Aym'den Ziraat Odaları Başkanlarında İki Dönem Kuralına "Seçme" ve "Seçilme" Özgürlüğü İptali

Anayasa Mahkemesi, ziraat odalarında üst üste iki dönem yönetim kurulu başkanlığı yapmış olanların aradan iki seçim dönemi geçmedikçe aynı göreve yeniden seçilemeyeceklerine ilişkin düzenlemeyi, seçme ve seçilme hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle iptal etti.

Ankara 8., 9. ve 15. İdare Mahkemeleri, Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun 11. maddesinin 5234 sayılı Kanunun 28. maddesiyle değiştirilen "Ziraat odalarında üst üste iki dönem yönetim kurulu başkanlığı yapmış olanların, aradan iki seçim dönemi geçmedikçe aynı göreve yeniden seçilemeyecekleri biçimindeki düzenlemenin" hükmünü içeren 3. fıkrasının iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. İptal isteminin esasını inceleyen Yüksek Mahkeme, düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğuna karar vererek, hükmü iptal etti. Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçesi Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Kanunla seçim konusunda yapılacak düzenlemelerin demokratik hukuk devletiyle bağdaşır olması gerektiğinin altı çizilen gerekçede, kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanılması ve keyfi davranmaması gerektiği vurgulandı. Demokratik hukuk devletinde temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüde sağlanıp güvence altına alınmasının esas olduğunun belirtildiği gerekçede, hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından birisinin de özgür, genel, eşit ve gizli oya dayalı, hoşgörü, açık fikirlilik ve çoğulculuk anlayışı içerisinde ilgililerin birbirleriyle rekabet edilebildiği dürüst ve düzenli seçimlerin varlığı olduğu ifade edildi. Yönetime gelmede ve ayrılmada tek yolun seçimler olduğu ve buna ilişkin yasakların demokratik hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmadığının kaydedildiği gerekçede, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan ziraat odalarının yönetim kurulu başkanlığı gibi görevlere seçilme hakkının demokratik bir hak olduğu vurgulandı. Belli bir süre başkanlık yapanların aradan sekiz yıl geçmedikçe yeniden seçilemeyeceklerine ilişkin yasağın demokratik gereklerle izanını mümkün olmadığının kaydedildiği gerekçede, "Bu yasak seçime katılan üyelerin kanaatinin serbestçe oluşmasını engellediğinden üyeler yönünden seçme adaylar yönünden seçilme hakkına müdahale oluşturmuştur. Kamu kurumu niteliğinde olsa da sivil toplum örgütlerine bu tür seçilememe yasakları getirilmesi demokratik hukuk devleti anlayışıyla bağdaşmayacağından Anayasa'ya aykırılık oluşturur" denildi.