Kamu Denetçiliği Kurumu Yönetmeliği Yayımlandı

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlandı.

Yönetmelik, Kamu Denetçiliği Kurumuna gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılacak şikayet başvuruların usul ve esasları ile Kamu Denetçiliği Kurumunun çalışma usul ve esaslarını düzenliyor.

Kurumun görevi Yönetmelik'te "Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının, mahalli idarelerin, mahalli idarelerin bağlı idarelerinin, mahalli idare birliklerinin, döner sermayeli kuruluşların, kanunlarla kurulan fonların, kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşların, kamu iktisadi teşebbüslerinin, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseselerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, kamunun ortak, sürekli ve kamusal bir ihtiyacını karşılayan ve idari düzenleme, denetim ve gözetim altında kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerinin, her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına ilişkin şikayetleri inceler, araştırır ve önerilerde bulunur" şeklinde düzenlendi.

Cumhurbaşkanın tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler kurumun görev alanı dışında bırakıldı.

Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar, sebepleri, konusu ve tarafları aynı olup incelenmekte olan veya daha önce sonuçlandırılan şikayetler ile belli bir konuyu içermeyen şikayetler, kurulca incelenmeyecek şikayet başvuruları olarak belirlendi.

-Şikayet başvuru usulü ve şikayetin yapılacağı yerler-

Yönetmelik'te şikayet başvuru usulü ve şikayetin yapılacağı yerler şöyle:

"Şikayet başvurusu Türkçe dilekçe ile yapılır ancak şikayetçinin kendisini daha iyi ifade edebildiği başka bir dildeki başvurusu, Kurumca haklı ve makul olduğunun tespiti halinde kabul edilebilir. Şikayet dilekçeleri Kuruma veya Kurumun gerekli gördüğü yerlerde açtığı bürolara elden verilebileceği gibi posta, elektronik posta veya faks yoluyla da gönderilebilir. Kurum tarafından oluşturulan elektronik sistem aracılığıyla da şikayet başvurusunda bulunulabilir. Ayrıca, illerde valilikler veya ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla elden veya posta yoluyla şikayet başvurusu yapılabilir. Valilik veya kaymakamlıklar, şikayetleri tarih ve sayı vermek suretiyle kayıt altına aldıktan sonra şikayet başvurusunu ve varsa eklerini en geç üç iş günü içinde doğrudan Kuruma gönderir. Faks veya elektronik posta yoluyla yapılan şikayet başvurularına ait dilekçe asılları, on beş gün içinde Kuruma gönderilmedikçe başvuru geçerli sayılmaz. Kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılan başvurularda bu şart aranmaz."

Şikayetçiler, kurumun resmi internet sitesi aracılığıyla elektronik ortamda şikayet başvurusu yapabilecek.

-Başvuru süresi-

Kamu Denetçiliği Kurumuna, idarenin tutum ve davranışları ile kanunlarda kesin olduğu belirtilen işlemlere karşı, tutum ve davranışın gerçekleştiği veya öğrenildiği tarihten veya işlemin tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde şikayet başvurusunda bulunabilecek.

Kurum, engellilerin şikayet başvurusu yapabilmesine ve şikayet başvurusunun gizli kalmasına yönelik her türlü tedbiri alacak.

Dava açma süresi içinde yapılan şikayet başvurusu, işlemeye başlayan dava açma süresini durduracak.

Şikayet başvurusu, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulacak. Ön inceleme şu yönlerden değerlendirilecek:

"Kurumun görev alanına girip girmediği, süresi içinde yapılıp yapılmadığı, kurumda incelenmekte ve araştırılmakta olan bir şikayet başvurusuyla sebepleri, konusu ve taraflarının aynı olup olmadığı, kurum tarafından daha önce sonuçlandırılan bir şikayetle sebepleri, konusu ve taraflarının aynı olup olmadığı, yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olup olmadığı, idari başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği, belli bir konuyu içerip içermediği, kanuna göre şikayet başvurusunda bulunması gereken bilgilerin yer alıp almadığı, menfaat ihlali içerip içermediği."

İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışları, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk ve iyi yönetim ilkeleri yönlerinden incelenecek ve araştırılacak.

Gerekli durumlarda idareden bilgi ve belge istenecek, bilirkişi görevlendirilebilecek, tanık veya ilgili kişiler dinlenilebilecek.

-Şikayetten vazgeçilmesi-

Şikayetten vazgeçilmesi durumunda Kurum inceleme ve araştırmasını sonlandıracak.

Kurum, şikayet başvurusuna ilişkin inceleme ve araştırma sonucunda tavsiye kararı, ret kararı veya karar verilmesine yer olmadığına dair kararı verecek.

Tavsiye kararı, inceleme ve araştırma sonucunda şikayetin yerinde olduğu kanaatine varılması halinde verilecek. Kararda idare hakkında şu tavsiyelerden bir veya birkaçı yer alacak:

"Hatalı davranıldığının kabulü, zararın tazmini, işlem yapılması veya eylemde bulunulması, mevzuat değişikliğinin yapılması, işlemin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesi, uygulamanın düzeltilmesi, uzlaşmaya gidilmesi, tedbir alınması."

İnceleme ve araştırma sonucunda şikayetin yerinde olmadığı kanaatine varılırsa ret kararı verilecek.

Kurum, inceleme ve araştırmasını şikayet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandıracak. Bu süre içinde inceleme ve araştırmanın sonuçlandırılamaması halinde şikayetçiye sonuçlandırılamama gerekçesi ve dava açma süresinin işlemeye başladığı hususu bildirilerek, inceleme ve araştırmaya devam edilecek.

-Başdenetçinin görev ve yetkileri-

Yönetmelikte başdenetçinin görev ve yetkileri şöyle belirlendi:

"Kurumu yönetmek ve temsil etmek. Kuruma gelen şikayetleri incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmak. Denetçiler arasında iş birliğini sağlamak ve uyumlu çalışmalarını gözetmek. Denetçilerin görev alanına ilişkin olarak ortaya çıkan tereddütleri gidermek. Birisi kadın ve çocuk hakları alanında görevlendirilmek üzere, denetçiler arasındaki iş bölümünü belirlemek ve gerektiğinde değiştirmek. Gerek gördüğünde şikayet başvurusunu bizzat sonuçlandırmak. Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikleri hazırlamak ve gerektiğinde değişiklik yapmak. Yıllık raporu hazırlamak ve komisyona sunmak. Yıllık raporu beklemeksizin gerek gördüğü konularda özel rapor hazırlamak. Raporları kamuoyuna duyurmak. Kurumun faaliyetleri hakkında açıklama yapmak. Yokluğunda kendisine vekalet edecek denetçiyi belirlemek. Genel sekreteri ve diğer personeli atamak. Genel sekreter, uzman ve uzman yardımcılarının görevleri sebebiyle bir suç işledikleri öne sürüldüğü takdirde, ceza soruşturması ve kovuşturması yapılabilmesi için izin vermek.

Bilirkişi görevlendirmek ve tanık ya da ilgili kişileri dinlemek. İhtiyaç duyulan iş ve konularla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarındaki personelin geçici olarak görevlendirilmesini istemek. İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak idareden bilgi ve belge istemek. İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olan devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yerinde incelemek veya görevlendireceği denetçiye inceletmek. 22'nci madde kapsamında yerinde inceleme ve araştırma yapmak. İstenen bilgi ve belgeleri vermeyenler hakkında ilgili merciden soruşturma açılmasını istemek. Gerekli görülen yerlerde büro açılmasına karar vermek. Kurumun görev alanıyla ilgili olarak uluslararası işbirliğine ilişkin çalışmaları yürütmek. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak."

Denetçiler arasındaki iş bölümü ise şu alanlara göre düzenlendi:

"İnsan hakları. Kadın ve çocuk hakları. Engelli hakları. Ailenin korunması. Sosyal hizmetler. Eğitim-öğretim, gençlik ve spor. Bilim, sanat, kültür ve turizm. Adalet, milli savunma ve güvenlik. Sağlık. Nüfus, vatandaşlık, mülteci ve sığınmacı hakları. Kamu personel rejimi. Mülkiyet hakkı. Ekonomi, maliye ve vergi. Enerji, sanayi, gümrük ve ticaret. Çalışma ve sosyal güvenlik. Orman, su, çevre ve şehircilik. Ulaştırma, basın ve iletişim. Gıda, tarım ve hayvancılık. Mahalli idarelerce yürütülen hizmetler. Diğer konu ve alanlar."

-Bağımsızlık ve tarafsızlık-

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, başdenetçiye ve denetçilere görevleriyle ilgili olarak emir ve talimat veremeyecek, genelge gönderemeyecek, tavsiye ve telkinde bulunamayacak. Başdenetçi ve denetçiler, görevlerini yerine getirirken tarafsızlık ilkesine uygun davranacak. Başdenetçi, denetçiler ve genel sekreter, kendilerinin, eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarının şikayetlerini inceleyemeyecek ve siyasi partilere üye olamayacak. Herhangi bir siyasi parti, kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef alan bir davranışta bulunamayacak.

Kurum, görev alanıyla ilgili olarak uluslararası kuruluşlara üye olabilecek. Bu kuruluşlarla işbirliğine ilişkin çalışmalarda yer alarak, koordinasyonu sağlayacak ve gerektiğinde uluslararası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleriyle ortaklaşa projeler yürütecek.

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki eylem ve işlemler ile tutum ve davranışlar hakkında şikayet başvurularına ilişkin hükümler geçici birinci maddede düzenlendi. Buna göre, Kuruma şikayet başvurularının kabul edilmeye başlandığı 29 Mart 2013'ten önceki son altı ay içinde idari başvuru yolları tüketilmiş her türlü eylem ve işlem ile tutum ve davranışlara karşı, şartların yerine getirilmesi kaydıyla Kuruma şikayet başvurusu yapılabilecek. Mahalli idareler, bağlı idareleri ve birlikler hakkındaki şikayet başvuruları açısından ise 29 Mart 2014'ten önceki son altı ay içinde idari başvuru yollarının tüketilmiş olması gerekiyor.

Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında "Kamu Denetçiliği Uzmanlığı Yönetmeliği" ve "Kamu Denetçiliği Kurumu Disiplin Amirleri Yönetmeliği" de yayımlandı.

Ayrıca başvuru formları da yönetmeliğin ekinde yer aldı. - ANKARA