Son Dakika Haberleri: Yorum: Doğu Akdeniz'de Enerji Rekabetinin Geleceği

Yorum: Doğu Akdeniz'de Enerji Rekabetinin Geleceği

5 ay önce

Doğu Akdeniz bölgesi son dönemde Türkiye’nin yakın çevresinde önemli gelişmelere sahne oluyor. Bu durumun başlıca se-bebi, bölgenin özellikle petrol ve doğalgaz bağlamında ciddi bir rezerv potansiyeli barındırmasının ortaya çıkması. Bölgede eko-nomik sıkıntılar ve siyasi istikrarsızlıklarla mücadele eden ülkeler bu rezervlerden elde edeceği gelirlerle kısa vadede ciddi kaza-nımlar elde etmeyi hedeflemektedir. Bu gelişmeleri tetikleyen hadise, 31 […]The post Yorum: Doğu Akdeniz’de enerji rekabetinin geleceği appeared first on Enerji Enstitüsü.

Yorum: Doğu Akdeniz'de Enerji Rekabetinin Geleceği, System.String[]
Doğu Akdeniz bölgesi son dönemde Türkiye'nin yakın çevresinde önemli gelişmelere sahne oluyor. Bu durumun başlıca se-bebi, bölgenin özellikle petrol ve doğalgaz bağlamında ciddi bir rezerv potansiyeli barındırmasının ortaya çıkması.

Bölgede eko-nomik sıkıntılar ve siyasi istikrarsızlıklarla mücadele eden ülkeler bu rezervlerden elde edeceği gelirlerle kısa vadede ciddi kaza-nımlar elde etmeyi hedeflemektedir. Bu gelişmeleri tetikleyen hadise, 31 Ağustos 2015'te İtalyan enerji şirketi ENI'nin yaptığı bir açıklamayla dünyanın en büyük gaz rezervlerinden birisini Doğu Akdeniz'de Mısır açıklarında bulduğunu duyurması olmuştur.

Zohr ismi verilen ve 100 kilometrekarelik bir alanı kapsayan sahada var olduğu tahmin edilen doğalgaz rezervinin Mısır'ın onyıllar boyunca gaz ihtiyacını karşılayabileceği açıklandı. Port Said kentine 190 kilometre mesafede keşfedilen doğalgaz rezer-vinde çalışmalarını yoğunlaştıran şirket, 2017'nin Aralık ayında ilk gazı ürettiğini duyurdu. İşletme ve risk maliyetlerini azalt-mak isteyen ENI Zohr sahasındaki hisselerinden yüzde 30'unu Rusya'ya ait Rosneft'e daha sonra yüzde 10'luk hisseyi de Birle-şik Arap Emirlikleri merkezli Mubadele Petrol şirketlerine satmış, ancak Zohr'daki büyük ortak olarak kalmaya devam etmiştir.

Jeopolitik rekabet

Zohr doğalgaz rezervinin keşfedilmesi ve üretime geçmesi son dönemde Doğu Akdeniz'de artan jeopolitik rekabeti daha da derinleştirmiştir. Nitekim bölgede önemli enerji kaynaklarına sahip diğer ülkelerden İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin Mısır ile ortak strateji geliştirerek bölgesel ve küresel enerji piyasasında bir blok halinde hareket etme istekliliği, başta Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti olmak üzere Doğu Akdeniz'e kıyısı olan diğer ülkeleri harekete geçmeye zorlamıştır.

Doğu Akdeniz'deki enerji ittifakı çerçevesinde Mısır önce Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile zirveler düzenleye-rek uzun vadeli bir ittifakın temellerini atmayı hedeflemiştir. Ekonomik anlamda sıkıntılar yaşayan Mısır, benzer durumda olan Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ni de bu anlamda cesaretlendirmiştir. Öte yandan bu ülkeleri ittifak kurma konusun-da motive eden bir başka unsur da Türkiye karşıtı bir blok oluşturmalarının kendi güvenlikleri açısından da hayati önem taşıdı-ğına inanmalarıdır. Nitekim Mısır gibi askeri anlamda güçlü bir devletle kurulacak ittifak sadece enerji bağlamında değil güven-lik bağlamında da önemli bir işlev görecektir. Bu nedenle Mısır, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan orduları sık sık Ak-deniz'de tatbikatlar düzenlemiştir. Geçtiğimiz sene Mısır'ın Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ndeki büyükelçisi "Türkiye'nin olası bir agresif tutumunda Mısır'ın müttefiklerini korumaktan başka seçeneği kalmayacaktır" diyerek bu anlamda Kahire'nin tutumunu açık biçimde ortaya koymuştur.

Son olarak bu ittifaka eklemlenen bir diğer ülke de yine bölgenin askeri ve siyasi açıdan güçlü ülkelerinden İsrail olmuştur. Tel-Aviv yönetimi Arap coğrafyasında kendisine en büyük tehdit olabilecek ülkelerden Mısır'la ittifak kurmayı dış politikasının temel önceliği olarak benimsemiştir. Bu çerçevede 2013 yılında Müslüman Kardeşler adayı Muhammed Mursi'nin askeri dar-beyle görevden uzaklaştırılmasının ardından ciddi bir rahatlama içerisine giren İsrail, darbe sonrası kurduğu baskı rejimiyle ülke-sinde tüm muhalif kesimleri susturan Sisi rejiminin ihtiyaç duyduğu meşruiyeti sağlama konusunda ciddi bir çaba içerisinde ol-muştur. Öyle ki İsrail hükümeti Mısır'daki Sisi rejiminin ABD ve Avrupa ülkeleri tarafından destek görmesi konusunda diploma-tik bir çaba içerisinde olmuştur.

Sisi rejimi de İsrail'in bu desteğinin karşılığını Tel-Aviv'le ilişkileri normalleştirerek hatta bölgesel politikalarda destek vererek gös-termiştir. Bu desteğin önemli bir boyutu ise Doğu Akdeniz'deki enerji ittifakıdır.

Mısır'ın girişimiyle 14 Ocak 2019 tarihinde başkent Kahire'de gerçekleştirilen zirvede kurulmasına karar verilen Doğu Akde-niz Gaz Forumu'na İsrail'in de davet edilmesi bu ittifak şekillenmesinin bir sonucu olarak görülmelidir. Doğu Akdeniz'e kıyısı olan birçok ülkenin davet edilmediği forumun diğer üyeleri ise Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, İtalya, Ürdün ve Filistin olarak belirlenmiştir. Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Lübnan, Suriye ve Libya'nın toplantıya davet edilmemesi ise kurulan forumun gerçek manada bir bölgesel ittifak olmaktan öte, üye ülkelerin özellikle ekonomik çıkarlarını korumak amacıy-la kurulan bir birliktelik olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte birçok Doğu Akdeniz ülkesinin foruma davet edilmeme-si, bu girişimin başarıya ulaşmasının önündeki en büyük engel olarak görülmelidir.

Ana hedefi Doğu Akdeniz ülkeleri arasındaki işbirliği ve koordinasyonu artırmak olduğu belirtilen forumun, üye ülkelerin çı-karlarını önceleyerek bölgesel bir gaz piyasası oluşturulması amacıyla faaliyetlerini sürdüreceği ifade edilmiştir. Forum sonrasın-da yayınlanan bildiride Doğu Akdeniz'de yapılacak gaz arama faaliyetlerinde uluslararası hukuka uygun hareket edilmesi konu-sunun özellikle vurgulanması ise doğrudan Türkiye'ye karşı verilen bir mesaj olarak nitelendirilebilir.

Bu noktada kurulan forumun temel motivasyonlarından birisinin bölgedeki en önemli aktörlerden olan Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji pazarından dışlanması olduğu belirtilebilir. Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve İsrail ile ortak politi-kalar yürüten Sisi rejimi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki hareket alanını kısıtlamayı hedeflemektedir. İsrail'in Tamar ve Leviat-han sahaları, Mısır'ın Zohr sahasında çıkartılan doğal gaz ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi açıklarındaki Afrodit sahasında çıkarılan gazın hem Avrupa hem dünya piyasalarına ulaştırılmasında en önemli aktör olmayı hedefleyen Mısır'ın bu faaliyetle-ri Türkiye tarafından tepkiyle karşılanmaktadır.

Türkiye'nin faaliyetleri 

Nitekim son dönemde bölgesel aktörlerin Doğu Akdeniz'deki faaliyetleri konusunda haklı bir endişe içerisine giren Türkiye, bu bölgede oldubittiye izin vermeyeceği konusunda net bir tavır içerisinde olmuştur. 2018 yılında Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavu-şoğlu yaptığı açıklamalarda Mısır'ın faaliyetlerinin yakından takip edildiği ve Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de hem kendi hakları-nın hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin haklarının savunucusu olacağını vurgulamıştır. Bu çerçevede Türkiye tarafın-dan atılan önemli bir adım ise Doğu Akdeniz'de doğalgaz arama faaliyetlerinin başlatılması olmuştur.

Bu çerçevede 6 Kasım tarihinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na (TPAO) ait sondaj gemisi Fatih, ilk faaliyetlerine An-talya açıklarındaki Alanya-1 kuyusunda başlamıştır. Öte yandan olası doğalgaz rezervlerine yönelik sismik araştırmalar da Türk Deniz Kuvvetleri'ne ait savaş gemilerinin refakat ettiği Barbaros Hayrettin Paşa gemisiyle yürütülmektedir. Bu gelişmeler Türki-ye'nin Doğu Akdeniz'de kendisini dışlamaya yönelik tüm çabalara rağmen faaliyetlerine devam edeceğini göstermekte-dir. Türkiye'nin bu kararlı tutumunun Doğu Akdeniz'deki enerji rekabetinin geleceğinin belirlenmesinde önemli rol oynayacağı unutulmamalıdır. Enerji ihtiyaçlarının temininde dışa bağımlı olan Türkiye açısından Doğu Akdeniz'deki doğalgaz ve petrol rezervleri hayati önemdedir. Bu nedenle Ankara, gerek Türkiye gerekse de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti karasularında buluna-cak enerji rezervlerini bedeli ne olursa olsun çıkarma ve küresel pazarlara iletme hedefini öncelikli strateji olarak belirlemiştir. Dolayısıyla Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin içerisinde bulunmadığı bir oluşumun uzun vadeli olması düşünülemez.

Doç. Dr. İsmail Numan Telci/ Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü & SETA

The post Yorum: Doğu Akdeniz'de enerji rekabetinin geleceği appeared first on Enerji Enstitüsü.
Kaynak: Enerjienstitusu.com

Haber Yayın Tarihi : 28.01.2019 09:10 



Oyuncu Hilal Altınbilek, mayolu haliyle plajda ilgi odağı oldu Görenlerin nutku tutuldu! Döviz bürosundan çıktı, 32 bin lirayı havaya saçtı Nijerya'da çobanlarla çiftçiler arasında çatışma çıktı: 13 ölü