Petrol Fiyatlarındaki Düşüş Ve Cari Açık

Süleyman Şah Üniversitesi İktisat Bölüm Başkanı Doç. Dr. Fatih MACİT , "2003-2013 arası dönemde hem ekonomik büyüme hem de artan enerji fiyatları nedeniyle Türkiye'nin ithal enerji faturası önemli ölçüde artmıştır. 2003 yılında ham petrol ve doğalgaz ithalat faturası 8,5 milyar dolayında iken 2013 yılı sonu itibariyle bu rakam 35,5 milyar dolara kadar yükselmiştir. Bu rakamlara, rafine edilmiş petrol ürünleri ithalatı da eklendiğinde net ithalat rakamı 48 milyar dolara yaklaşmaktadır.

Son altı aydır petrol fiyatlarında görülen düşüşle birlikte Türkiye'nin ithal enerji faturasının azalacağı ve dolayısıyla bunun cari açık üzerinde olumlu bir etki yapacağı kabul edilmektedir. Toplam talebin sabit kaldığı varsayımı altında petrol fiyatlarındaki her $10'lık düşüşün Türkiye'nin ithalat faturasını yaklaşık 2,5 milyar dolar aşağı çekmesi tahmin edilmektedir. Petrol fiyatları 60 dolara kadar gerilemesine rağmen bu yıl için ortalama fiyat yaklaşık 100 dolar seviyesinde bulunmaktadır. Dolayısıyla önümüzdeki yıl için petrol fiyatlarının 60 dolar seviyesinde seyretmesi 2014 yılı ortalamasına göre 40 dolarlık bir düşüş anlamına gelecek ve Türkiye'nin cari açığına yaklaşık 10 milyar dolarlık bir olumlu katkı yapması beklenmektedir. Bunun yanında düşen petrol fiyatları ile birlikte Türkiye'nin doğalgazda da Rusya'dan %6 civarında bir indirim alması da doğalgaz ithalat faturasında da 600 milyon dolar civarında bir iyileşme gerçekleştirmesi tahmin edilmektedir.

Düşen petrol fiyatları ile Türkiye'nin enerji ithalat faturasının azalması cari açığa olumlu bir etki yapacak olmakla birlikte ihracat tarafının baskı altına girmesi enerji ithalatından gelecek olumlu katkının azalmasına neden olabilecektir. Türkiye ekonomisinin özellikle 2002 yılından sonra ihracat pazarlarını çeşitlendirme çabası ile geleneksel ticari partner olan Avrupa Birliği'nin toplam ihracattaki payı azalırken alternatif pazarlar oluşmaya başlamıştır. Bu süreçte artan enerji fiyatları ile birlikte OPEC ülkeleri önemli bir ihracat hedefi haline gelmiştir. 2003 yılında OPEC ülkelerinin toplam ihracat içerisindeki payı %8,3 seviyesinde iken 2013 yılı sonunda bu rakam %20,1'e kadar yükselmiştir. Bu tabloya enerji gelirleri ekonomide önemli bir yer kaplayan Rusya, Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan gibi ülkeler de eklendiğinde toplam ihracat içerisindeki pay %28,6'ya kadar yükselmektedir.

Petrol fiyatlarındaki düşüş bu ülkelerdeki satın alma gücünü ve yatırımları azaltabileceği için Türkiye'nin OPEC ülkelerine ve diğer petrol ihraç eden ülkelere yaptığı ihracatın azalmasına neden olup düşük enerji fiyatlarının net ihracata yaptığı olumlu katkının azalmasına neden olabilecektir. Bu noktada Rusya'daki gelişmelerin etkisini da ayrıca değerlendirmek gerekmektedir. Yıllık 7 milyar dolara yaklaşan mal ihracatı ile Rusya, petrol ihraç eden ülkeler arasında Türkiye açısından en önemli ihraç pazarlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Mal ihracatının yanında, Türkiye Rusya'dan turizm nedeniyle önemli miktarda hizmet geliri de elde etmektedir.

Bu yılın Ocak-Ekim döneminde Türkiye'ye gelen yaklaşık 32,5 milyon dolayındaki turistin %13,4'ü, yani 4,4 milyonu Rusya'dan gelmektedir. Rusya'da yaşanan ekonomik gelişmeler ve Ruble'nin değer kaybı Türkiye'nin bu anlamda da olumsuz etkilenmesine neden olması ve cari açık üzerinde olumsuz bir etki oluşturması beklenmektedir." dedi.