COP31 taslağında fosil yakıt çıkışı yok, 2035'te elektrik payı yüzde 35 hedefleniyor

Antalya'daki COP31 taslağında fosil yakıtlardan aşamalı çıkışa açık taahhüt yok. Taslak, 2035'e kadar elektriğin enerji tüketimindeki payının yüzde 35'e çıkarılması ve uyum finansmanının en az üç katına yükseltilmesi çağrısıyla ülkelere sunuldu.
(ANKARA) - Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), Türkiye'nin dönem başkanlığında yürütülen müzakereler kapsamında yeni karar taslağı yayımlandı. COP31 Genel Kurulu'nun kapanış oturumunda görüşülen taslakta, fosil yakıtlardan aşamalı çıkışa ilişkin açık bir ifadeye yer verilmezken, küresel elektrik tüketiminin toplam nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılması ve iklim değişikliğine uyum finansmanının en az üç katına yükseltilmesi çağrısı yapıldı.
COP31 Başkanlığı tarafından yürütülen istişareler kapsamında hazırlanan ve 22 Kasım 2026 saat 02.00 tarihini taşıyan 10 sayfalık yeni karar taslağı kamuoyuyla paylaşıldı. Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı'nın (CMA8) değerlendirmesine sunulmak üzere hazırlanan 94 maddelik taslakta, küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılması, yenilenebilir enerji yatırımları, iklim finansmanı, ormansızlaşmayla mücadele ve gelişmekte olan ülkelerin desteklenmesine ilişkin düzenlemeler yer aldı.
COP31 Genel Kurulu'nun kapanış oturumunda görüşülen karar taslağı, taraf ülkelerin değerlendirmesine sunuldu. Ülkelerin taslak üzerindeki müzakereleri devam ederken, metnin nihai şeklinin görüşmelerin ardından belirlenmesi bekleniyor.
FOSİL YAKITLARDAN ÇIKIŞA İLİŞKİN AÇIK İFADE YER ALMADI
Taslakta, fosil yakıt kullanımının aşamalı olarak sona erdirilmesine yönelik açık bir taahhüde yer verilmedi. Bunun yerine düşük sera gazı emisyonlu ve iklim değişikliğine dayanıklı kalkınmaya yönelik küresel dönüşümün hızlandırılması çağrısı yapıldı. Yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, sıfır ve düşük karbonlu enerji teknolojilerinin kullanımının artırılması, enerji verimliliğinin güçlendirilmesi ve elektrik şebekelerinin modernizasyonu öne çıkarıldı. Taslakta, ülkelerin ulusal koşullarına ve kalkınma önceliklerine göre farklı enerji dönüşümü yolları izleyebileceği de vurgulandı.
2035 YILINA KADAR ELEKTRİĞİN PAYININ YÜZDE 35'E ÇIKARILMASI HEDEFLENİYOR
Taslağın enerji dönüşümüne ilişkin bölümünde, elektriğin küresel toplam nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılması çağrısı yer aldı. Bu hedef doğrultusunda temiz enerji yatırımlarının artırılması, enerji verimliliğinin iyileştirilmesi, enerji depolama teknolojilerinin geliştirilmesi ve elektrik iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Metinde ayrıca, insan kaynaklı metan ve diğer karbondioksit dışı sera gazı emisyonlarının azaltılmasının küresel sıcaklık artışının sınırlandırılmasına katkı sağlayacağı kaydedildi. Karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerinin 2035 yılına kadar küresel ölçekte gigaton seviyesine ulaştırılması da ortak hedef olarak taslakta yer aldı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM FİNANSMANININ ÜÇ KATINA ÇIKARILMASI ÇAĞRISI
Taslakta, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum çalışmalarına yönelik finansmanın 2035 yılına kadar en az üç katına çıkarılması yönündeki önceki çağrı yinelendi. Bu hedefin uygulanmasına yönelik yol haritasının geliştirilmesi ve ilerlemenin 2027 yılında yapılacak Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı'nda değerlendirilmesi öngörüldü.
Ayrıca, uyum ve dayanıklılık finansmanı için "Antalya-Addis Ababa Yol Haritası"nın başlatılması önerildi. Söz konusu girişimin, iklim finansmanının öngörülebilir biçimde artırılmasını, yenilikçi finansman kaynaklarının geliştirilmesini ve gelişmekte olan ülkelerin bu kaynaklara erişiminin kolaylaştırılmasını amaçladığı belirtildi.
Metinde, gelişmekte olan ülkelerin ulusal iklim hedeflerini gerçekleştirmek için 2030 yılına kadar toplam 5,1 ila 6,8 trilyon dolar finansmana ihtiyaç duyduğu, yıllık uyum finansmanı gereksiniminin ise 2035 yılına kadar 305 milyar dolar seviyesinde olduğu kaydedildi.
GELİŞMİŞ ÜLKELERE FİNANSMAN SORUMLULUĞU HATIRLATILDI
Karar taslağında, Paris Anlaşması kapsamında gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum alanlarında mali kaynak sağlama yükümlülükleri hatırlatıldı. Gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişiminde karşılaştıkları yüksek sermaye maliyetleri, sınırlı mali hareket alanı ve yüksek işlem maliyetlerinin azaltılması gerektiği vurgulandı.
Yeşil İklim Fonu'na yapılacak katkıların artırılması, Uyum Fonu ile En Az Gelişmiş Ülkeler Fonu'nun desteklenmesi ve iklim finansmanına erişimdeki bürokratik işlemlerin basitleştirilmesi çağrısı yapıldı. Taslakta, 2027-2030 yılları arasında iklim finansmanına erişimin kolaylaştırılmasına yönelik yıllık çalıştaylar düzenlenmesi de öngörüldü.
KÜRESEL SICAKLIK ARTIŞININ 1,5 DERECEYİ AŞMASINDAN ENDİŞE DUYULUYOR
Karar taslağında, Paris Anlaşması'nın küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 2 derecenin oldukça altında tutma ve 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefi yeniden teyit edildi. Küresel ısınmanın önümüzdeki birkaç yıl içinde 1,5 derece eşiğini aşmasının beklendiği belirtilerek, bu durumun iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini artıracağına dikkat çekildi.
Mevcut ulusal iklim planlarının tam olarak uygulanması durumunda küresel sıcaklık artışının yaklaşık 2,6 dereceye ulaşabileceği ifade edildi. Taslakta, sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşmasının süresi ve büyüklüğünün sınırlandırılması için sera gazı emisyonlarında derin, hızlı ve kalıcı azaltımlar yapılması gerektiği vurgulandı.
2030'A KADAR ORMAN KAYBININ DURDURULMASI ÇAĞRISI
Taslakta, ormansızlaşma ve ormanların bozulmasının 2030 yılına kadar durdurulması ve tersine çevrilmesi için çabaların artırılması çağrısında bulunuldu. Ormanların, okyanusların ve diğer doğal ekosistemlerin sera gazlarının tutulmasındaki rolüne dikkat çekilerek, doğal alanların korunması ve ekosistemlerin yeniden canlandırılmasının iklim değişikliğiyle mücadelede önemli olduğu belirtildi.
Taslakta, iklim değişikliğinin okyanuslar üzerindeki etkilerine ilişkin çalışmaların güçlendirilmesi amacıyla "Antalya Ocean Current" adıyla çok yıllı bir diyalog planının geliştirilmesi ve "Blue Imece" başlıklı bir sentez raporunun Mart 2028'e kadar hazırlanması önerildi.
İKLİM ÖNLEMLERİNİN TİCARETTE AYRIMCILIĞA YOL AÇMAMASI VURGULANDI
İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında ülkelerin tek taraflı uyguladığı önlemlerin uluslararası ticarette keyfi veya haksız ayrımcılık aracı ya da gizli ticaret kısıtlaması oluşturmaması gerektiği vurgulanan taslakta, iklim politikalarının sınır ötesi etkilerinin, özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından değerlendirilmesi ve ticaret ile iklim değişikliği arasındaki ilişkinin uluslararası diyalog mekanizmaları üzerinden ele alınması çağrısı yapıldı.
Taslakta ayrıca çocukların, gençlerin, kadınların, yerel toplulukların ve yerli halkların iklim politikalarının hazırlanması ve uygulanması süreçlerine katılımının güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
COP31 Başkanlığı tarafından yayımlanan metin henüz taslak niteliği taşıyor. Hükümlerin nihai karara dönüşmesi, taraf ülkeler arasındaki müzakerelerin sonucuna bağlı olacak.
Sizin düşünceleriniz neler ?