BREXİT: Dünyanın En Komplike Boşanması Başlıyor

Çınar, Brexit'in Türkiye ekonomisine etkisinin sınırlı kalacağını belirtirken, AB'ye ihracat tarafında kayıplar yaşanabileceğine dikkat çekti.

Uzun ve duygu yüklü bir referandum süreci sonrası Britanya trajik bir şekilde oyunu AB'den ayrılma yönünde kullandı. Her ne kadar referandumun bağlayıcı bir etkisi olmasa da siyasi teamüller gereği parlamento bu referandum sonucu doğrultusunda hareket edecektir. Daha düşük ihtimal verilen senaryonun gerçekleşmiş olması sermaye piyasalarında kısa vadeli bir panik hava yaratmış durumda. Finansal piyasaların baz senaryosunu İngiltere'nin AB'den ayrılmayacağı yönünde kurması şok dalgasının boyutunu artırdı. Seçmen tercihlerinin tahminlerin aksi yönünde belirginleşmesi ile birlikte Pound 1.50 seviyesinden hızla 1.32 seviyesine gerilerken Altın, Japon Yeni ve gelişmiş ülke tahvilerinde artan güvenli liman talebi ile birlikte sert yükselişler görülüyor.

Sabah saatlerinde yaşanan şok etkisi sonrası oluşan değişkenliğin günün ilerleyen saatlerinde giderek azalması beklenebilir. Panik havasının sürmesi halinde Global Merkez Bankalarının piyasalara kordineli bir şekilde müdahale etmesi muhtemel. Ayrılma yönünde resmi süreç, Parlamento'da ayrılık yönünde karar alınması ve bunun Lizbon Antlaşması gereği AB'ye deklare etmesi halinde başlayacak. Bu nedenle önümüzdeki süreçte İngiltere ve AB'den gelecek açıklamalar sürecin işleyişi açısından önem kazanıyor.

AB mevzuatına göre birlikten ayrılma teorik olarak yer alsa da birlikten ayrılma sonrası ayrılan üye ülke ve AB ilişkilerinin mekaniğine ilişkin bir düzenlemenin olmayışı belirsizliği artıran temel etken olarak öne çıkıyor. Referandumun finansal piyasalar üzerindeki kısa süreli etkisini bir kenara bırakacak olursak bu kararın sonuçları Dünya ve Türkiye ekonomisini derinden etkileyecek.

Brexit'in Türkiye Ekonomisine etkisi sınırlı kalacak

Neredeyse İhracatının yarıya yakınını AB ülkelerine yapan Türkiye referandum sonrası oluşacak belirsizliğin tüketici tercihlerine yansıması halinde AB'ye ihracat tarafında kayıplar yaşayabilir. Diğer yandan Brexit sonrası oluşan belirsizliğin Dünya ticareti üzerinde olumsuz bir etki oluşturma ihtimali FED'i atacağı adımlarda temkinli olmaya zorlayacaktır. FED'in Brexit nedeniyle güvercin tavrını koruması diğer gelişen ülkelerle birlikte Türkiye'yi de rahatlatacaktır.

Brexit'in Muhtemel Birincil Etkileri

Piyasalar

• Ayrılma riskini yeterince fiyatlamayan küresel piyasalarda oluşan oynaklığın artarak sürmesi ve İngiliz Pound'u üzerinde oluşan baskının diğer para birimlerine yansıdığı görülmekte. Küresel piyasalarda oluşan oynaklığın bir süre daha azalarak sürmesi muhtemeldir.

• Risk algısında yaşanan bozulma nedeniyle oluşan güvenli liman etkisi gelişmiş ülke tahvilleri, Japon yeni ve altın/gümüş gibi varlıklara olan talebi artırmaktadır.

Siyasi

• Birlik mevzuatında ayrılmaya yönelik hükümler mevcut olsa da ayrılma sonrası ilişkilerin nasıl olacağına yönelik düzenleme bulunmaması süreci zorlaştıracaktır.

• Avrupa Birliğinin siyaseten nereye gideceğine dair belirsizlikler yaşanacaktır.

• İngiltere'de yaşayan 3.8 milyon AB vatandaşının ve AB'de yaşayan 1.8 milyon İngiltere vatandaşının durumu belirsiz.

• Birlikten yana tavır alan David Cameron'un başbakanlıktan istifa ettiğini açıkladı.

Ekonomi

• İngiltere Maliye bakanı, devlet harcamalarında kısıntıya gidilmesinin ve vergilerin artırılmasının gerekeceğini belirtti.

• Oluşacak belirsizlik nedeniyle İngiltere ve Avrupa'da büyüme darbe alacaktır.

Sürecin bir yol haritası olmayışı ve ikincil etkilerinin tam olarak öngörülememesi yatırım ortamını ve tüketici güvenini olumsuz etkileyecektir.

• Ticari şirketlerin hukuksal durumlarında belirsizlikler oluşacaktır.

• Kırk yıllık entegrasyon sürecinde oluşturulan uyum yasalarının durumunun açıklığa kavuşturulması gerekecek.

• İngiltere'nin, Türkiye'nin yaptığı gibi gümrük birliğine dahil olması beklenmese de birlikle yeni bir ticaret anlaşması yapması elzem gözükmekte.

• Özellikle milli gelirinin % 80'ini, ihracatının ise nerdeyse yarısını elde ettiği servis sektörü odaklı bir ticaret anlaşmasını AB ile hayata geçirmesi, birliğin dağınık yapısı ve üye ülkelerin kendi ajandaları nedeniyle kolay olmayacaktır.