IEA'dan 400 Milyon Varil Petrol Kararı

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, IEA üye ülkelerinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardığı 400 milyon varillik stratejik petrol rezervlerinin Asya piyasalarına akmaya başladığını bildirdi.

Birol, IEA'nın Paris'teki merkezinde yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki gerilimden etkilenenlere başsağlığı diledi.

Orta Doğu'daki savaşın dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük tedarik kesintisini yarattığını belirten Birol, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olması nedeniyle piyasada devre dışı kalan petrol miktarının 1973'teki petrol krizi ve sonrasında görülen tüm kesintilerden daha yüksek olduğunu açıkladı.

Birol, Orta Doğu'daki gerilimin doğal gaz piyasası açısından da büyük zorluklar oluşturduğunu dile getirerek, piyasadaki tedarik kısıtlarının enerji güvenliği ve küresel ekonomi için önemli sonuçları olduğunu anlattı.

IEA üye ülkelerinin petrol piyasasındaki tedarik kesintisine karşı geçen hafta acil durum petrol stoklarından 400 milyon varili piyasanın kullanımına açma konusunda anlaşmaya vardığını anımsatan Birol, bu miktarın IEA tarihindeki en büyük stratejik petrol rezerv kullanımı olduğunu kaydetti.

Birol, bu kararın piyasalarda ekonomik bir etkisinin olduğunu ve petrol fiyatlarının geçen haftaya göre daha düşük seyrettiğini belirterek, "Ancak geçen hafta söylediğimi tekrar ediyorum, petrol ve gazın istikrarlı akışına geri dönmenin en önemli koşulu, Hürmüz Boğazı'ndan geçişin yeniden başlamasıdır." dedi.

Petrol tedarikindeki kesintinin gelişmekte olan ve Asya ülkeleri başta olmak üzere tüm ekonomileri ve tüketicileri etkilediğini vurgulayan Birol, şöyle konuştu:

"Enerji arzı üzerindeki en büyük ve en acil etkiler Asya'da hissediliyor. Arz kesintilerinden en çok etkilenen tüketiciler ve fiyat artışlarından en fazla etkilenenler, Güney ve Güneydoğu Asya'daki gelişmekte olan ekonomiler. Bu bölgelerde sadece taşımacılık için değil, aynı zamanda mutfak yakıtları, yani yemek pişirme için LPG temini konusunda da acil önlemler uygulanıyor. Etkilenenler sadece tüketiciler değil. Orta Doğu'daki önemli üreticiler, örneğin Irak, artık temel mali gelir kaynaklarının büyük bir kısmından mahrum bırakılmış durumda. Karşı karşıya olduğumuz durum bu."

"Boğaz yarın açılsa bile ticaretin toparlanması zaman alacak"

Birol, IEA'nın stratejik petrol stoklarından 400 milyon varil kullanılması sürecine ilişkin, "Şu anda ben konuşurken, IEA'nın girişimi sayesinde, stratejik petrol rezervlerinden Asya piyasasına akış başladı. Bunlara ek olarak, IEA acil durum petrol stoklarından daha fazla petrol ve petrol ürünü piyasaya sürülmeye devam ediyor." dedi.

Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelerin acil durum stoklarından 100 milyon varilin üzerinde ve Avrupa ülkelerinin de benzer bir miktarda petrolü piyasanın kullanımına açmak üzere IEA kararına katıldığını anımsatan Birol, Amerika kıtasından 170 milyon varilin üzerinde petrol rezervi geleceğini ve 20 milyon varili aşan üretim artışı olacağını söyledi.

Birol, tüm üye ülkelerle koordinasyon halinde olduklarını belirterek, "IEA üye ülkelerinin bu büyük miktardaki petrol rezervini kullanıma açmasına rağmen, hala çok fazla stokumuz mevcut. Mevcut stokların serbest bırakılması tamamlandığında, IEA üye ülkelerinin hükümet ve hükümet yükümlülüğü altındaki endüstriyel stokları yalnızca yaklaşık yüzde 20 azalmış olacak. Hala 1,4 milyar varilden fazla stok kalacak ki, bu da gerektiğinde daha fazlasını yapabileceğimiz anlamına geliyor." diye konuştu.

Öte yandan, petrol piyasasındaki arz kesintisine ilişkin durumun daha uzun sürmesine karşı hazırlıklı olunması gerektiğine işaret eden Birol, "Hürmüz Boğazı yarın yeniden açılsa bile, IEA tahminlerine göre, küresel enerji ticaretinin toparlanması zaman alacak." uyarısında bulundu.

IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı

IEA Başkanı Birol, geçen hafta, IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek miktarda stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardığını açıklamıştı.

Karar, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları sonrası İran'ın misilleme olarak bu ülkelerle bağlantılı gemilere Hürmüz Boğazı'ndan geçişi fiilen kapatması ve petrol piyasalarında meydana gelen arz şokunun ardından alındı.

Dünyadaki günlük petrol talebinin yüzde 20'sinin (günlük yaklaşık 20 milyon varil) taşındığı Hürmüz Boğazı'ndan taşınan ham petrol ve petrol ürünlerinin durma noktasına gelmesi, petrol fiyatlarında sert sıçramalara yol açtı.

IEA tarihindeki 6'ncı stratejik rezerv kullanımı

IEA üye ülkelerinin koordineli şekilde acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, 1974'te kurulan kurumun tarihinde bu kapsamdaki 6'ncı karar olma özelliğini taşıyor. Daha önceki kararlar, 1991, 2005, 2011 ve iki kez 2022'de Rusya-Ukrayna savaşı başladığında alınmıştı.

IEA üye ülkeleri, net petrol ithalatının 90 gününe eş değer miktarda acil durum petrol stoku bulundurmakla yükümlü. Bu rezervler, petrol arzında ciddi bir kesinti yaşanması durumunda talebi karşılamaya yardımcı olmak ve olası aksamalara rağmen küresel ekonominin işleyişini sağlamak amacıyla tutuluyor.

IEA üyelerinin mevcut durumdaki 1,2 milyar varili aşan acil durum stokunun yanı sıra hükümetlerin yükümlülüğü altında 600 milyon varil daha endüstri stoku bulunuyor.

Bu stoklar genellikle rafineriler ve petrol ithalatçıları da dahil olmak üzere büyük tedarikçiler tarafından tesislerde depolanıyor.