Zafer Partili Aslan, Türkiye'nin AB atık yükünü üstlenmemesi gerektiğini söyledi

(ANKARA) - Zafer Partili Esmaül Hüsna Aslan, Avrupa Birliği'nden Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarının artmasına tepki göstererek, "Türkiye, başka ülkelerin atık yönetimi yükünü üstlenmek zorunda değildir. Türk milletinin toprağı, suyu ve doğal zenginlikleri korunmalıdır. COP31'in Türkiye'ye bırakacağı en önemli miras, uluslararası toplantılardan çok, ülkemizin çevre sorunlarının çözümünde atılacak somut adımlar olmalıdır" dedi.

Zafer Partisi Çevre, Şehircilik ve Kültür Politikaları Başkanı Esmaül Hüsna Aslan, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da bugün başlayacak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'na (COP31) ilişkin yazılı açıklama yaptı.

Dünyanın en önemli iklim konferanslarından birine ev sahipliği yapan Türkiye'nin, Avrupa'nın plastik atıklarının en büyük alıcısı konumunda bulunduğunu savunan Aslan, "İktidara soruyoruz: Kendi atık yönetimimizi geliştirmek ve doğal kaynaklarımızı korumak için çalışırken başka ülkelerden neden her yıl yüz binlerce ton plastik atık kabul ediyoruz?" ifadelerini kullandı.

Geri dönüşümün, ekonomik değeri olan meşru bir faaliyet olduğunu ancak bu faaliyetin çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde yürütüldüğünün kanıtlanmasının gerektiğini vurgulayan Esmaül Hüsna Aslan, "İthal edilen atıkların ne kadarının gerçekten geri dönüştürüldüğünü ne kadarının işleme artığına dönüştüğünü ve nasıl bertaraf edildiğini kamuoyunun bilmeye hakkı vardır" değerlendirmesini yaptı.

Plastik atıkların çevreye etkilerinin yalnızca depolama alanlarıyla sınırlı olmadığını belirten Aslan, 2026 yılında Environmental Monitoring and Assessment dergisinde yayımlanan bilimsel araştırmada, belirli örnekleme noktalarında mikroplastik yoğunluğunun tesislerin üst kesimlerindeki ölçümlere kıyasla 132 kata kadar arttığının belirlendiğini aktardı.

Örneklerde litre başına 16,5 ile 2 bin 74,5 arasında mikroplastik parçacığı tespit edildiğini, bu bulguların, tarım, su güvenliği ve ekosistem sağlığı açısından önem taşıdığını vurgulayan Aslan, "Türkiye'nin en verimli tarım havzalarından biri olan Çukurova'da, sulama kanallarında geri dönüşüm faaliyetleriyle ilişkili mikroplastik kirliliği bilimsel olarak tespit ediliyor. COP31'in ilk gününde gıda güvenliğini konuşurken bu araştırmaları görmezden gelemeyiz" dedi.

ÇED SİSMETİNİ ELEŞTİRDİ

Türkiye'nin Çevresel Etki Değerlendirmesi sistemindeki uygulamaları da ele alan Aslan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu'nda yer alan verileri de gündeme taşıdı.

Bakanlık raporuna göre, 2025 yılında 716 proje için Ek-1 kapsamında ÇED olumlu kararı verilirken, 3 bin 56 proje Ek-2 kapsamındaki seçme-eleme değerlendirmesinin ardından uygun bulundu. Tam ÇED raporu hazırlanmadan uygun bulunan 3 bin 56 projenin bin 5'i, petrol ve madencilik, 495'i sanayi, 395'i enerji ve 256'sı atık-kimya sektörlerinde yer aldı. Aslan, bu verilerin her projenin hukuka aykırı olduğunu göstermediğini ancak çevresel değerlendirmenin kapsamına ilişkin önemli sorular doğurduğunu dile getirdi.

24 Temmuz 2025'te yapılan yasal değişiklik ve 5 Mart 2026'da güncellenen yönetmelikle birlikte geçmişte Ek-2 kapsamındaki projeler için kullanılan "ÇED Gerekli Değildir" kararının yerini "ÇED Olumlu" ifadesinin aldığını hatırlatan Aslan, kararların isimlerinden çok değerlendirme içeriklerinin ve bilimsel yeterliliğinin önem taşıdığını vurguladı.

İLİÇ MADEN FACİASINA DEĞİNDİ

ÇED sistemine ilişkin eleştirilerinde Erzincan'ın İliç ilçesinde yaşanan maden faciasına da yer veren Aslan, şunları kaydetti:

"İliç'te 9 insanımızı kaybettik. Aynı maden sahasındaki kapasite artışı ve genişleme projelerine ilişkin çevresel değerlendirme kararlarının yargı tarafından iptal edilmesi, Türkiye'nin üzerinde ciddiyetle durması gereken bir konudur. Bu facia yaşanmadan önce Genel Başkanımız Prof. Dr. Ümit Özdağ iktidarı uyarmış, felaketin göz göre göre geldiğini gündeme taşımıştı. Yapılması gereken, bir felaket yaşandıktan sonra belgelerin yeterliliğini tartışmak değil, bilimsel riskleri proje hayata geçirilmeden önce ortaya koymak ve gerektiğinde faaliyete izin vermemektir. Çevre denetiminde yapılacak bir hata yalnızca ekonomik kayba değil, insan yaşamının yitirilmesine ve yıllarca sürebilecek ekolojik zararlara neden olabilir."

ABELEN'DEKİ ACELE KAMULAŞTIRMAYI HATIRLATTI

Aslan, madencilik faaliyetleri ile tarım alanlarının ve doğal yaşamın korunması arasındaki gerilimin yalnızca İliç'le sınırlı olmadığını belirtti.

Muğla'da Akbelen Ormanı çevresindeki altı köyde 679 parseli kapsayan acele kamulaştırma kararına karşı açılan davaların, enerji arz güvenliği gerekçesiyle Danıştay 6. Dairesi tarafından Ekim 2026'da reddedildiğini hatırlattı.

Ayrıca Aslan, Ordu'nun Fatsa ilçesinde ise dokuz mahalleyi kapsayan bin 952,18 hektarlık maden ruhsat sahasına karşı bölge halkı ve çevre örgütlerinin hukuki itirazlarının bulunduğuna dikkati çekti.

Bu dosyaların farklı hukuki süreçlere ilişkin olduğunu belirten Aslan, ortak tartışmanın madencilik faaliyetlerinin arazi kullanımı, su kaynakları, tarımsal üretim ve doğal ekosistemler üzerindeki etkileri olduğunu savundu.

Zafer Partili Aslan, "Bir tarafta enerji ve hammadde ihtiyacı, diğer tarafta çiftçinin toprağı, köylünün suyu ve bölgenin ekolojik bütünlüğü vardır. Kamu yararı değerlendirmesi yapılırken bunların tamamı bilimsel ve hukuki esaslarla birlikte ele alınmalıdır" dedi.

Atık yönetiminin yalnızca ithalatla sınırlı olmadığını belirten Aslan, geçtiğimiz günlerde Zafer Partisi Giresun İl Başkanı Mesut Aydın tarafından Giresun'un Aksu Mahallesi'nde kaydedilen kıyıya çöp ve hafriyat dökümü görüntülerini de yeniden gündeme taşıdı.

Görüntüler üzerine Giresun Belediyesi ve ilgili kurumlara çağrıda bulunduğunu hatırlatan Aslan, döküm faaliyetlerinin izinlerinin, çevresel etkilerinin ve sorumlularının tespit edilmesi gerektiğini vurguladı.

"GELECEK NESİLLERİN HAKLARINI GÖZETEN BİR ÇEVRE POLİTİKASI İSTİYORUZ"

Zafer Partili Esmaül Hüsna Aslan, Türkiye'nin iklim diplomasisinde söz sahibi olmasının önemine işaret ederek, şunları kaydetti:

"Ancak çevre politikalarının gerçek karşılığı, kendi ülkemizde toprağımızı, suyumuzu, ormanlarımızı ve insanımızın sağlığını ne ölçüde koruduğumuzdur. Zafer Partisi olarak yaklaşımımız açıktır. Ekonomik kalkınma ile doğal kaynaklarımızın korunmasını birbirinin alternatifi olarak görmüyoruz. Bilime dayanan, kamu yararını esas alan, milli kaynaklarımızı koruyan ve gelecek nesillerin haklarını gözeten bir çevre politikası istiyoruz. Türkiye, başka ülkelerin atık yönetimi yükünü üstlenmek zorunda değildir. Türk milletinin toprağı, suyu ve doğal zenginlikleri korunmalıdır. COP31'in Türkiye'ye bırakacağı en önemli miras, uluslararası toplantılardan çok, ülkemizin çevre sorunlarının çözümünde atılacak somut adımlar olmalıdır. Dünyaya verilen sözlerin önce Türkiye'de karşılığı olmalıdır."