Tarihsel Dersler Işığında ABD-İran Gerilimi ve Küresel Etkileri

Trump yönetimi, İsrail'in ayartmasıyla İran'a savaş açarken sonuçlarını pek düşünmemiş görünüyor. Tarih, kibir ve kısıtsız gücün imparatorlukları nasıl çökerttiğini gösteren sert bir öğretmendir. Kapalı kapılar ardında Netanyahu ile görüşen Trump, Avrupalı müttefikleriyle istişare etme ihtiyacı bile hissetmedi. Amerikan-İsrail ortak saldırısının etkileri İran'ı aşarak küresel boyuta ulaştı; Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Amerikalıların günlük yaşamını olumsuz etkiliyor. Bu durum, ABD için bir 'geri-tepme' vakası oldu ve Trump'ın kimyasını bozdu, Avrupalı müttefiklerini suçlamasına yol açtı. ABD, 'Amerikan Cumhuriyeti' ile 'Amerikan İmparatorluğu' arasındaki gerilimde sıkışmış durumda; imparatorluk hırsı, Roma'nın çöküşü gibi sonuçlar doğurabilir.

Tarihten bir örnekle, Milattan Önce 431-404 yılları arasındaki Peloponez Savaşları, Atina ve Sparta'yı tüketti. Sparta kazandı ama sadece 12 yıl hükmedebildi. Thebai'nin yükselişiyle güç dengeleri değişti ve 362'deki Mantinea Savaşı'nda her iki taraf da zafer iddia etti, ancak hiçbiri kalıcı kazanım elde edemedi. Ksenophon'un aktardığı gibi, bu savaş Yunan dünyasında daha büyük kargaşaya yol açtı. Sonrasında, Yunan kent devletleri Makedon Krallığı'na boyun eğdi, ardından Roma, Bizans ve Osmanlı hakimiyeti geldi. Atina'nın Sicilya işgali gibi tahmin edilmemiş sonuçlar, uygarlığın sönümlenmesine neden oldu, bugünkü ABD-İran geriliminde de benzer dersler çıkarılabilir.