Nazilerden Kaçan Bilim Adamı Caminin Yıkılmasını Engellemiş

ABDULLAH YILDIZ - Almanya'da Nazi rejiminden kaçan ve 2 yıl ailesiyle birlikte Kırşehir'de yaşayan hindolog Prof. Dr. Walter Ruben'in (1899-1982) bugün de ayakta olan tarihi Çarşı Camii'nin yıkılması kararını iptal ettirdiği ortaya çıktı.

Ruben, Nazi rejiminde yaşadığı sorunlar nedeniyle 1935 yılında  ailesi ile geldiği Ankara'da Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesinde ders verdi. 1944-1945 yıllarında yine ailesi ile Kırşehir'de kalan Alman bilim adamı burada 2 yıl boyunca gözlemlerini ve yaşadıklarını kaleme aldı.

Almanya'da 1982 yılında vefat eden Ruben'in oğlu Gerhard Ruben, yıllar sonra babasının kayıp zannettiği Kırşehir notlarını bularak, yeniden düzenledi.

Ruben'in Kırşehirle ilgili yazdıkları arasında en dikkati çeken ayrıntıyı ise tarihi Çarşı Camii'nin yıkılması kararı oluşturuyor.

Kent merkezindeki 2. çarşının yapımı sırasında dönemin valisi tarafından meşhur Çarşı Camisi'nin yıkılması gündeme getiriliyor. Yayımlanan anılara göre, Camii'nin etrafında yıkım ekibi toplanmışken Ruben, Valiye, 'eğer bu camiyi, tarihi eseri yıkarsanız sizi ifşa ederim, her yere duyururum, sizi basına veririm' diyerek engel oluyor. Ruben, bu olayı anılarında "Biraz da tehditkar bir durum olmasına rağmen yapmak durumundaydım, çünkü bir tarih kaybolacaktı' sözleriyle anlatıyor.

Bugün de ayakta olan caminin yıkılmasına engel olan Ruben'in bu döneme ait yazılarından oluşan "Kırşehir - Eine Altertümliche Kleinstadt Inneranatolies" isimli kitabının Türkçe'ye çevrilmesi için Kırşehir Belediyesi çalışma başlattı.

Bu kapsamda Ruben anıları, Mersin Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cemal Sakallı tarafından "Anadolu'da Eski Çağdan Kalma Bir Şehir: Kırşehir" ismiyle Türkçe'ye çevrildi.

Kırşehir Belediyesi Basın ve Halkla İlişkiler Müdürü Halil Çalışır, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Alman Hindolog Walter Ruben'in Kırşehir'in Kayabaşı Mahallesi'nde geçirdiği 2 yılın kentin geçmişine ışık tuttuğunu söyledi.

Ruben'in kentte yaşadığı sürede karşılaştığı olayları, gelenek-görenek, tarih ve coğrafi bilgileri kaleme aldığını ifade eden Çalışır, bu hatıraları kentin tarihine kazandırmak için başlattıkları çalışmanın son aşamaya geldiğini kaydetti.

Çalışır, yakın zamanda Türkçe olarak basılacak eserin bir kültür hizmeti olarak ücretsiz dağıtılacağını belirterek, "Ruben'in Kırşehir'de yaşadığı yıllarda fotoğraf çekmesi yasak olduğu için kentin önemli kültürel faaliyetleriyle Ahi Evran Camisi, Aşık Paşa Türbesi, Çarşı Camisi gibi önemli eserlerin karakalem resmini yaparak, hatıralarına eklemiş" dedi. - Kırşehir