İran Savaşında ABD'nin Baskı Hattı Çin'e Uzanıyor

İran ile ABD ve işgalci İsrail arasında tırmanan savaş, sahada sürerken asıl mücadele perde arkasında enerji hatları, yaptırımlar ve diplomasi üzerinden yaşanıyor. Bu denklemde Çin, sessiz ama belirleyici bir aktör olarak öne çıkıyor. Savaşın başlamasıyla İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kısmen kapatması, dünya petrol ticaretinin beşte birini taşıyan hattı sarsarak petrol fiyatlarını 110 doların üstüne çıkardı ve küresel ekonomi üzerinde olağanüstü etkiler yarattı. Bu nedenle mesele, yalnızca Tahran'ın dayanma gücü veya Washington'ın sertleşmesiyle değil, Pekin'in ne zaman ve nasıl hareket edeceğiyle de bağlantılı hale geldi.

Çin, İran'la uzun yıllara yayılan enerji ve ticaret bağlarını korurken, ABD ile küresel rekabetini askeri bir karşılaşmaya dönüştürmemeye çalışıyor. Çin Dışişleri'nin açıklamaları, bu dengeyi gösteriyor: Pekin, ABD-İsrail saldırılarını uluslararası hukuk ihlali olarak tanımlarken, ateşkes ve diyalog vurgusu yapıyor. Donald Trump'ın son açıklamaları ise İran'a yönelik askeri tehditleri ve enerji koridorları üzerinden baskıyı artırıyor, bu mesajların Pekin'e de yönelik olduğu düşünülüyor. Çin, Hürmüz'den geçen petrolün en büyük alıcılarından biri olmasına rağmen, stratejik stoklar, alternatif enerji hatları ve iç piyasa koruma önlemleri sayesinde şoku diğer Asya ekonomilerinden daha rahat karşılıyor.

Ancak Çin, krizin uzun sürmesinden stratejik kayıplar yaşayabilecek bir ülke olarak, düşük maliyetli enerji akışı, istikrarlı deniz taşımacılığı ve ABD'yi diplomatik baskı altına alma hedeflerini sürdürüyor. İran petrol ticaretindeki temel alıcı konumunu koruyan Çin, ABD yaptırımlarına rağmen bu akışı sürdürüyor. Trump yönetimi, İran'ın ihracat gelirini kısarken aynı zamanda Çin'in enerji mimarisini hedef alıyor, bu da Pekin'in ABD'nin savaşı ekonomik-stratejik kaldıraç haline getirmesini sınırlama amacını güçlendiriyor. Savaşın derinleşmesiyle küresel enerji şoku artarken, Çin'in dayanıklılığı onu avantajlı bir konuma getirebiliyor, bu da Trump'ın baskısının Çin'in imajını güçlendirme riskini doğuruyor.