"Suriye'deki Savaşın Türkiye'ye Maliyeti 6 Milyar Dolar"

CHP Kocaeli Milletvekili Hurşit Güneş, " Suriye'de çıkan iç savaşın Türkiye'ye getirdiği ekonomik maliyet en az 4,5, belki de 6 milyar dolar" olduğunu iddia ettiCHP Kocaeli Milletvekili Hurşit Güneş, "Suriye'de çıkan iç savaşın Türkiye'ye getirdiği ekonomik maliyetin en az 4,5, belki de 6 milyar dolar" olduğunu iddia etti.

Konuya ilişkin yazılı bir açıklama yapan Güneş, bu maliyetin birkaç kalemden oluştuğunu ifade ederek, "Birincisi, kampların maliyeti var. Geçici sığınmacıların iaşesi yani gıda ve barınma var. İkincisi, Türkiye'nin Suriye'deki muhalifleri silahlandırdığını biliyoruz. Örtülü ödeneğin elbette tamamı buna gitmese de, eğitim masrafları da dahil edildiğinde önemli bir rakam ortaya çıkıyor" dedi. Güneş şöyle devam etti:

"Ambargolar ve sınırın kapanması nedeniyle kesilen dış ticaret ise belki de en önemli kayıp. Ancak bunun yanı sıra çok ciddi bir iç ticaret kaybı da var. Çünkü turist olarak gelen Suriyeli sayısı hiç de küçümsenemez. Bu değerlendirmeye mutlaka sınır ticaretini de koymak gerekir. Çünkü öteden beri Türkiye sınır ticareti ile hem döviz kaybetmeden dış ticaretini kısmen gerçekleştirmiş, hem de bölge halkının doğrudan refah artışı elde etmesine olanak tanımıştır.

Bu yıl sığınma kamplarına ayrılan ödenek 768 milyon TL olmasına karşın, olasılıkla yıl sonunda 1 milyar TL harcanmış olacaktır. 2013 yılında ise gerek kış şartları, gerekse artan sayı nedeniyle kampların maliyeti 2,1 milyar TL'yi bulacaktır.

Örtülü ödenek konusunda net bir bilgi sahibi olunamamakla birlikte Suriye'deki muhaliflere giden silah ve mühimmatın örtülü ödenekten karşılanması halinde bu kaleme de bakılması gerekir. 2011 yılında örtülü ödenek 391 milyon TL'den ibaretti. 2012 yılında ise bu neredeyse iki katına çıkarılarak 665 milyon TL oldu. Buna rağmen daha Ağustos ayı sonunda bu ödenekteki paranın tamamı harcanmış oldu. Eylül ayında ise buna ilaveten 204 milyon TL harcandı. Öyle sanıyoruz ki, yıl sonunda en az 1 milyar TL'lik bir harcama yapılmış olacak. Bu yıl örtülü ödeneğin tamamının Suriye için harcandığı elbette düşünülemez. Ancak geçen yıla göre artan meblağ ancak bu etmene bağlanabilir. Dolayısıyla 600 milyon TL'lik bir harcama Suriye nedeniyle harcanmış olabilir."

TSK'nın teyakkuza geçmesiyle harcamalarında bir artışın olduğu düşünülebileceğini belirten Güneş, "Ancak PKK terörü nedeniyle çoğu askeri birliğimizin hareket halinde olduğu varsayımıyla bu konuda ek bir maliyet hesaplanmayabilir" diyerek maliyet hesabına şöyle devam etti:

"2010 yılında Suriye'ye 1,9 milyar dolar, 2011 yılında da 1,6 milyar dolar ihracat yaptık. Oysa 2002 yılında ihracatımız 267 milyon dolardı. Gelgelelim, geçen yılın ilk 8 ayında yapılan ihracat 1162 milyon dolarken, bu yıl 360 milyon dolara düşüverdi. Büyük olasılıkla bu yıl Suriye'ye olan ihracat 500 milyon doların altında kalacak. Bu da 2010 yılına göre (yahut da her şeyin en azından 2010 düzeyinde kalması halinde) 1,5 milyar dolara yakın bir kayıp demek. İran'dan gelen turist sayısı 2011 yılında 747 bine ulaşırken, bu sayı bu yıl 439 binin altına inmiştir. Yine artan gerginlikten Rusya da nasibini almıştır ama düşüş oranı daha sınırlı kalmıştır. Rusya'dan gelen turist sayısında 120 bine yaklaşan bir azalma olmuştur. Öte yandan haliyle Suriye'den 352 bin turist yerine 236 bin turist gelmiştir. Böylece üç ülkeden 550 bine yakın turist azalma oluşmuştur. Bu da 150-200 milyon dolara yakın bir kayıp demektir.

2011 Ocak-Mayıs döneminde Türkiye'den Suriye'ye 37 bin TIR yük taşırken, bu yıl bu sayı 5,244'e düşmüştür. Suriye üzerinden 9 Orta-doğu ülkesine transit geçişle ihracat 2011 Ocak-Mayıs 19,288 iken bu yılın ilk 5 ayında 5,757'ye düşmüştür. Sadece Antep 2 yıl önce Ağustos ayında 10,5 milyon dolarlık sınır ticareti yaparken bu yıl Ağustos ayında 2,9 milyon doları bulmamıştır. Kimi tahminlere göre, Hatay'ın turizme bağlı olarak iç ticaret kaybının 1 milyar dolara varabileceği, bir o kadar da dolaylı kayıpların olduğu tahmin edilmektedir.

Dış Ticaret Müsteşarlığı verilerine göre, 2011 yılında Hatay, Gaziantep, Kilis, Mardin ve Şanlıurfa illerimizden Suriye ile sınır ticareti kapsamında 2010 yılında 800 bin doların üzerinde ihracat, 505 bin dolar da ihracat yapılmıştır. Oysa bu yıl Ocak-Eylül döneminde yapılan dış ticaret yoktur."

Güneş, "Bütün bunlar toplandığında Suriye'de izlenen doğrudan ve yanlış dış politika sonucu Türkiye'nin doğrudan ve dolaylı olarak ödediği ekonomik maliyetin en az 4,5 milyar ya da olasılıkla 6 milyar dolardır. Demek ki, milli gelirin yüzde 1'ine yakın bir kayıpla karşı karşıyayız" diyerek, bunun da hükümetin "Yanlış dış politikasının Türkiye ekonomisine olan yükünü" oluşturduğunu iddia etti. - Ankara