşamlar yüzyıllardır devam etmiştir. İlçemizde 1937 yılında Demir ve Çelik Fabrikaları kurulunca yaşam biçimi de değişti. Bu evler son zamanda otel veya pansiyon yapılarak turizme açıldı. Kaymakamlar Evi'nde ise o dönem yaşatılıyor. Gençlerimizin görmesi sağlanıyor."

- KARABÜK