Savaşın Etkisiyle Yükselen Gübre ve Gıda Fiyatlarında Kalıcı Düşüş Zor

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yener Ataseven, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın ardından yükselen gübre ve gıda fiyatlarının aynı sürede düşmeyeceğini belirtti. Ataseven, 'Türkiye ve bölge ülkelerinde kalıcı bir düşüş kısa vadede çok zor ancak küçük indirimler olabilir.' dedi.

Savaşın başlamasıyla küresel piyasalarda tarım, gıda ve enerji fiyatlarında ciddi yükseliş kaydedildi. Dünya Bankası verilerine göre, martta tarım fiyat endeksi yüzde 1,5, gıda fiyatları yüzde 2,7 artarken gübre fiyatlarında yüzde 26,2'lik artış yaşandı. Ataseven, savaşın tarım sektöründe daha fazla etkiye sahip olduğunu vurguladı.

Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol piyasasının yaklaşık yüzde 30-35'inin geçtiği kritik bir nokta olduğunu belirten Ataseven, İran'ın bu boğazı kontrol ettiğini ve sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 20'sinin buradan geçtiğini söyledi. Bu durumun doğal gaz ham maddesi kullanılan gübre ve üre üretimini olumsuz etkilediğini, fiyatların yükselmesine yol açtığını anlattı.

Türkiye'de gübre fiyatlarında yaklaşık yüzde 10 artış olduğunu ifade eden Ataseven, üre gübresinin tonunun 40 günde 2 bin lira arttığını, DAP gübresinde yüzde 9'luk artış yaşandığını kaydetti. Gübre fiyatlarındaki artışın çiftçilerin gübre kullanımını azaltabileceğini, bu durumun tarımsal üretim ve verimi düşürerek gıda enflasyonuna yol açabileceğini belirtti.

Ataseven, bahar döneminde tarla ürünleri ve sebzelerin ekiminde yaşanacak aksaklıkların üretimi etkileyebileceğini, yem bitkilerindeki sorunların hayvancılık maliyetlerini artırarak enflasyonu yükseltebileceği uyarısında bulundu. Savaşın sonlanması halinde bölge ülkelerindeki zararların giderilmesi için harcanacak paranın tarım bütçesini etkileyebileceğini söyledi.

Gıda fiyatlarındaki hızlı yükselişin aynı hızda düşmeyebileceğini ifade eden Ataseven, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve serbest ticaretin sağlanmasının önemli olduğunu vurguladı. Kısa vadede çıkan fiyatların aynı şekilde düşmesinin ekonominin kurallarına aykırı olduğunu belirterek, Türkiye'de tarımsal girdi maliyetleri artışına karşı tedbirler alınması gerektiğini ekledi.