167 Milyar Euro'luk Yeni Bir 'Marshall Planı' Doğdu

6 Orta ve Doğu Avrupa ülkesindeki %90'lık fon kullanım oranı, ortalama GSYİH büyüme hızını yılda yaklaşık 0.3-0.8 puan artıracak
Polonya, 28 AB üyesi arasında en yüksek toplam miktarı alan ülke olacak; Macaristan ise, toplam tahsis/GSYİH karşılaştırmasında en yüksek paya sahip olacak; Slovakya da kişi başına yıllık ortalama tahsisat anlamında ikinci sırada yer alıyor
Erste Group analistleri, ulaşım, altyapı, eğitim ve Ar-Ge'yi yüksek öncelikli sektörler olarak gösteriyor

Polonya, 2007-2013 AB fonları için en yüksek fon kullanım oranına sahip (%67,9): Romanya ise AB fonlarının kullanımı konusunda son sırada (%37,8)

Orta ve Doğu Avrupa'nın lider finans kuruluşu Erste Group ve grubun Çek Cumhuriyeti'ndeki iştiraki ?eská spo?itelna Avrupa Birliği ofisinin işbirliği ile gerçekleştirilen çalışmaya göre, AB'nin 2014-2020 AB Uyum Politikası yoluyla Orta ve Doğu Avrupa'ya sağladığı mali destek, bölge için bir "Marshall Planı" boyutlarına ulaşacak.

2014-2020 dönemi için sağlanacak yapısal ve yatırım fonları toplam 351,9 milyar Euro olurken, bu rakam 2007-2013 döneminden %1,3 daha yüksek. ?eská spo?itelna AB Ofisi Müdürü ve raporun yazarı Jan Jedli?ka, "6 Orta ve Doğu Avrupa ülkesine, toplam 167,1 milyar Euro, yani toplam AB fonlarının yarısı tahsis edilmiş durumda ve bu rakam 2007-2013 döneminin %11 üzerinde" ifadesini kullandı. Ayrıca, özerk Avrupa Birleştirme Mekanizması (CEF), stratejik ulaşım, enerji ve telekomunikasyon altyapısı projelerine ek destek sağlayacak. Mekanizma, toplam 33,3 milyar Euro onaylı tahsisat hacmiyle, farklı ülkelerde sınır ötesi etkileri olan çok sayıda önemli projenin uygulanmasına imkan sağlayacak.

Jedli?ka, "6 Orta ve Doğu Avrupa ülkesinin yeni tahsis edilen bu fonların %90'ını kullanacağı düşünülürse, bu fonlar yıllık GSYİH artışına 0,3-0,8 puan arası katkı yapacaktır. Ayrıca, ülkelerin bu AB fonlarını başarılı şekilde kullanması halinde, kalkınma aşamaları arasındaki farklar da istikrarlı bir şekilde azalacaktır. Ancak, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin halen düşük olan fon kullanım kapasitelerini artırmak için kat etmesi gereken uzun bir yol var. Bunu başarmak için, bürokrasiyi ciddi oranda azaltmaları, daha şeffaf proje seçim süreçlerini benimsemeleri ve bölgesel olarak daha yakın işbirliği sağlamaları gerekiyor" yorumunda bulundu.

Polonya, milyarlarca Euro'luk AB fonları için yapılan zorlu pazarlıklarda kazanan taraf oldu. Orta ve Doğu Avrupa'nın en büyük ekonomisine sahip olan ülke, bölgeye ayrılan toplam fonun yaklaşık yarısına eşit olan ve tüm AB üyeleri arasındaki en yüksek tutar olan 77,6 milyar Euro'luk bir fon alacak. Ayrıca, Polonya, 2007-2013 dönemine göre 2014-2020 AB Uyum Politikasından daha yüksek bir pay almayı başaran birkaç ülkeden biri oldu.Daha temsili bir gösterge olan kişi başına yıllık tahsisat anlamında ise Estonya yıllık kişi başı yaklaşık 387 Euro ile birinci sırada yer alırken, Slovakya 369 Euro ile ikinci sırada yer alıyor. Yıllık tahsisat/GSYİH oranında ise, en yüksek miktarda AB fonu Macaristan'a (yıllık GSYİH'nin %3,2'si) aktarılırken, Baltık ülkeleri (GSYİH'nin %2,9-3,0'ı) ikinci sırayı alıyor.

Gelişmiş ekonomiler az pay alacak

Genel olarak, ülkeler, ekonomileri ne kadar gelişmişse, AB yapısal ve yatırım fonlarından o kadar az para alacak. Ancak, AB'nin en az gelişmiş üyeleri olan Romanya ve Bulgaristan'a, almaları gerekenden daha az AB fonu tahsis edildi. Bu durumu dengelemek için, bu iki ülke Ortak Tarım Politikası gibi diğer Avrupa programlarından da mali destek alacak. Bu politikalar, toplamda bu iki ülkeye yeterli sübvansiyon sağlayacak.

Aşırı bürokrasi ciddi bir engel

6 Orta ve Doğu Avrupa ülkesi arasında yalnızca Polonya, 2013 sonu itibariyle 2007-2013 dönemi için tahsis edilen AB fonlarının üçte ikisini (%67,9) kullanmayı başardı. AB fonlarının kullanımı açısından bölgenin şampiyonları Baltık ülkeleri oldu. Macaristan (%59,3), Slovakya (%52,6) ve Çek Cumhuriyeti (%51,1) kendilerine tahsis edilen AB fonlarının yarısından fazlasını kullanırken, Romanya %37,8 fon kullanım oranıyla geride kaldı. Ancak, bu ülke AB'ye 2007 yılında katıldığı için henüz yeni bir üye konumunda. Jedli?ka, bu konuda, "Romanya'nın fon kullanımı konusundaki zayıf geçmişi, deneyim eksikliğinden ve kamu idaresinin zayıf performans göstermesinden kaynaklanıyor olabilir. Ancak, ülkeye bir önceki dönem için tahsis edilen fonu harcamak için üç yıl daha süre veren "N+3 kuralı" sayesinde halen bir fırsat mevcut"

Fon kullanım oranları düzenli olarak açıklamalı

Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin 2014-2020 döneminde AB fonlarının tamamını kullanmasını teşvik etmek için, Avrupa Komisyonu, "suçla ve utandır" oyununu oynamaya başlamalı. AB, her bir üye ülkeye ait fon kullanım oranlarına ilişkin tüm bilgileri toplasa da, bu bulguları düzenli olarak yayınlama yoluna gitmiyor. ?eská spo?itelna AB ofisi, fon kullanım oranlarının düzenli ve sık bir şekilde yayınlanmasının, kamuoyu baskısını artıracağı ve ülkeleri engelleri daha etkin bir şekilde aşmaya teşvik edeceği sonucuna varıyor.

Jedli?ka, bu durumu, "Pek çok Orta ve Doğu Avrupa ülkesinde, çok sayıda yetkili kurum tarafından yönetilen pek çok operasyonel program mevcut – bu durum da tüm sistemi fonu kullanacak olan nihai alıcılar için çok karmaşık kılıyor ve potansiyel başvurulardan bir kısmına engel oluyor. Bu durum, fonların adil ve daha şeffaf bir şekilde dağıtılmasıyla iyileştirilebilir" şeklinde açıklıyor.

Polonya ve Slovakya gibi ülkelerdeki yoğun bürokratik süreçler, başvuru sürecinin başlatılmasının önündeki en büyük engeller. Önümüzdeki 2014-2020 program dönemi içi bazı Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin (esas olarak Romanya) önündeki engellerden biri de proje değerlendirme ve ihale aşamalarında çok uzun zaman harcanması. Benzer engellerle karşılaşan Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri, başarılı uygulamaları paylaşarak veya karşılaştırmalı analizler yaparak bölgesel işbirliğini güçlendirmeli.