Orta Doğu Savaşı Petrodolar Sistemini Yıktı

Bloomberg'de yayımlanan çarpıcı bir analiz, Orta Doğu'daki savaşın Amerikan finansal hegemonyasının temel taşı olan 'Petrodolar' sistemini yıktığını ortaya koydu. 1974'te Henry Kissinger tarafından kurulan ve Körfez'in petrol gelirlerini ABD Hazine tahvillerine yatırmasını öngören sistem, savaşın darbeleriyle durma noktasına geldi. Artık merkez bankaları, Amerikan tahvilinden çok altın tutuyor.

ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, Amerikan dolarının küresel rezerv para birimi statüsünü derinden sarsıyor. Bloomberg'de yayımlanan 'İran Savaşı Petrodoları Parçaladı' başlıklı makale, 50 yıllık küresel finans döngüsünün nasıl kırıldığını gösterdi. Sistem, 1974'te Kissinger'ın Suudi Arabistan ile yaptığı anlaşmaya dayanıyordu: Suudi Arabistan petrolü dolar üzerinden satacak ve gelirini ABD tahvillerine yatıracak, ABD de bölgeye güvenlik garantisi sağlayacaktı.

Ancak savaş bu sistemi iki uçtan kopardı. İthalatçıların çıkmazında, petrol fiyatlarının artması ve yerel para birimlerinin değer kaybetmesi, Türkiye, Hindistan ve Tayland gibi ülkeleri ABD Hazine tahvillerini satmaya zorladı. Yabancı merkez bankaları üst üste 5 hafta net tahvil satıcısı oldu ve yabancı tahvil varlıkları 2012'den bu yana en düşük seviyeye geriledi. İhracatçıların çıkmazında ise, Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve İran'ın füze tehditleri nedeniyle Körfez ülkeleri petrollerini satamadı, üretimi kısmak zorunda kaldı.

Petrol geliri elde edemeyen Körfez ülkeleri, ABD'ye yönelik yatırım sözleşmelerini askıya almaya hazırlanıyor. Tüm bu kriz, küresel bir değişimi hızlandırdı: Yabancı yatırımcıların elindeki ABD Hazine tahvillerinin payı düştü ve 1996'dan bu yana ilk kez, küresel merkez bankalarının altın rezervi ABD devlet tahvili miktarını geride bıraktı. Bloomberg makalesi, krizin nedenini şöyle özetliyor: Petrodolar siyasi bir anlaşmaydı ve şimdi siyaset değiştiği için finans da onu takip ediyor.