ABD'den İsrail Filistin Barış Müzakerelerinde Kararlılık Mesajı

İsrail ve Filistin'i 3 yıl aradan sonra tekrar aynı masada buluşturan ABD, barış müzakerelerinin çok çetin geçeceğinin farkında ama yine de iyimser ve umutlu görünüyor. Müzakelerde kendisine "kolaylaştırıcı" rolü biçen ABD, "süreç boyunca çeşitli provokasyonları ve engelleri" mümkün olduğunca azaltmak için de "müzakerelerin tek resmi sözcüsü" olacak.

İsrail ve Filistinli müzakereciler, ABD'nin "kolaylaştırıcı" rol oynayacağı görüşme sürecinde nihai statü anlaşmasına varmak için kendilerine süre olarak hedef koydukları en az 9 ayılık zorlu serüvene başladı. Taraflar, ABD'nin başkenti Washington'da 3 yıl aradan sonra dün ilk kez ABD Dışişleri Bakanı John Kerry'nin ev sahipliğinde doğrudan görüşme yaptı ve 60 yıllık ihtilafa çözüm bulmak için ilk adımı attı.

İsrail-Filistin meselesine çözüm bulmada önceki yıllardaki başarısız girişimlerin gölgesi ve taraflar arasında kilit konularda görüş ayrılıkları devam ediyor olsa da, görüşmelerden sonraki açıklamalarda gerek İsrail ve Filistin heyetleri, gerek Amerikan tarafında iyimserlik hakimdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı görevine başladıktan sonra kendisine ilk hedef olarak İsrail-Filistin doğrudan müzakerelerinin yeniden başlamasını belirleyen ve bu amaçla tam 6 kez bölgeye gidip, taraflar arasında mekik dokuyan Kerry, çabalarının meyvesini dün görüşmelerin başlayabilmesiyle aldı. Ancak taraflar açısından esas zorlu yolculuk şimdi başlıyor. Kerry de, dünkü açıklamasında, yeni barış çabasını çevreleyen derin şüphelerin varlığının farkında olduğunu ve barışa uzanan yolun zorlu geçeceğini bildiğini belirtirken, tüm engellere rağmen barışı mümkün gördüğünü vurgulayarak, "Şüpheci tavırları anlıyorum, ancak bunlara katılmıyorum" ifadesini kullandı.

ABD mevcut şüpheler ve arada birçok tartışmalı konu olması nedeniyle, önceki müzakerelerde olduğundan farklı bir yöntem izlemek istiyor. Çünkü, önceki müzakelerde tarafların masadan kalktıktan sonra yaptıkları açıklamalar, iki tarafta yeni tartışmaları da beraberinde getirmiş ve müzakerelerdeki açıklık ve sızmalar süreçlerin seyrini olumsuz etkilemişti. Bu kez işi sağlam tutmak isteyen ABD, "mikrofon"nun sadece kendinde olmasını istiyor. Bu nedenle de müzakerelerle ilgili açıklama yapma yetkisi sadece Kerry'de olacak. Bu kapsamda, görüşmelerden sızan bilgilere itimat edilmemesi isteniyor.

-ABD, zorluğun farkında ama umutlu olmak istiyor

Süreçle ilgili bilgi veren Amerikalı yetkililer, hem İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hem de Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ı gösterdikleri "liderlik ve cesaretten" dolayı överken, Washington görüşmelerini "uzun yolun başlangıcı" olarak nitelediler.

ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkili, sürecin kolay geçeceğine dair bir yanılgı içinde olmadıklarını belirtirken, "Bunun (Washington'daki görüşmelerin) uzun bir yolun başlangıcı olduğunu herkes farkında. Bu süreç çok zor olacak ve liderlerin çok çetin kararlar vermesi gerekecek. Ancak iki tarafın siyasetindeki zorlu şartlara rağmen, liderlerin ileriye doğru adım atmaya istekli olması, bu sürecin başarılı olabileceğine dair bize umut ve iyimserlik aşılıyor" dedi.

İsminin açıklanmaması koşuluyla konuşan yetkili,  iki tarafta da bu fırsatın bir daha gelmeyebileceğine dair bir hissiyat olduğunu ve gelecek nesiller için üzerlerinde bir sorumluluk hissettiklerini, müzakerelerde pozitif atmosfer yaratmaya dönük olumlu adımlar atma ve işi ciddiye alma konusunda mutabık kaldıklarını kaydetti.

Yetkili, ABD'nin bu süreçteki rolüne ilişkin olarak da, bunun İsraillilerle Filistinliler arasında doğrudan müzakereler olduğunu ve sürecin onlar tarafından götürüleceğini belirterek, ABD'nin ise bu süreçte "kolaylaştırıcı" rol oynayacağını, sürecin her aşamasında katkıya hazır olacağını ancak bu rolün ayrıntılarına ilişkin yöntemleri henüz kararlaştırmadıklarını söyledi.

Beyaz Saray'dan üst düzey bir yetkili de, ABD olarak taraflardan, kendilerini bu sürecin başarılı olmasına adadıkları yönünde güvence veren "cesaretli" adımlar atmasını beklediklerini belirtti.

Amerikalı yetkililer, süreç boyunca çeşitli provokasyonların, iki tarafta da süreci sabote etmeye ya da işleri zorlaştırmaya dönük hareketler sergileyecek çevrelerin olacağını ancak Bakan Kerry ve iki tarafın, 9 ay boyunca masayı terketmeme ve süreci sekteye uğratabilecek adımlar atmama yönünde mutabık kaldığını kaydetti. Beyaz Saray yetkilisi, "Umudumuz, tarafların provoke olmamak için ellerinden geleni yapmaları" dedi.

ABD'nin itirazlarına rağmen, İsrail'in yeni yerleşim yerleri inşasının sürmesini beklediklerini de ifade eden yetkililer, geçen yıl BM'de üye olmayan gözlemci devlet statüsü kazanan Filistin'in de, müzakereler devam ettikçe, BM ya da diğer uluslararası kuruluşlarda buna benzer yeni girişimlerde bulunma ihtimalinin azaldığına inandıklarını söylediler. - Washington DC