İran Savaşı'nın Uzaması Küresel Ekonomiyi Çıkmaza Sürüklüyor

Pakistan'daki barış görüşmelerinin çökmesiyle uzayan İran Savaşı, küresel ekonomiyi derin bir çıkmaza sürüklüyor. Çatışan tarafların milyarlarca dolarlık silah harcamaları ve enerji piyasasındaki darboğaz, tüm dünyada yükselen enflasyon, gıda krizi ve artan lojistik maliyetleri olarak doğrudan vatandaşın sırtına yükleniyor. Hürriyet gazetesi yazarı Sefer Levent'in yazısında derlediği veriler, barışın sağlanamamasının faturasını küresel çapta dar gelirlinin ve zayıf ekonomilerin ödeyeceğini ortaya koyuyor.

Savaşan tarafların doğrudan günlük maliyeti 1.5 ila 3 milyar dolar bandında seyrediyor, bu ABD ve İsrail'in operasyon harcamalarını, İran'ın askeri giderlerini ve enerji kayıplarını kapsıyor. ABD tek başına günde 1 milyar doların üzerinde harcıyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması, dünya geneline günlük 3 ila 6 milyar dolarlık ek fatura çıkarıyor ve bu rakamın 6 ila 10 milyar dolara çıkması öngörülüyor. Bu, artan petrol fiyatları, LNG şoku, taşımacılık maliyetleri ve gıda etkilerini içeriyor.

Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, savaşın uzaması durumunda küresel büyümenin 1 puana kadar kayıp yaşayabileceği uyarısında bulunuyor, bu da yılda yaklaşık 1.11 trilyon dolar kayıp anlamına geliyor. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, savaşın petrol piyasasında en büyük arz şokunu yarattığını açıklarken, Hürmüz'den geçen günlük 20 milyon varil ham petrol akışı durma noktasına geldi. Petrol fiyatlarındaki artış, küresel ekonomi için günde 2 milyar dolar ek enerji faturası yaratıyor.

Doğalgaz ve LNG fiyatları yüzde 80'den fazla artarken, lojistik maliyetleri de sıçrama gösterdi. Körfez taşımacılığı için risk primleri yüzde 1000'e kadar yükseldi ve hava kargo fiyatları yüzde 70 arttı. Gıda ve gübre sektöründe üretici maliyetleri artıyor, tarım üreticileri maliyetlerinde yüzde 20 ila 30 artış bekliyor. Artan petrol fiyatları, Mısır'dan Pakistan'a kadar birçok ülkede para birimleri ve borç dinamikleri üzerinde baskı yaratıyor, IMF ek acil destek ihtiyacı duyurdu.

Finansal piyasalarda belirsizlik artarken, risk iştahı daralıyor ve bazı varlıklar güvenli liman olarak yükselişe geçiyor. Dünya, uzayan savaşın bedelini her gün katlanarak öderken, yatırım piyasaları da sarsılmayı sürdürüyor.