KDK 2025 Raporu: Başvurularda Artış

Kamu denetçileri, Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) 2025 Yıllık Raporu kapsamında kendi faaliyet alanlarıyla ilgili milletvekillerini bilgilendirdi.

TBMM Dilekçe Komisyonu ile TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyelerinden Oluşan Karma Alt Komisyon, AK Parti İstanbul Milletvekili Behiye Eker başkanlığında toplandı.

Kamu Denetçisi Ertunç Erkan Balta, KDK'ye adalet, milli savunma ve güvenlik, mülkiyet hakkı ile sağlık ana başlıklarında gelen başvuruların birimince incelendiğini söyledi.

Adalet ile milli savunma ve güvenlik alanında kuruma iletilen başvuruların, vatandaşın devletle temas ettiği en kritik alanlara ilişkin önemli konuları içerdiğini belirten Balta, "2025 yılı itibarıyla adalet, milli savunma ve güvenlik alanında kurumumuza toplam 3 bin 535 başvuru yapılmış olup bu başvuruların nakil talepleri, barınma ve beslenme koşulları, disiplin uygulamaları, sosyal ve eğitsel faaliyetler, sağlık hizmetlerine erişim ve iletişim hakları gibi doğrudan temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı alanlarda yoğunlaştığı görülmektedir." diye konuştu.

Balta, "adalet hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin faaliyetler" kapsamında mahkeme kararlarının uygulanmaması başta olmak üzere tazminat ve vekalet ücretlerinin tahsili, bilirkişilik ve arabuluculuk sistemleri, UYAP uygulamaları, noter işlemleri ve adli sicil kayıtları gibi konularda incelemeler yapıldığını anlattı.

Bu başlık altındaki en yoğun başvuru konularından birinin de "mahkeme kararlarının idare tarafından uygulanmaması" olduğunu bildiren Balta, "Özellikle mahkemelerce hükmedilen tazminat ve vekalet ücretlerinin ödenek yetersizliği gerekçesiyle ödenmemesi yönünde şikayetler sıklıkla Kurumumuza iletilmektedir." bilgisini paylaştı.

Ertunç Erkan Balta, Anayasa'nın ilgili maddesi uyarınca yasama ve yürütme organları ile idarelerin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğuna ve bunun geciktirilemeyeceğine işaret etti.

Kamu Denetçisi Balta, son dönemde trafik kazaları ve şikayete bağlı suçlarda delil amacıyla kamera kayıtlarının paylaşılması ile trafik cezalarının hızlı sisteme işlenmesi taleplerinde artış gözlemlendiğini bildirdi.

Sağlık alanında Kuruma 2025'te 523 başvuru yapıldığını aktaran Balta, bu başvuruların randevu sistemleri, ilaca erişim, tedavi süreçleri ve ceza infaz kurumlarında sağlık hizmetleri gibi alanlarda yoğunlaştığını dile getirdi. Balta, sağlık hizmetleriyle ilgili başvuruların öncelikli olarak ve titizlikle incelendiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Bu kapsamda bir başvuruda başvuran, rahim ağzı kanserini önleyen HPV aşısı için 7 bin 500 lira ödeme yaptığını belirterek kendi imkanlarıyla yaptığı ödemenin yasal faiziyle tarafına ödenmesini talep etmiştir. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde ülkemizde yaygın olarak görülen bu hastalığın tek tedavi yöntemi olan aşının SGK tarafından geri ödeme kapsamına alınması yönünde idareye tavsiye kararında bulunulmuştur."

"Çocuktan başvuru alan ilk ve tek kurumuz"

Kamu Denetçisi Fatma Benli Yalçın, KDK'nin çalışmalarının somut çıktılarına dair örnekleri paylaştı.

Yalçın, görev alanı dışında geçen yıldan itibaren kadın, çocuk ve engelli hakları, sosyal hizmetler ile aile alanına bakmaya başladığını anlattı.

Engellilerin toplumsal yaşama katılmasına ilişkin önemli kararlarının ve desteklerinin olduğuna işaret eden Yalçın, "Biz, engellilere, sadece engelli ve engelli yakınlarına yardım verilen, devletin maddi olarak desteklediği kişiler olarak değil, toplumsal hayatın içerisine katılmaları ve fiili anlamda erişilebilirliğin sağlanması için gayret gösteriyoruz." sözlerini sarf etti.

Yalçın, kadına hakları konusunda yaptıkları çalışmaları paylaşarak, TBMM'nin verdiği yetkiyle özel rapor çıkarabildiklerini söyledi.

Bu konuda geçen hafta TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonunda detaylarını paylaştığı raporu hatırlatan Yalçın, raporda 40 tespit ve öneriye verdiklerini söyledi. Yalçın, raporda yer verdikleri tekliflerden birinin de ilgili yasada değişikliğe gidilerek kadına ve çocuğa yönelik şiddet sahnelerine televizyon ekranlarında yer verilmemesi olduğunu aktardı.

Çocuğun, en çok önem verdikleri konulardan biri olduğunun altını çizen Yalçın, çocuklarda suç işleme oranının ciddi anlamda arttığına değindi.

Yalçın, bu konuda da bir çalışma yaptıklarını da bildirerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Çocuktan başvuru alan ilk ve tek kurumuz. Çocuk web sitemizi güncelledik. Sadece web sitemiz senede 138 bin çocuk tarafından izleniyor. Çocuklara özel karar veriyoruz. İdarelere gönderdiğimiz kararlar dışında çocuklara renkli kağıtlarla bizzat benim imzamla onların ismiyle yazılar gönderiyoruz ki kendilerini değerli hissetsinler ve kendilerini suça bulaştıran insanlarla karşı karşıya kaldıklarında devleti tercih etsinler. Sırf bu nedenle Başdenetçimizin de katılımıyla Sincan ve Altındağ'da tüm okulları ziyaret ediyoruz. Şu ana kadar 1600 çocuğa bizzat kendi sınıfında KDK'yi anlatmak suretiyle destekte bulunduk. Ayrıca dijital mecrada da çocuk çeteciliğini öykündüren, şiddeti normalleştiren dolayısıyla kanıksatan dizilerle ilgili de özel çalışmalarımız var."

"İdarenin, ölçülülük ilkesine mutlaka riayet etmesinin altını çiziyoruz"

Kamu Denetçisi Abdullah Cengiz Makas, görev alanının ekonomiyle ilgili olduğunu dile getirdi.

Sosyal güvenlik alanına ilişkin kuruma ciddi başvurular olduğunu anlatan Makas, bunu normal karşıladıklarını çünkü alanın çok yoğun olduğunu bildirdi.

Makas, bu yoğunluktan ötürü idari uygulamalarda sonradan fark edilen yanlışlıklar olabildiğine işaret ederek, idarenin, hatasını düzeltirken, mutlaka hukuki güvenlik, hukuki istikrar, haklı beklenti ve hakkaniyet çerçevesinde karar vermek zorunda olduğunu belirtti.

Kamu Denetçisi Makas, "Dolayısıyla kişinin kusurundan kaynaklanmayan, daha ziyade teknik süreçlerden, idari uygulama sırasında ortaya çıkan hatalardan kaynaklanan bu sonradan yapılan bu düzeltmelerin de ölçüsüz sonuç doğurmaması ve idarenin, ölçülülük ilkesine mutlaka riayet etmesi gerektiğinin altını çiziyoruz." diye konuştu.

Özellikle 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından DASK'la ilgili şikayetlerin yoğunlaştığını bildiren Makas, bu konuda hem dostane yoldan çözümlerinin olduğunu hem de tavsiye kararları verdiklerini aktardı.

"Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde ciddi bir değişiklik yapıldı"

Kamu Denetçisi Özcan Yıldız, 2025'te 3 bin 975 başvurunun birimlerince incelendiğini kaydetti.

Çok geniş bir yelpazeden birime gelen başvuruları titizlikle incelediklerini ve vatandaşın sorununun çözümü noktasında ciddi adımlar atıldığını belirten Yıldız, "Bunun bir yansıması olarak 2025 yılında birimimizce verilen dostane çözüm karar sayısı 427 olup, bu, kurumumuzda verilen toplam 1086 dostane çözüm kararının yüzde 39,31'ine tekabül etmektedir." ifadesini kullandı.

Yıldız, geçen yıl kamuoyunu yakından ilgilendiren tavsiye kararları verdiklerine, bunlardan birinin de özel okullardaki ücret artışları olduğuna dikkati çekti.

Özel okullardaki ücret artışları nedeniyle velilerden yoğun başvuru geldiğini kaydeden Yıldız, "Bir tavsiye kararı hazırladık. Bu tavsiye kararını Milli Eğitim Bakanlığımıza gönderdik ve Milli Eğitim Bakanımız da dahil olmak üzere yetkililerle görüşmeleri gerçekleştirdik. Nihayetinde 5 Eylül 2025'te Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde ciddi bir değişiklik yapıldı. Yönetmeliğin 53'üncü maddesinin 1, 5 ve 7'nci fıkralarındaki düzenlemelerle enflasyon oranında bu kalemlere zam yapılacağı tarafımıza bildirilmiş, ayrıca kamuoyuyla da paylaşılmıştır." dedi.

Kamu Denetçisi Şerif Yılmaz, sorumlu olduğu alanın kamu personel rejimi olduğunu aktararak, bununla ilgili memurlardan gelen şikayet, talep ve başvuruları inceleyerek idarelere önerilerde bulunduklarını dile getirdi.

Geçen yıl kuruma gelen 21 bin 34 şikayet başvurusundan 6 bin 395'inin kamu personel rejimi alanında olduğunu aktaran Yılmaz, bunun kuruma yapılan şikayet başvurularının yüzde 30'unu oluşturduğunu söyledi.

Yılmaz, 2025'te verilen kararların dağılımına ilişkin "Aynı şikayet dilekçesinde verilen farklı konular olduğu için ayırma kararı 3, birleştirme kararı 80, dostane çözüm kararı 120, gönderme kararı 1551, incelenemezlik kararı 1974, karar verilmesine yer olmadığına dair karar 112, kısmen tavsiye-kısmen ret önerisi 50, ret kararı önerisi 389, tavsiye kararı 300." bilgisini verdi.

Karma Alt Komisyon Başkanı Behiye Eker, sunumların ardından yaptığı değerlendirmede, KDK'nin kurulmasının Türkiye'de insan haklarının korunması ve kamu yönetiminin iyileştirilmesi açısından hayata geçirilen en önemli mekanizmalardan birisi olduğunu vurguladı.

Eker, "Kurulduğu günden bu yana bilinirliğini ve etkinliğini giderek artıran KDK, vatandaşlarımızın sorunlarına hızlı ve erişilebilir çözümler üretmek suretiyle etkin bir hak arama yolu sunmakta, bu yönüyle idareyle vatandaş arasında bir adalet köprüsü vazifesi görmektedir. Kurumun etkinliğinin her geçen yıl artmasında Karma Komisyon olarak yürüttüğümüz çalışmaların katkısı da önemli bir yer tutmaktadır." diye konuştu.

Komisyonda milletvekilleri de değerlendirmelerde bulundu.