Petrol ve Cari Açığa İran Etkisi

Denizbank Ekonomik Araştırmalar ve Strateji Grup Müdürü Ergüzel, " İran'la gelişmiş ülkeler arasındaki anlaşma uzun vadeye yayılabilirse petrol fiyatlarında aşağı yönlü baskı oluşturacaktır" dedi.

İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1) arasında diplomatik anlaşmaya varılmasının ardından analistler, bu gelişmenin çok olumlu olmakla birlikte, kısa vadede Türkiye ekonomisi üzerinde ciddi bir etki yaratmasının pek olası olamayacağını belirtti.

Ancak, ikili ve hatta çok taraflı ilişkilerde yeni bir döneme girilmesi halinde yapısal dönüşümler ve değişimlerin de beraberinde geleceğini ifade eden analistler, bu konunun bir süre daha gündemde kalacağını düşünüyor.

Analistler, analistler konunu yurtiçi piyasalara etkilerini AA muhabirine değerlendirdi.

Denizbank Ekonomik Araştırmalar ve Strateji Grup Müdürü Ercan Ergüzel, gelişmenin bölgesel gerginliği azalacak olmasının Türkiye açısından birkaç açıdan çok önemli olduğunu vurguladı.

Ergüzel, şunları kaydetti:

"Birincisi, bölgemizde gelişmiş ekonomilerle İran arasında sıcak çatışma ihtimalinin olacağı tüm senaryolar, Türkiye piyasalarında ek volatilite yaratıyor. Bunun örneklerini 2013 yılı içinde görmüştük. İkincisi, Türkiye'nin bölge ile dış ticareti. Son dönemlerde AB'ye ihracat bölge ekonomisinin toparlanması paralelinde artmaya başladı. Buna Orta Doğu ülkelerine yapılan ihracatın artması da eklenirse daha kalıcı bir iyileşme sağlanabilir.

Üçüncüsü petrol fiyatları. Cari açığında seyri açısından petrol fiyatlarının gidişatı önemli. Anlaşma haberinden sonra 110 doların üzerindeki brent petrol fiyatları 108 dolarlı seviyelere geriledi. İran'la gelişmiş ülkeler arasındaki anlaşma uzun vadeye yayılabilirse petrol fiyatlarında aşağı yönlü baskı oluşturacaktır. Bu da Türkiye'nin cari açığını daha aşağı çekebilecek bir başka faktör olacaktır."

"Petrol fiyatlarının mevcut seviyelerinde 10 dolarlık bir artış cari açığımızı 4,7 milyar dolar artırıyor"

Halk Yatırım Ekonomik Araştırmalar Müdürü Banu Kıvcı Tokalı, İran'la tarihi nükleer anlaşmaya varılmasının, hem jeopolitik hem de ekonomik dengeler açısından Türkiye'ye olumlu yansımaları olacağını belirtti.

Tokalı, her ne kadar varılan ara anlaşmanın kapsamlı bir anlaşmaya dönüşmesi için uzun ve zorlu görüşmelerin yapılması gerekse de, bölgede yıllardır süren gerilimi azaltacak güven artırıcı adımlar paketi olarak hazırlanan bu anlaşma ile Orta Doğu'da daha istikrarlı ve güvenli bir ortam yaratılmasının ümit edildiğini ifade etti.

Hem bölgesel tansiyonun azalması hem de İran'a uygulanan yaptırımların gevşetilmesiyle ülkenin petrol ihracatını artırmasının petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir baskı yarattığını dile getiren Tokalı, şunları kaydetti:

"Ancak, bu eğilimin kalıcı olabilmesi ve gücünü koruyabilmesinin önünde risk unsurları da mevcut. Öncelikle, ülkeye uygulanan yaptırımların kısmi olarak gevşetildiğini biliyoruz. Dolayısıyla, yaptırımlar öncesi günde 2,5 milyon varil seviyesinde olan ancak ülkeye uygulanan kısıtlamalarla günde 1 milyon varile inen İran'ın petrol ihracatının hemen eski düzeye gelmesi beklenmemeli. Daha da önemli ve orta vadeyi kapsayan bir unsur olarak küresel ekonomiye ilişkin güçlenme sinyalleri petrol fiyatlarındaki aşağı yönlü baskıların sınırlı kalmasına neden olabilir. Ancak genel olarak, bölgede yaşanan bu gelişmeyi petrol ithalatçısı olan Türkiye ekonomisi için özellikle dış denge ve enflasyon riskleri açısından olumlu buluyoruz.

Bilindiği üzere, petrol fiyatlarının mevcut seviyelerinde 10 dolarlık bir artış cari açığımızı 4,7 milyar dolar artırıyor. Enflasyon tarafındaki etkisi ise 0,3 puan civarında. 2014 yılı için enerji maliyeti beklentimiz 60 milyar dolar. Üstelik bu bahsettiğimiz doğrudan etkiler. Bir de enerji maliyetinin dolaylı etkileri bulunuyor. Dolayısıyla, petrol fiyatlarındaki aşağı yönlü baskı unsurunun kalıcı olması cari açıktaki artışı dizginleyecek, enflasyondaki yukarı yönlü riskleri sınırlayacak bir gelişme olarak beliriyor. Bölgede yaşanacak ılımlı hava, petrol fiyatları haricinde, Türkiye'nin bölgeye yönelik ihracatını da olumlu etkileyebilecek. Yakın ve Orta Doğu'ya yapılan ihracatın toplam ihracatımızda dörtte bir civarında önemli bir pay aldığını biliyoruz."

"2017 yılına kadar cari açığa 8 milyar dolar katkı"

Finansinvest Başekonomisti Burak Kanlı, İran Cumhurbaşkanı olarak Hasan Ruhani'nin seçilmesi ve son olumlu gelişmeler İran ve Batı ülkeleri arasındaki gerginliğin hafiflemesi adına yeni umutlar taşıdığını ve gelecek dönemde İran'a karşı yaptırımların kısmen kaldırılabileceğini ifade etti.

Buna rağmen hemen bir çözüm beklemediklerini  ve yeni bir anlaşmayla yaptırımların kısmi de olsa kaldırılmasının ancak orta vadede mümkün olabileceğini belirten Kanlı, "Ülke ekonomileri göz önüne alındığında Türkiye ekonomisi böyle bir gelişmeden en fazla yarar sağlayacak ülke konumundadır. Yaptırımların 2014 yılı başı itibarıyla azalacağını varsayarsak; Türkiye'nin cari açığı üzerindeki olumlu etkisinin 2012 yılı ile karşılaştırıldığında ilk yıl 5,3 milyar dolar seviyesinde (şu anki cari açığın yüzde 10'u) ve 2017 yılına kadar da her yıl 8 milyar dolar olacağını düşünüyoruz. Aynı zamanda ilerleyen ilişkiler, Suriye sorununa çözüm arama çabalarını destekleyici nitelikte olabilir" değerlendirmesinde bulundu.

"Kısa vadede çift haneli petrol fiyatları görebileceğimizi sanmıyorum"

Odeabank Ekonomik Araştırmalar Müdürü İnanç Sözer ise İran ile ilgili yapılan anlaşmadan sonra Türkiye ekonomisi açısından komşuda gerginliğin dinmiş olmasının ağırlıkla uzun vadede politik ve ekonomik ciddi faydaları olacağını söyledi.

Kısa vadede ise petrol fiyatlarındaki trend ve ihracat kanallarının ne kadar açılabileceğinin kritik olacağına dikkati çeken Sözer, "Bununla birlikte anlaşma petrol fiyatlarında ciddi baskı oluştursa da, arz tarafından muhtemel ayarlamaların yapılması ve küresel enerji sektöründeki gelişmeler ışığında kısa vadede çift haneli petrol fiyatları görebileceğimizi sanmıyorum" dedi. - İstanbul