CHP'li Tanrıkulu'ndan Hukuk Devleti Eleştirisi

(TBMM) - CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, hukuk devleti ilkesine ilişkin kaygıları TBMM gündemine taşıdı. Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde; hukuk güvenliği, hukuki öngörülebilirlik, yargı kararlarındaki çelişkiler ve Anayasa Mahkemesi ile AİHM kararlarının uygulanmamasına ilişkin iddiaları gündeme getirdi.

CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, TBMM Başkanlığı'na sunduğu yazılı soru önergesinde, hukuk devletinin; hukuki güvenlik, öngörülebilirlik, açıklık, eşitlik ve idarenin işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarıyla bağlı olması ilkeleri üzerine kurulu olduğunu vurguladı. Tanrıkulu, önerinin gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:

"Hukuk devleti; hukuki güvenlik, öngörülebilirlik, açıklık, eşitlik ve idarenin işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarıyla bağlı olması ilkeleri üzerine kuruludur. Hukuk felsefecisi Lon L. Fuller tarafından ortaya konulan 'yasallığın iç ahlakı' yaklaşımına göre bir hukuk düzeninin meşruiyet kazanabilmesi için yasaların genel, yayımlanmış, anlaşılır, çelişkisiz, geriye yürümez, uygulanabilir, istikrarlı olması ve uygulamanın ilan edilen kurallarla uyum göstermesi gerekmektedir."

Ancak Türkiye'de son yıllarda sık değişen mevzuat düzenlemeleri, kişilere ve olaylara göre farklı uygulamalar yapıldığı yönündeki iddialar, mahkeme kararlarının öngörülebilir olmaması, Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarının uygulanmasına ilişkin tartışmalar ile bazı soruşturma ve kovuşturmalarda hukuki güvenlik ilkesinin zedelendiğine ilişkin kamuoyuna yansıyan değerlendirmeler; hukuk devletinin temel ilkeleri bakımından ciddi kaygılara yol açmaktadır.

"HUKUKİ ÖNGÖRÜLEBİLİRLİK AÇISINDAN HANGİ ÇALIŞMALAR YAPILIYOR?"

Tanrıkulu, Bakan Gürlek'e şu soruları yöneltti:

Türkiye'de hukuk güvenliği ve hukuki öngörülebilirlik ilkelerinin güçlendirilmesine yönelik son beş yılda hangi çalışmaları yürütmüştür? Son beş yıl içerisinde kaç kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik değişikliği yapılmıştır?

Söz konusu değişikliklerin hukuk güvenliği üzerindeki etkisine ilişkin herhangi bir etki analizi yapılmış mıdır? Sık değiştirilen mevzuat düzenlemeleri yurttaşların hukuki öngörülebilirlik hakkını zedelemekte midir?

Anayasa Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmamasına veya geciktirilmesine ilişkin iddialar hakkında Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme yapılmış mıdır?

Yargı kararlarında benzer olaylarda farklı mahkemelerce çelişkili kararlar verilmesinin önüne geçmek amacıyla yürütülen bir çalışma bulunmakta mıdır?

Son beş yıl içinde 'kanunların geriye yürütülmesi' sonucunu doğurduğu yönünde eleştirilen kaç yasal düzenleme hakkında Bakanlığınıza başvuru yapılmıştır? Yargı süreçlerinde yurttaşların hangi davranışlarının suç oluşturduğunu önceden öngörebilmelerini sağlamak amacıyla yürütülen bir standartlaştırma veya rehber çalışması bulunmakta mıdır? Mevzuatın sadeleştirilmesi ve yurttaşların anlayabileceği açık bir hukuk dili oluşturulması amacıyla Bakanlığınızın yürüttüğü çalışmalar nelerdir?

Hukuk kurallarının uygulanması ile idarenin fiili uygulamaları arasında farklılık bulunduğu yönündeki şikayetlere ilişkin son beş yılda Bakanlığınıza kaç başvuru yapılmıştır? Türkiye'de hukuk devleti ilkesinin güçlendirilmesi amacıyla Lon L. Fuller'ın ortaya koyduğu 'yasallık ilkeleri' benzeri evrensel hukuk kriterlerini dikkate alan herhangi bir reform çalışması yürütmekte midir?"