İran'la Nükleer Müzakerelerde Anlaşmaya Varılması

Güven Özalp/Haber Analiz - Avrupa Birliği (AB) Dış Politika ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi olarak atandığında AB'nin dış politikasına ne tür bir katkı yapabileceği tartışma konusu olan Catherine Ashton, önemli müzakerelerin kilit ismi haline geldi.

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1) arasındaki nükleer müzakerelerde varılan anlaşma, büyük ölçüde İran'daki yönetim değişimi ve Amerikan yönetiminin soruna çözüm bulunması konusundaki ısrarlı tavrının etkisiyle ortaya çıkmış olsa da Ashton'ın bu aşamaya gelinmesi için yıllardır sarf ettiği çabaları göz ardı etmek mümkün değil.

Çoğu zaman çıkmaza giren ve belli dönemlerde kopan son derece karmaşık müzakereleri yönlendirme, yürütme ve arabuluculuk tarzı takdir toplayan Ashton'ın oynadığı rolün önemi, bugün yapılan açıklamalarda da altı çizilen unsurlardan biri olarak öne çıktı.

Gerek AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy, gerekse AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, yaptıkları açıklamalarda Ashton'ın tüm tarafları tatmin edecek bir anlaşma için yıllardır harcadığı çabanın altını net şekilde çizdi. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry de Ashton'ın müzakereciliğini "inatçı ve azimli" olarak tanımlarken, müzakereleri idaresinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Ashton, bulunduğu makama AB ülkelerinin, Konsey Başkanlığı için olduğu gibi Yüksek Temsilcilik görevi için de güçlü ve karizmatik bir isim yerine fazla önde olmayan, arabulucu rolü üstlenebilecek ve metodik çalışan isimleri tercih etmesi nedeniyle atanmıştı.

Göreve getirildiğinde diplomasi deneyimi "sıfır" olan ve sıkça eleştirilen Ashton'ın karnesi, görevinin sonuna yaklaşırken olumlu notlarla dolmaya başladı. AB'nin diplomasi servisini sıfırdan oluşturması, İranlılarla olduğu gibi önemli siyasi aktörlerle yavaş ama sağlam kişisel ilişkiler oluşturması, Sırbistan ile Kosova arasında yürüttüğü diplomasi sonucunda gelinen nokta ve son olarak da İran'la varılan uzlaşı, Ashton'ın AB diplomasisine olumlu ve somut katkıları arasında yer alıyor.

İran'la yürütülen müzakereler, sayısız ikili görüşmeye, saatlerce hatta günlerce süren pazarlıklara ve ilgili başkentlerle yoğun mesaj trafiğine dayanıyordu. Çok taraflı ve çok boyutlu bu diplomasi trafiğinin neredeyse tamamında bulunan ender isimlerden biri de Ashton oldu.

AB yetkilileri, İran'la varılan uzlaşıyı çok önemli ancak bir ilk adım olarak görüyor. Bu aşamadan sonra Brüksel'deki en önemli beklentiyi ise kapsamlı ve kalıcı bir nihai anlaşma yönünde somut ve gecikmeksizin adım atılması oluşturuyor.

Görevinin sona ermesine bir yıldan az süre kalan Ashton'ın bu aşamadan sonra İran'la müzakerelere ve AB diplomasisine uluslararası toplumun da takdir edeceği yeni bir kazanım sunup sunmayacağını önümüzdeki günler belirleyecek. - Brüksel