Afganistan İçin Sivil Girişim Gerek

Bükreş’teki NATO Zirvesi eşsiz bir toplantı niteliğinde. İlk kez, Afganistan’daki NATO yönetimindeki 39 ulusun liderleri, Başkan Karzai, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ve Avrupa Birliği ile diğer başlıca uluslararası kuruluşların üst düzey yetkilileri ile bir araya gelecek.

Bu toplantı, sadece Afganistan’ı destekleme taahhüdümüzün bir teyidi niteliğinde değil. Afganistan’a destek taahhüdümüzde yeni bir aşamaya da geçilecek. Önceden, ağırlıklı olarak askeri olan bir girişim, yerini sivil çabalara ve Afganistan’ın sahiplenilmesine daha fazla önem veren, dengeli bir yaklaşıma bırakacak.

Yaklaşık beş yıl önce NATO’nun, BM’nin görevlendirdiği ISAF operasyonunun komutasını aldığından beri, amacımız açık olmuştur. Afganistan Hükümeti’nin ülke çapında egemenliğini yaymasına yardımcı olmak; hukukun üstünlüğünün tesis edilmesi ve yolsuzluklarla mücadeleyi teşvik etmek; sosyal ve ekonomik gelişme ile ulusal uzlaşmanın tesisi için güvenli bir ortam sağlamak.

EKONOMİ GÜÇLENİYOR

Başlangıçta bu hedeflerin gerçekleştirilmesi için üç unsurun birleşmesi gerekiyordu: NATO ve tabura katkıda bulunan diğer ülkeler başlangıçta güvenliğin aslan payını sağlayacaklardı. Bu güvenli ortam uluslararası toplumun devreye girip sosyal ve ekonomik gelişme için gerekli desteği sağlamasına imkan verecekti. Aynı zamanda, Afganistan hükümeti hakimiyetini tedricen tüm ülkeye yayacaktı.

2001’de Taliban’ın düşmesinden sonra, Afganistan sürekli ilerleme sağlamıştır. Artık milyonlarca çocuk okullara gitmektedir; sağlık koşullarından yararlanma imkanı on kat artmıştır, milyonlarca mülteci geri dönmüştür. İyi yönetimin uygulandığı alanlarda güvenlik yüksek seviyeye çıkmış, uyuşturucu üretimi azalmıştır. Meşru Afgan ekonomisi güç kazanmaktadır.

Güvenlik yönünden kaydedilen gelişmeler de teşvik edicidir. 2001 yılında hiç bir Afgan güvenlik gücü yokken, Mayıs’a doğru 70 bin kişilik güçlü bir ordu, bir o kadar da polis gücü olacaktır. En önemlisi, Afgan Ulusal Ordusu (AUO) savaşabileceğini göstermiştir. AUO şu anda Afganistan’da yürütülen dokuz ana operasyonda yer almakla kalmayıp, altısını yönetmektedir.

İşte bu gelişme genel yaklaşımımızı yeniden şekillendirmemizi sağlayacak. Şu ana kadar büyük ölçüde uluslararası güçler tarafından gerçekleştirilen güvenliği sağlama görevi gittikçe Afganlıların kendilerine bırakılacak. Bu da NATO/ISAF’ın gittikçe destekleyici ve yol gösterici bir rolü üstlenmesine imkan verecek.

İlk adımları açıkça görebilmemize rağmen - bu değişiklik bir gecede gerçekleşmeyecek. Yakın gelecekte, ISAF zaruri olmaya devam edecektir. Ayrıca, bu gelişme müttefiklerin daha fazla iş yapmaları gereğini değiştirmemektedir. Örneğin, ISAF’ın azami etkinlikte görev yapabilmesi için mevcut ulusal uyarılara son verip eksiklikleri doldurabiliriz ve doldurmalıyız. Ancak, yeni yaklaşım ilgili olduğu konuya daha fazla ağırlık verecektir: bir yandan sivil çabalara, diğer yandan artan bir Afgan sorumluluğuna.

KAPSAMLI YAKLAŞIM

Açıkçası, henüz o noktada değiliz. Bu stratejinin işlemesi için önemli başka bir adım daha gerçekleştirilmelidir: NATO ve uluslararası topluluğun geri kalan kısmı kurumsal engelleri yıkmalı, sivil ve askeri girişimleri sorunsuz bir şekilde bir araya getirecek gerçek bir Kapsamlı Yaklaşımı hayata geçirmeliyiz. Uluslararası girişimleri daha iyi koordine etmek amacıyla yeni bir BM Üst Düzey Sivil Temsilcisinin atanması bu yönde önemli bir adımdır, ancak daha yapılacak çok iş vardır.

NATO kendine düşen görevi yerine getirmeye hazırdır. Bükreş’te gerçekleşen Zirve’de ISAF’daki ortaklarımızla geliştirdiğimiz kapsamlı bir politik askeri planı onaylayacağız. Başlıca öncelikler ve gelişmeye yönelik tedbirlere odaklı, ileriye doğru açık ve gerçekçi bir yol sağlayacaktır. Bu bize, aynı zamanda, Afganistan Hükümeti, diğer uluslararası kuruluşlar ve STK’lar ile daha etkin bir şekilde etkileşim sağlama yönünde yol gösterici olmaktadır.

Örneğin, AUO’nun eğitimini daha fazla nasıl geliştirebileceğimizi, ISAF’ın Afganistan’da uyuşturucularla savaşa desteğini nasıl artırabileceğimizi inceleyeceğiz. İl İmar Timleri (İİT’ler) çerçevesinde sivil-askeri işbirliğini geliştireceğiz, sivil kuruluşlarla diyaloğumuzu pekiştireceğiz ve BM Üst Düzey Temsilcisi gibi başlıca aktörlerle etkin koordinasyon mekanizmaları geliştireceğiz. Dünya Bankası, Japonya ve diğer uluslararası aktörlerle, Afganistan’ın ekonomik inşaasına daha iyi destek sağlayabilmenin yollarını araştıracağız. Ve bölgesel bir yaklaşımın gereğini kabul ederek, Afganistan’ı Pakistan ile yapıcı bir diyalog kurması için destekleyeceğiz.

Bu kolay olmayacaktır ve bir günde gerçekleşmeyecektir. Afganistan söz konusu olduğunda, uluslararası toplumun sabra ihtiyacı vardır. Bugünkü toplantı, Kapsamlı Yaklaşımın sonunda teoriden pratiğe dönüştüğünü göstermektedir. Afganistan’ın güvenliği, dolayısıyla bizim de güvenliğimiz, taze bir yaklaşımdan açıkça fayda görecektir.