Batı Ülkelerinin Mısır'daki Olaylara Yaklaşımı Tartışılıyor

Mısır'da ordunun yönetime el koymasının ardından ABD ve Avrupa ülkelerinin durumu "darbe" olarak adlandırmaktan kaçınmaları, Batı'nın demokratik değerlerin evrenselliğini tutarlı biçimde savunması noktasında tartışmalara neden oluyor.

London School of Economics Uluslararası İlişkileri Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fawaz Gerges, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Ordunun yaptığı, temelde anayasa aykırı bir şey, insanların razısına aldırış etmediler. Ordu, en basit şekilde demokratik olarak seçilmiş modern Mısır'ın Cumhurbaşkanı'nı devirdi. Yasa dışı bir şekilde Cumhurbaşkanı'nı tutukladılar, Müslüman Kardeşler'in üst düzey yetkililerini tutukladılar. Bunlar yasa dışı ve anayasaya aykırı hareketler. Ordu sadece Mursi'yi devirmekle kalmadı, aynı zamanda demokrasiyi de devirdi" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Barack Obama'nın Mısır'da yaşananlara yaklaşımının hatırlatılması üzerine Gerges, Obama'nın ordunun yaptıkları için "endişeli" olduklarını açıkladığını ancak olup biteni darbe olarak adlandıramadığını hatırlattı. Amerikalıların pozisyonlarının oldukça karmaşık olduğunu söyleyen Gerges, "Muhalefette bulununan laiklerin lideri, ABD'nin pozisyonu eleştiren açıklamalarda bulundu. Amerikalıların yaptığı ise, İslami eğimli Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi ile muhalifler arasında dengeli bir tutum izlemek. Çünkü ABD, Cumhurbaşkanı Mursi'yi meşru lider saydı, çünkü Mursi Mısır'ın yasal olarak seçilmiş meşru bir lideri. Diğer taraftan, muhaliflerin yapmak istediklerinin tamamen farkındalar" diye konuştu.

Mısır ordusu ile ABD arasında stratejik bir ilişki olduğuna vurgu yapan Gerges, sözlerini şöyle sürdüdü:

"Bunun ABD'nin en yakın ilişkilerinden biri olduğunu söyleyebilirim. ABD, Mısır ordusuna 8 milyar dolar yardımda bulundu. Mısır ordusu, İsrail ile barışın korunmasında önemli bir unsur olarak görülüyor. Çok stratejik bir ilişki söz konusu, Obama'nın Mısır ordusuna olan yardımını kesmesinden şüphe ediyorum, ordunun yaptıklarından endişeliler. Eğer ordu politik süreci kesintiye uğratmaz ve seçimlere gitmekten imtina etmezse ABD çıkıp açıkça, herkesin gözü önünde orduyu eleştirmeyecektir."

Gerges, Obama'nın, Mısır ordusunun Müslüman Kardeşler'e müsamaha etmemesine ses çıkarmamasını hayretle karşıladığını ifade etti. Gerges, "Obama'nın çıkıp Müslüman Kardeşlerin liderlerinin tutuklanmalarının illegal olduğunu söyleyeceğini ümit ediyorum" diye konuştu.

-"Muhakkak bir darbe" -

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu (USAK) Başkanı Özdem Sanberk, Mısır'da ordunun yönetime el koymasına ilişkin, olayın "muhakkak bir darbe" olduğunu söyledi. Sanberk, Suudi Arabistan ve Katar'ın darbe olduğunu bile bile Mısır ordusunu tebrik ettiklerine dikkat çekerek, "Şu anda özgürlük arayan Arap dünyasına, tarihin terse sarılmasını memnuniyetle karşılayan beyanlar yapıyorlar. Biz, Arap dünyasını çok iyi tanımıyoruz. Mursi'nin de Müslüman Kardeşler'in de Arap dünyasını yanlış değerlendirdiklerini görüyoruz" dedi.

Türk dış politikasının birinci önceliğinin Ortadoğu olduğunu ifade eden Sanberk, her ülkenin çifte standart uygulayabileceğini ve Türkiye'nin Ortadoğu dünyasını iyi anlayamadığını ileri sürdü. Sanberk, iktidara gelen Müslüman Kardeşlerin kendi dünyalarını iyi değerlenmediklerini dile getirerek, "Bunun altından dünyanın nasıl kalkacağını merak ediyoruz. On yıllar boylunca sürecek bir istikrarsızlık söz konusu" ifadelerini kullandı.

-"Mısır'da çifte standart" -

USAK Bilim Kurulu Başkanı Prof. Dr. İhsan Bal ise Batı'nın Mısır'daki gelişmelere yaklaşımının çifte standart içerdiğini kaydetti. Bal, "Mısır ve Arap halkları genelde demokrasi yürüyüşlerinde yalnız bırakıldılar. Doğu Avrupa'da komünizm çöktükten sonra demokrasiye geçişte büyük finansal destekler verildi" dedi. Seçilmiş iktidarın görevden el çektirilmesinin bir "darbe" olduğunu söyleyen Bal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Demokrasiyle ilgili birçok ortaklık projesi gösterildi. Onlara yol gösterildi. Hem elden tutma hem de yoldaşlık etme vardı. Ekonomik olarak da destekleme vardı. İkinci bir arka planı da 'Müslümanlar ve Araplar demokrasiye gidemezler' oryantalist bakışı olarak görüyoruz. Araplar için demokrasi lükstür önyargısı oluşturdular. Bu darbeyle birlikte o önyargılara gelişme bulmuş oldular. Çifte standarda gidişteki taşlar bu biçimde oluşturuldu." - Ankara