Tarihçi İlber Ortaylı Şanlıurfa'da

Bahçeşehir Koleji, Şanlıurfa Turizm Geliştirme Derneği ve Nevali Otel'in katkılarıyla düzenlenen "Tarih Sohbeti" konferansında konuşan tarihçi İlber Ortaylı, Urfa tarihi hakkında bilgi verdi.

Urfa tarihini anlamanın ve yazmanın kolay olmadığını belirten Ortaylı, Urfa tarihiyle ilgili kaynakların çeşitlilik arz ettiğini ve bunu araştıracak bir heyet gerektiğini belirtti. Urfa tarihinin dünya tarihiyle bağlantılı olduğunu ifade eden Ortaylı "Bir Urfa tarihi yazabilmek için kaç dilde kaynak olduğuna şaşıracaksınız. Ortaçağda, Süryanice yani Aramca bileceksiniz, Arapça bileceksiniz, Ermenice bileceksiniz, Rum kaynakları için orta Yunancayı bileceksiniz ve Haçlı hakimiyeti işin içine girdiği için Latinceyi bileceksiniz. Bunlar fevkalade büyük yatırımları, çalıştırmaları gerektirir ve bunlar Urfa tarihinin tespiti için koca bir grup kurmak gerekiyor. Dolayısıyla burası bütün milletlerin gelip geçtiği, hepsinin kalıcı eserler bıraktığı ve dolayısıyla Urfa dediğiniz zaman Urfa tarihini değil, dünya tarihini ister istemez ele almanız gereken bir yerdir. Tarihte böyle şehirler vardır. Bunları yazmak, bunlar anlamak, bunların kültürünü, insanını çıkarsamak için mecbursunuz dünya tarihine bakmaya. Ve 'bu şehrin mahiyeti budur' deyip geçemezsiniz. Çünkü Urfa'yı Türkiye Cumhuriyeti'nin yakın tarihi içerisinde bile Türk vatanını kurmak bakımından en önemli olayların yaşandığı yerdir" dedi.

Çok eski tarihten beri Urfa'nın Mezopotamya çevresinin en parlak şehirlerinden birisi olduğunu belirten Ortaylı, kazılardan ve yazıtlardan Urfa'nın hem zirai bakımından, hem kent bakımından fevkalade önemli bir üretim merkezi olduğunu ifade etti.
Urfa'nın tarım alanlarının suya kavuşmasıyla zenginleşmeye başladığına dikkat çeken Ortaylı "İnşallah bu zenginlik yanlış yatırımlara değil, doğru yatırımlara, yanlış bir hayat tarzına değil, doğru bir hayat tarzına yönelir ve tekrar eski medeniyete avdet eder" diye konuştu.

'EDESSA YUNANİSTAN'DA BİR ŞEHİR'

Urfa için kullanılan Edessa ismine de değinen Ortaylı, "Şimdi buna Edessa diyoruz ve bunun benimsiyorlar. Bir takım adamlara sordum, 'hakiki ismi Edessa'dır' dediler. Kebapçı dükkanlarına falan bu ismi veriyorlar. Peki bu nedir falan diyorsun 'Kürtçe isim' diyorlar. Alakası yok tabi. Hepimizin bildiği gibi Büyük İskender'in haleflerinden Diadokilerden denilen General Selevkos'un kurduğu değil, onun memleketine benzediği için iltifat ettiği bir şehirdir. Yeniden imar ettiği bir şehirdir. Onun memleketi nerededir? Yunanistan'ın kuzeyinde Edessa diye bir kent. Bugünkü Edessa'ya bakarsanız gene yanılırsınız" dedi.

'URFA'NIN ADI AVRUPA TARİHİNDE ÇOK GEÇMEKTEDİR'

Türkiye'deki tarih öğretiminde ciddi yanlışların olduğuna vurgu yapan Ortaylı, Urfa tarihinin bir bütün olarak ele alınması gerektiğini kaydetti. Ortaylı, "Asıl adı tarihi kaynaklarda geçtiği gibi daha önce Ruha, daha sonra Urfa ve zengin bir yer. Onun için böyle isim karıştırmaları yaparak olmuyor. Birincisi ciddi filoloji eğitim vermek gerekiyor, ikincisi buradaki tarihin iç içeliği insanı şaşırtacak derecededir. Düşünün sadece 100 küsur yıl Haçlı'ların hakimiyetinde kalmıştır. Batı Avrupa'nın tarihinde herhangi bir büyük şehirden daha fazla adı geçmektedir. Edessa Kontluğu vardır. Burada kuvvetler konumunda güç savaşları vardı ve burada şarktaki bütün unsurlar rekabet halindeydi. Artı bu Hristiyanlar arasında da söz konusuydu" diye konuştu.
(Kaynak: Gazeteipekyol)