Yapay Zeka Komisyonu 100 Öneri Sunuyor

TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Başkanı ve AK Parti Eskişehir Milletvekili Fatih Dönmez, "Komisyonumuz, etik standartların belirlenmesi, risk temelli regülasyon modeli geliştirilmesi ve kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi yönünde somut öneriler ortaya koymuştur. Bizim yaklaşımımız yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyici olmuştur. Amacımız, inovasyonu boğmak değil, güven ortamı oluşturarak sürdürülebilir bir ekosistem inşa etmektir." dedi.

TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Başkanı Dönmez, Komisyon Başkanvekili ve AK Parti Ankara Milletvekili Jülide Sarıeroğlu, Komisyon Sözcüsü ve AK Parti İstanbul Milletvekili Büşra Paker ile basın toplantısı düzenledi.

Komisyonun çalışmalarına 14 Ocak 2025'te başladığını, 4 ay boyunca konusunda uzmanları dinlediklerini anımsatan Dönmez, Komisyon raporunu bu yılın başında tamamladıklarını, 26 Şubat'ta TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'a takdim ettiklerini söyledi.

Raporda yapay zekayı yalnızca bir verimlilik aracı olarak değil, aynı zamanda bir sorumluluk alanı olarak da ele aldıklarını dile getiren Dönmez, yapay zekanın sınıflarda eğitim kalitesini arttırması, hastanede teşhisi desteklemesi, tarlada verimi yükseltmesi için aracı olarak kullanılabileceğini ancak insanın yerini almaması gerektiğini belirtti.

Yapay zekanın büyük fırsatlar sunduğu kadar beraberinde bazı riskleri de barındırdığını ifade eden Dönmez, algoritmik ayrımcılığın, veri güvenliği ihlallerinin, mahremiyet sorunlarının, istihdam dönüşümünün ve etik sınırların mutlaka doğru yönetim mekanizmalarıyla ele alınması gerektiğini anlattı.

Dönmez, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Komisyonumuz, etik standartların belirlenmesi, risk temelli regülasyon modeli geliştirilmesi ve kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi yönünde somut öneriler ortaya koymuştur. Bizim yaklaşımımız yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyici olmuştur. Amacımız, inovasyonu boğmak değil, güven ortamı oluşturarak sürdürülebilir bir ekosistem inşa etmektir. Ocak 2025'te başladığımız çalışmalar süresince 13 toplantı gerçekleştirdik, 119 uzmanı dinledik, 48 yazılı görüş ve rapor temin ettik. Meclis dışında 3 çalışma ziyareti yaptık ve sonunda da bir ulusal zirve düzenledik. Bu rapor, insan kaynağı yetiştirme stratejisini, veri altyapısının güçlendirilmesini, kamu özel sektör işbirliğini, uluslararası konumlanmayı, etik ve hukuki çerçevenin oluşturulmasını üçüncü bir perspektifle ele alan stratejik bir yol haritasıdır. TBMM olarak bizler bu dönüşümün seyircisi olmak istemiyoruz."

Türkiye'nin yapay zeka çağında edilgen bir ülke olmayacağına dikkati çeken Dönmez, Türkiye'nin dijital dönüşümün sadece tüketicisi, kullanıcısı değil üreticisi ve düzenleyicisi olacağını vurguladı.

Rapor, 100 öneriden oluşuyor

Dönmez, raporun 900 sayfadan oluştuğunu ve 10 ana başlık içerdiğini bildirerek, "Ülkemize özgü bir düzenleme ihtiyacı olduğunun farkındayız. 100 öneriden oluşan bir raporumuz var." dedi.

Rapordaki başlıklara ilişkin bilgi veren Dönmez, daha sonra gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Bir akademisyenin yayınlanmamış makalesini yapay zeka uygulamasına yükleyerek soru sorması üzerine makalesinin veri havuzuna dahil edildiğini gördüğünü anımsatan bir gazetecinin "Raporunuzda veri güvenliğine dikkat çektiniz, somut bir öneri var mıdır?" sorusuna Dönmez, şu yanıtı verdi:

"Burada kamu otoritelerinin atacağı bir takım adım ve tedbirler var ama kullanıcıların da dikkat etmesi gerekir. Telefonlarınızdan bilgisayarlarınızdan eğer siz dikkatsiz özensiz bir şekilde raporlarınızı paylaşıyorsanız onun gizliliği her zaman tartışılır. Bir sızma olmuş anladığım kadarıyla. İnsana yardımcı olsun, kişisel bir asistanız olabilir ama hiçbir zaman insanın yerini almasını arzu etmiyoruz. Aksi takdirde insanı ister istemez hataya itebilecek bir yönü de var bu işin."

"Yapay zekayı bir savaş aracı olarak, bir silah olarak kullanıyor ülkeler. Buna yönelik bir hukuksal düzenleme yapılabilir mi?" sorusu üzerine ise Dönmez, şunları kaydetti:"

"Kişilerin mahrem bilgilerini bir takım istihbarat örgütleri üzerinden başka birimlere transfer edilmesini, kullanmasını doğru bulmuyoruz. Kişisel bilgilerin ve mahremiyetin korunması bizim için son derece önemli. Henüz tabii önümüzde bir kanun çalışması yok. Fakat yürütmeyle birlikte bu ve benzeri riskleri önleyici bir takım yasal tedbirler alınmasının bir ihtiyaç olduğunun da farkındayız. Devlet de zaten siber güvenlik kapsamında bu açıklığa kapatılmasıyla ilgili bir takım tedbirleri almaya da devam ediyor."

Dönmez, "Yapay zeka destekli şarkılar son günlerde trend topic listelerine giriyor. Bununla ilgili telif hakkı doğuyor. Bu kime ödenecek? Nasıl bir düzenleme olur?" sorusuna ise şu yanıtı verdi:

"Mevzuatta bir tanımlamaya ihtiyaç var. İlgili paydaşlarla da görüşerek geliştirebiliriz, olgunlaştırabiliriz. Çok erken. Gerçek kişilerden daha fazla izleniyor. Yıllardır dinlediğimiz bir eseri farklı şekilde ortaya koyabiliyor. Eserin orijinal sahibinin telif hakkı ne olacak? Bunu yeniden yorumladığınızda tartışma konusu. Yapay zekayla üretilen bu eserleri kim sahiplenecek, bir telif olacak mı? Bu işin ekonomisi var, telif hakkı tanırsanız, bunu yayınlayanlardan da belli bir ücret de kazanmanız söz konusu olacak. İlgili taraflarla görüşerek çözebileceğimizi düşünüyorum."