Bahçe Kurmak İçin Yola Çıktılar, Bitki Klonladılar

Zafer Akpınar - Büyük çaplı meyve bahçeleri yapmak üzere harekete geçen İstanbul'da kurulu bir firma, milyonlarca dolarlık yatırımla, dikeceği fidanları klonlama yöntemiyle üreteceği laboratuvar kurdu.

İstanbul'da kurulu Firmanın Genel Müdürü Yusuf Atilla Üstün, bir program kapsamında geldiği Bursa'da, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ısıtıcı sistemleriyle adını duyuran büyük bir firmanın yan kuruluşu olduklarını söyledi.

Söz konusu firmanın ülkenin çeşitli bölgelerinde binlerce dönüm araziler satın alarak tarım sektörüne girmeye karar verdiğini ifade eden Üstün, büyük meyve bahçeleri kurulması için harekete geçildiğini ve fidan arayışına gidildiğini anlattı.

Hastalıksız, kaliteli fidan bulamayınca bitki doku kültürü üzerine genel müdürü olduğu işletmenin kurulduğunu dile getiren Üstün, şöyle konuştu:

"2009'da faaliyete geçen firmamız, ülkede geniş çaplı araştırma yaptı. Ülkedeki meyve ağaçlarında anacın nereden geldiği, çeşit belli değil. Türkiye, yılda yaklaşık 5 milyon civarında meyve fidanı ithal ediyor. Şeftali, erik, kiraz, ceviz, badem gibi birçok çeşidin anaç fidanları geliyor. Bu ithalatı büyük çaplı firmalar gerçekleştiriyor. Küçük firmalar, yabani çekirdekten çıkma anaçlarla devam ediyor. Biz boşluğu doldurduk. Normalde bütün meyvelerin anaç kısmı, geçmişte yabani meyvelerde elmalarda ve armutların çekirdeklerine ekiliyor çimleniyordu. Anaç kısmı oluyordu, aşı yapılıyordu. Fakat bunların dezavantajı, uzun süre doğada kaldığı için virüs giriyordu. Virüsün az ve çok zararlısı var. Başlangıçta virüslü ürünle başlıyorsunuz. Çok geç verime yatar."

Dünyanın gelişmiş ülkelerinin bunun üzerine odaklandığını ve çok daha kısa sürede ürün alınabilecek anaç çeşitleri geliştirmeye başladığını belirten Üstün, bunun klonlama yöntemiyle yapıldığını söyledi.

Üstün, uzun yıllar süren uğraşlar sonunda dünyada kendini ispat etmiş şeftali, elma, erik ve armut gibi meyvelerde anaç çeşitlerinin belirlendiğini vurgulayarak, "Bu ürünlerden, klonlama yöntemiyle milyonlarca fidan üretimi yapılabilir hale geldi. Bitki doku kültürü, burada devreye giriyor. Uzun yıllar çaba harcayıp anaç ıslahı yapılıyor, ardından doku kültürüyle seri üretime geçiliyor" dedi.

-Kuvözdeki prematüre bebek gibi-

Anaç fidanın üzerindeki, gelişmeye müsait, bitkinin bütün özelliklerini taşıyan uç dokuyu aldıklarını ve laboratuvar ortamında bakterilerden arındırıp temizlediklerini anlatan Üstün, şöyle devam etti:

"Özel tüpler içinde özel ortamlara dikiliyor. 20 gün, bir ay içinde üç beş tane fidan verecek şekilde kol atıyor. Her 20 günde bir bunu çıkarıp kesiyorsunuz. Birden 3-5 çıkıyor. 20 gün sonra yine 3-5 arası fidan alınıyor. Bu şekilde sürekli çoğalıyor. Bu tamamen ameliyathane temizliğinde temiz odalarda yapılıyor. Temiz odaların özel kabinlerinde gerçekleştiriliyor. Dışardan mantar, virüs, bakteri girmesi imkanı yok. Bitkileri kesip, çoğaltma çok temiz ortamda oluyor. Kuvözdeki prematüre bebek gibi bunlar. Özel seralarda dikiliyorlar. 20 gün ile bir ay arasında 15-20 santim boy atıyorlar. Doğaya alışma safhası çok önemli. Tüm şartları sağlıyorsunuz. Daha sonra bitki, dışarı çıkmaya toprakla buluşmaya hazır hale geliyor."

Üstün, kullanılan anaçların tamamının yurt dışı ıslah merkezlerinde yapıldığını ifade ederek, "Hepsi patentli. Her ürettiğimiz fidan için dışarıya para ödüyoruz. Bu ürünlerin elde edilmesi için kullanılan gen kaynaklarının yüzde 80'inin Türkiye'den olması da üzüntü verici. Geliştirme ve ıslah çalışmaları yurt dışında" dedi.

Yeni aldıkları bir çeşidin üretimine geçtiklerini ifade eden Üstün, her sattıkları ürün için 17 avro cent ıslahçı kuruluşa para ödediklerini söyledi.

Tedarikçi firmanın, dünyada ne kadar üretilirse her birinden 17 avro cent kazandığını belirten Üstün, "Bizim kendi ıslahımız diyebileceğimiz çeşidimiz yok. Amasya ile Kuyubaşı elmasını birleştirmiş, iyi çeşit ortaya çıkarmış, ıslah etmiş sonra da Türkiye'ye fidanını satmış" diye konuştu.

-İşin babası Hollanda'ya bile fidan ürettiler-

Üstün, Türkiye'de firmaları kadar kapsamlı üretim yapanın olmadığını anlatarak, şu anda yılda 6 milyon adet anaç fidan ürettiklerini bildirdi.

Talep gelmesi durumunda 6 ayda 20 milyon adet bile üretebileceklerine dikkati çeken Üstün, şunları kaydetti:

"Milyonlarca dolar harcama yaptık. Sürekli sipariş alıyoruz. Türkiye'nin ihtiyacını bilsek istenileni üretebiliriz. İthalatın önünü kesmek istiyoruz. Bitki klonlaması ile üretildiği için erken verime yatıyor. İlk mahsul elmada 7 ya da 8'inci yılda alınıyor normallerinde. Bunda 2 yılda verim alınabiliyor. Verimi de yüksek. Bu işin babası Hollanda'daki bir firmanın bir milyon siparişini ürettik. Çiçekte, tıbbi bitkilerde de klonlaması istenileni yapabiliriz. Fransız bir firmaya da 800 bin adet göndereceğiz. Yurt dışı fuarlarına katılıp, fason üretim yapmak istiyoruz."

- BURSA