Prof. Dr. Arslan, imar affından yararlanan yapılarda yıkımın çok olduğunu söyledi

Düzce Üniversitesi Deprem Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve Türkiye Ulusal Risk Kalkanı Modeli Hasar Tespit Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mehmet Emin Arslan, mevzuata uygun inşa edilse de yapıların depremlerde yıkılmasının nedenlerinden birinin kolon kesilmesi gibi müdahaleler olduğunu söyledi.

12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin 27. yılında AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Arslan, 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin etkiledikleri alanın genişliği ve kaydedilen ivme değerleri bakımından birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Arslan, bu farklılıklara rağmen mühendislik hizmeti almamış ve sonradan yapılan müdahaleler nedeniyle yıkılmış binaların her iki depremde de benzer özellikler taşıdığını vurguladı.

Deprem esnasında meydana gelen hasarların büyük bir kısmının nedeninin, imalatla alakalı yönetmeliğin koşullarına uyulmaması olduğuna işaret eden Arslan, "En başta kolon boyutları, kolonlar ve kirişlerdeki sıkılaştırmalar. Kirişlerin kolonlardan daha güçlü yapılması. Güçlü kiriş, daha güçlü kolon." diye konuştu.

Arslan, sarsıntılarda binada bir eleman hasar alacaksa kolonların değil de önce kirişlerin hasar almasının beklendiğinin altını çizerek, "Ayağımız kırılırsa ayakta kalamayız, kolumuz kırılırsa tabii önemlidir ama ayakta kalabiliriz. Yani insanlar binanın içinden yürüyerek çıksın isteriz." dedi.

"Özellikle imar affından faydalanmış yapılarda yıkımların çok olduğunu gördük"

Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından yapılarda oluşan hasarla alakalı kapsamlı rapor hazırladıklarını bildiren Arslan, raporda belirli sorunların ön plana çıktığını kaydetti.

Arslan, kısa kolon ve yumuşak kat oluşumları, burulma düzensizlikleri ve bitişik nizami yapıların bunlardan bazıları olduğunu aktararak, "Bunlar zaten yönetmeliklerde dikkate alarak hesaplarını yaptığımız şeyler. Bunların ön müdahalelerle ortadan kaldırılması gerekirken gözden kaçması ve denetimin olmaması sebebiyle yıkıma neden olmuştur." şeklinde konuştu.

Bazı örneklerde ise yapının mevzuata uygun inşa edilse de yüksek hasar veya yıkım görüldüğünü anlatan Arslan, şöyle devam etti:

"Uygun şekilde tasarlanıyor, bitiyor ancak yapıya müdahaleler söz konusu olabiliyor, kolon kesilmesi gibi. Dolayısıyla mühendis olarak benim ilk tasarladığım projeden çok farklı bir davranışı deprem esnasında görüyorum. Yapıdaki yük dağılımları beklediğimden farklı bir şekilde gerçekleşiyor. Yıkım kaçınılmaz oluyor. Felakete sebep oluyor. İnsanın olduğu her yerde maalesef yapıya müdahaleler var. Bu cehaletten kaynaklanıyor. Sonuçlarını düşünmeden hareket ediyoruz. Bu sonuçları dikkate alsak yapmayız. Aklı başında insan bunu yapmaz."

Arslan, kolon kesilme durumlarının sadece depremden etkilenen illerde görüldüğüne dikkati çekerek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Ben Gaziantep kısmında çalıştım ama sadece Gaziantep için geçerli değil bu durum. Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya'da da aynı şey vardı. Özellikle imar affından faydalanmış yapılarda yıkımların çok olduğunu gördük. Yani bina 1-2 katlı yapılıyor. Sonra üzerine filizler bırakılıyor. Üzerine katlar çıkılmaya çalışılıyor ama ben oradaki hesabımı etkileyecek müdahaleyle karşılaştığımda bu sefer yıkım kaçınılmaz oluyor. Mal ve can kayıplarına neden oluyor."