ABD-İran Ateşkesi: Perde Arkasındaki Diplomasi ve Kırılma Anları

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırılar 40 gün boyunca devam ederken, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a verdiği sürenin dolmasına saatler kala taraflar iki haftalık ateşkeste uzlaştı. Axios, son iki gündeki arabuluculuk görüşmelerine dair 11 kaynaktan edindiği bilgilerle perde arkasını aktardı. Trump kamuoyunda tehditler savururken, diplomatik hareketlilik yaşanıyordu ve ateşkes ilan edilene kadar sonucu kimse kestiremiyordu.

Orta Doğu'daki ABD güçleri ve Pentagon, İran altyapısına büyük çaplı bombardımana hazırlanırken, bölgedeki müttefikler İran'ın misillemesine karşı tedbir alıyordu. Pazartesi sabahı, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran'ın 10 maddelik karşı teklifini 'felaket' olarak nitelendirerek telefon diplomasisi yürüttü. Pakistanlı arabulucuların Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında yeni taslaklar taşıdığı kaotik bir gün başladı, Mısır ve Türkiye dışişleri bakanları da aradaki farkları kapatmaya çalıştı.

Pazartesi gecesi arabulucular, iki haftalık ateşkes için güncellenmiş öneriye ABD'nin onayını aldı. Nihai karar, sürece aktif dahil olan İran dini lideri Mücteba Hamaney'e kaldı. Hamaney'in suikast tehdidi altında not taşıyan kuryelerle iletişim kurduğu belirtildi ve onun anlaşma izni 'kırılma noktası' olarak nitelendirildi. Arakçi'nin müzakerelerde ve Devrim Muhafızları'nı iknada kilit rol oynadığı, Çin'in de tavsiyede bulunduğu ifade edildi.

Salı sabahı ilerleme kaydedilirken Trump sert çıkış yaptı, ancak sürece dahil kaynaklar ivme olduğunu söyledi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance Pakistanlı yetkililerle temas halindeydi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise Trump'la sık görüşerek süreç üzerindeki kontrol endişelerini artırdı. Salı akşamı ateşkese yaklaşıldığı kabul edildi ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif anlaşma şartlarını paylaştı.

Trump'a müttefiklerinden ve danışmanlarından anlaşmayı reddetmesi yönünde çağrılar geldi, ancak o Netanyahu'dan taahhüt aldıktan sonra Pakistanlı General Asim Munir ile konuşarak anlaşmayı tamamladı. Trump'ın paylaşımından sonra ABD güçlerine operasyonları durdurma emri verildi ve Arakçi, İran'ın ateşkese uyacağını ve Hürmüz Boğazı'nı gemi geçişine açacağını duyurdu. Bundan sonra İran'ın Hürmüz'deki trafiğe izni ve Netanyahu'nun bağlılığı belirsizliğini koruyor, Vance'in Pakistan'daki görüşmelere liderlik etmesi bekleniyor.