İKLİM ZİRVESİ COP31 ANTALYA - "Enerji, Tarım ve İklim Politikalarına Bütüncül Yaklaşım: Uluslararası İş Birliğiyle Dayanıklılığın Artırılması" paneli düzenlendi

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında " Enerji, Tarım ve İklim Politikalarına Bütüncül Yaklaşım: Uluslararası İş Birliğiyle Dayanıklılığın Artırılması" paneli düzenlendi.

İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, Antalya'daki panel, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ve Forward Thinking işbirliğinde düzenlendi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran'ın açılış konuşmasını yaptığı panelde, enerji, tarım ve iklim politikalarının eşgüdüm içinde yürütülmesi, su ve gıda güvenliğinin güçlendirilmesi, uluslararası işbirliği yoluyla iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması konuları ele alındı.

Panelde, enerji, tarım ve iklim politikalarının birbirini tamamlayan bir yaklaşımla ele alınmasının önemi değerlendirildi.

İklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artıracak politika ve uygulamalar üzerinde duruldu

Forward Thinking Direktörü Oliver McTernan'ın moderatörlüğündeki oturumda, Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika (WANA) bölgesi arasındaki işbirliği imkanları, su-enerji-gıda güvenliği ilişkisi ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artıracak politika ve uygulamalar üzerinde duruldu.

McTernan, İletişim Başkanlığı ile yürütülen işbirliğine değinerek, COP31'in yalnızca söylem ve uzlaşı düzeyinde kalmaması, somut eylem ve uygulamalara zemin hazırlaması gerektiğini vurguladı.

Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ebubekir Gizligider de iklim değişikliğinin yalnızca çevresel bir kriz olmadığını, gıda güvenliği, enerji arzı, ekonomik kalkınma ve toplumsal refahı doğrudan etkileyen bütüncül bir mesele olduğunu ifade etti.

Su, enerji ve tarım sektörleri arasındaki güçlü ilişkiye dikkati çeken Gizligider, Türkiye'nin su kısıtlılığı gerçeğinden hareketle tarımsal üretim planlamasını mevcut su kaynaklarını esas alarak şekillendirdiğini belirtti.

Gizligider, bu doğrultuda, 2026-2035 Ulusal Su Planı çerçevesinde su kısıtı bulunan 11 ildeki 52 ilçede az su tüketen ürünlerin ek desteklerle teşvik edildiğini, modern basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırıldığını ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın öncülüğünde yürütülen "Su Verimliliği Seferberliği" ile kaynakların etkin kullanımının hedeflendiğini aktardı.

Jeopolitik riskler ve fiyat dalgalanmalarına karşı çiftçilerin TARSİM tarım sigortasıyla desteklendiğini hatırlatan Gizligider, Türkiye'nin bilgi ve tecrübelerini TİKA, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliği içinde özellikle Afrika, Batı Asya ve Kafkasya'daki ortak ülkelerle paylaştığını belirtti.

COP31'in taahhütlerden somut eyleme geçiş açısından bir dönüm noktası olması gerektiğini vurgulayan Gizligider, su ve gıda güvenliği ile sürdürülebilir kalkınmanın birbirinden ayrılmaz olduğunu ifade etti.

"Su, enerji, gıda ve çevre politikaları, çevresel adalet gözetilerek bütüncül biçimde yürütülmeli"

Eski WANA Enstitüsü Genel Direktörü ve Sürdürülebilirlik Uzmanı Majd Al Naber ise Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgesinde giderek derinleşen kuraklık, su kıtlığı ve gıda güvenliği sorunlarını su-enerji-gıda-çevre ilişkisi kapsamında değerlendirdi.

Suriye, Türkiye, Ürdün, Lübnan ve Irak örneklerinden hareketle uzun süreli kuraklıkların tarımsal üretim, yeraltı su kaynakları ve kırsal geçim kaynakları üzerindeki etkilerine işaret eden Al Naber, Suriye'de 2006-2009 döneminde yaşanan kuraklığın çiftçileri yağmurla beslenen tarımdan yeraltı suyuna dayalı sulamaya yönelttiğini ve bu durumun yeraltı su seviyelerinde düşüşe, su kalitesinde ise bozulmaya yol açtığını belirtti.

Kuraklığın alternatif geçim kaynakları arayışını ve iç göçü artırabildiğinin altını çizen Al Naber, gıda güvenliğinin yalnızca üretim ve gıda mevcudiyetinden ibaret olmadığını, erişilebilirlik, ekonomik karşılanabilirlik ve beslenme kalitesini de kapsadığını vurguladı.

Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında bölgedeki gıda fiyatlarında yaşanan artışın uluslararası tedarik zincirlerine bağımlılığın yarattığı kırılganlığı ortaya koyduğunu belirten Al Naber, kaynak verimliliği, iklime dayanıklı tarım, kuraklığa toleranslı ürünler, yenilenebilir enerji ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini çözüm alanları olarak sıraladı.

Bununla birlikte, yenilenebilir enerjiyle sulama maliyetlerinin düşmesinin yeraltı suyunun aşırı kullanımını teşvik edebileceği uyarısında bulunan Al Naber, su, enerji, gıda ve çevre politikalarının çevresel adalet gözetilerek bütüncül biçimde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

"Sürdürülebilir su güvenliği için yenilenebilir enerji, modern sulama, etkin su yönetimi birlikte planlanmalı"

Lübnan Milletvekili ve eski Enerji ve Su Bakanı Cesar Abi Khalil de su, enerji, tarım ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkinin bu alanların birbirinden bağımsız politikalarla yönetilmesini mümkün kılmadığını belirtti.

Lübnan örneği üzerinden su kıtlığının yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, gıda güvenliği, ekonomik kalkınma, ulusal egemenlik ve bölgesel istikrar üzerinde de doğrudan etkileri bulunduğunu ifade eden Abi Khalil, su kaynaklarının etkin yönetimi için doğal nehir havzalarını temel alan bütünleşik bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğine işaret etti.

Kamu kurumları, yerel topluluklar, çiftçiler ve sanayi arasındaki koordinasyonun önemini vurgulayan Abi Khalil, enerji ihtiyacı yüksek olan su altyapısında güneş enerjisinin işletme maliyetlerini azaltabileceğini ve sistemlerin güvenilirliğini artırabileceğini kaydetti.

Ancak enerji maliyetlerinin düşmesinin kontrolsüz yeraltı suyu kullanımına yol açmaması gerektiğini belirten Abi Khalil, sürdürülebilir su güvenliği için yenilenebilir enerji, modern sulama, atık suyun yeniden kullanımı ve etkin su yönetiminin birlikte planlanması gerektiğini dile getirdi.

"Enerji bağlantıları, bölgesel işbirliğini güçlendirebilir"

Eski Mısır Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Uluslararası Su Uzmanı Büyükelçi Mohamed Higazy, Nil Nehri'nin tarih boyunca farklı toplumlar ve ülkeler arasında yaşam kaynağı, medeniyet unsuru ve iletişim hattı işlevi gördüğünü belirterek, sınır aşan nehirlerin çatışma değil, işbirliği ve ortak kalkınma aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Nil Nehri havzasının tek bir ülkeye değil, ortak bir ekosisteme ait olduğunu dile getiren Higazy, nehirlerin sunduğu su, enerji ve tarım kaynaklarının yanı sıra ulaşım ve bağlantı imkanlarının da bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemini vurguladı.

Altı yıllık Nil Nehri araştırmaları sonucunda geliştirdiği önerinin su, enerji, tarım, kara ve demir yolu bağlantılarını tek bir planlama yaklaşımında bir araya getirdiğini aktaran Higazy, Etiyopya'dan Sudan ve Mısır'a, Ürdün, Suriye ve Türkiye'ye uzanan enerji bağlantılarının bölgesel işbirliğini güçlendirebileceğini ifade etti.

İklim diplomasisi kapsamında ortak kaynakların kolektif ve bütünleşik bir anlayışla yönetilmesi gerektiğini belirten Higazy, nehirlerin ülkeler arasındaki karşılıklı bağımlılığı stratejik işbirliklerine dönüştürme potansiyeline dikkati çekti.

"Kadın çiftçilerin desteklenmesi, tarımsal eğitimin yaygınlaştırılması toplumların dayanıklılığına katkı sağlıyor"

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren ise su, enerji, gıda güvenliği ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkiye işaret ederek, bu alanların birbirinden bağımsız ele alınamayacağını söyledi.

İklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin giderek arttığını belirten Eren, özellikle küçük ölçekli üreticilerin kuraklık, düzensiz yağışlar ve yükselen üretim maliyetleri karşısında önemli güçlüklerle karşılaştığını anlattı.

Bu sorunlara yönelik çözümlerin yerel ihtiyaçlar ve koşullar dikkate alınarak geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Eren, TİKA'nın uluslararası kalkınma işbirliği faaliyetlerinde yerel kurumlarla ortak çalışmaya, bilgi ve tecrübe paylaşımına, sürdürülebilir projelere öncelik verdiğini belirtti.

Altyapı yatırımlarının eğitim, bakım, teknik bilgi ve kurumsal kapasite geliştirme çalışmalarıyla desteklenmesinin önemine değinen Eren, kadın çiftçilerin desteklenmesi, tarımsal eğitimin yaygınlaştırılması ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesinin toplumların dayanıklılığına katkı sağladığını kaydetti.

Eren, TİKA'nın temel hedefinin işbirliğini sahada somut sonuçlara dönüştürürken, ortak ülkelerin kendi kalkınma süreçlerine liderlik etme kapasitesini güçlendirmek olduğunun altını çizdi.