S&p, Ülkelerin Kredi Notunu Nasıl Belirlediğini Açıkladı

Dünyanın önde gelen kredi derecelendirme kuruluşlarından Standard&Poor's, ülkelerin kredi notunu nasıl belirlendiğini açıkladı.

Standard & Poor's, 'Ülkerlerin kredi notunu nasıl belirliyoruz?' adlı bir çalışma yayınladı. Bu çalışmada S&P, ülke ratinglerinde göz önüne alınan risk faktörlerini ve bu faktörlerin nasıl değerlendirildiğini açıklıyor. Standard&Poor's Credit Matters TV'de yayınlanan bir programda gazeteci Alpaslan Düven'in sorularını cevaplandıran S&P Türkiye Bölge Müdürü Zeynep Holmes, ülkelerin kredi notunu nasıl belirlediklerini anlattı.

"Rapordan kısaca bahseder misiniz? Uzun zamandır beklenen bir çalışmaydı, içeriği nedir?"

Zeynep Holmes: "Avrupa'daki kamu borçları krizi ve ABD gibi ülkelerdeki dünya piyasaları tarafından çok yakından takip edilen bütçe tartışmaları, ülkelerin kredi derecelendirmelerini günümüzde çok daha önemli bir konu haline getirmiş ve bu konunun incelenmesi ve yorumlanması açısından kredi derecelendirme kuruluşlarının oynadığı rolü daha da fazla vurgulamıştır. Ülkelerin devlet borçlarının temerrüde düşme riski yeni bir kavram değildir. Geçmişteki 1980'lerin Latin Amerika krizi ve 1998'de Rusya krizi de aralarında olmak üzere tarihte kamuoyunca iyi bilinen birçok temerrüt meydana gelmiştir. Küresel olarak ihraç edilen tahvil stoklarının yüzde 40'dan fazlasını oluşturan devlet tahvilleri, günümüzde yatırımcıların elinde önemli bir yatırım seçeneği teşkil etmektedir. Bu nedenle, yatırımcıların yatırım kararlarına yardımcı olabilecek, dünyaca kabul gören ve tutarlı kredi derecelendirme kıstaslarının mevcut olması çok önemlidir. Finans piyasalarındaki liberalleşmenin ve ekonomilerdeki küreselleşme zorunluluklarının, bu tarz kredi analizi kıstaslarına olan talebi geçmişe göre daha da artırdığını düşünüyoruz. Yatırımcılara ülkelerin devlet borçlarını geri ödeyebilme gücü hakkında bağımsız görüş tedarik eden kredi derecelendirme kuruluşları bu bağlamda önemli rol oynayabilmektedir. Aynı zamanda, kredi derecelendirme kuruluşları, tahvil ihraççıları ve onların yatırımcıları arasındaki bilgi asimetrisinin azaltılmasına da yardımcı olabilirler. Kredi derecelendirmelerinin yatırımcılara, diğer piyasa katılımcılarına ve halka ücretsiz açık olmalarıyla da piyasaların verimliliğine katkıda bulunduklarına inanıyoruz. Bu raporumuz, Standard & Poor's'un ülkelerin devlet borçlarına yönelik kredi derecelendirmelerine temel olan ülke risklerini nasıl analiz ettiği hakkında genel bir bakış sunmakta ve kredi derecelendirilme sürecini tarif etmektedir. Standard & Poor's'un ülke kredi derecelendirme metodolojisinin daha fazla ayrıntısı, 30 Haziran 2011 tarihinde yayınlanmış olan 'Ülke Derecelendirme Metodolojisi ve Varsayımlar' içerisinde bulunmaktadır."

Öncelikle ülke rating'i (ülke kredi notu) nedir, neyin göstergesidir?

Zeynep Holmes: "Kredi derecelendirmeleri, kredi riskine dair görüşlerdir. Standard & Poor's derecelendirmeleri, ihraççıların (bir kuruluş, bir devlet veya bir belediye gibi) mali yükümlülüklerini eksiksiz ve zamanında yerine getirme kapasitesi ile bu konudaki istekliliğine dair Standard & Poor's görüşleridir. Ayrıca, kredi derecelendirmeleri ileriye yöneliktir." Yayınladığınız çalışma ülke rating'lerinizin temelini oluşturan kriterler ve metodolojiyi tanıtıyor. Metodolojinin ana faktörlerinden ve bu faktörlerin ülkenin rating'i belirlenirken nasıl değerlendirildiğinden bahseder misiniz? "Ülke kredi derecelendirme kriterlerimizi 2011 yılının Haziran ayında güncelleştirdik. Bu güncellemenin temel amaçları, piyasa katılımcılarına ülkelerin devlet borçlarını ödeyebilme güçlerini nasıl derecelendirdiğimiz ile ilgili daha net bilgi sunmak, 2008-2009 küresel resesyon ve sonrasında edinilen tecrübeleri analizimize dahil etmektir. Söz konusu güncelleme, yatırımcıların kredi derecelendirmelerimizin ne ifade ettiğini, derecelendirme sonuçlarına nasıl ulaştığımızı ve nelerin derecelendirmelerde değişime sebep olabileceğini daha kolay anlayabilmeleri için başlattığımız bir dizi şeffaflık girişiminin bir parçasıdır. Kriterler, ülke kredi derecelendirmelerimizin yeterli ve uzun geçmiş performanslarına dayanmaktadır. 1975 yılından beri, yabancı para birimi cinsinden borçlarda 15 yıl içinde temerrüde düşmüş yatırım yapılabilir notlu devletlerin ortalama oranı yüzde 1 iken, spekülatif notlu devletlerin temerrüt oranı yüzde 30 olmuştur. Ekim 2010'da yayınlanan IMF raporunda da 'Kredi derecelendirme kuruluşları devletlerin temerrüde düşme riskini gayet doğru sıralamaktadırlar' denilmektedir. IMF raporunda ayrıca 1975'den beri temerrüde düşmüş tüm ülkelerin en az bir yıl öncesinde spekülatif notlu derecelendirmelere sahip olduğu ifade edilmektedir. Güncelleştirilmiş kriterler, kredi derecelendirme analizlerinde temel alınan beş ana faktörü nasıl değerlendirdiğimizi ve bu faktörlerin ne şekilde birleştirilerek ülkelerin kredi derecelendirmelerine ulaşmamızda bize yardımcı olduklarını açıklıyorlar. Kriterler özellikle ülkelerin finans sektörüyle bağlantılı koşullu yükümlülüklerinin geliştirilmiş bir ölçütünü içermekte ve ülkelerin para birliği içerisindeki özel kredi karakteristiklerini dile getirmektedir."

Zeynep Holmes, 5 ana faktörü de şöyle saydı:

"- Politik skorda yansıtılan kurumsal etkinlik ve politik riskler. - Ekonomik skorda yansıtılan ekonomik yapı ve büyüme beklentileri. - Harici skorda yansıtılan harici likidite ve uluslararası yatırım pozisyonu. - Mali skorda yansıtılan mali performans ve esneklik ile devlet borç yükü. - Parasal skorda yansıtılan parasal esneklik."

"Bu faktörler hangi ağırlıkla nasıl değerlendiriliyor?"

Zeynep Holmes: "5 faktörden her biri, 1'den (en kuvvetli), 6'ya kadar (en zayıf) olan rakamlar kullanılarak bir skor alır. İleriye yönelik bu skorların verilmesi için bir dizi niceliksel faktör ve niteliksel düşünce temel oluşturur. Bu beş skor daha sonra kriterler doğrultusunda birleştirilerek bir ülkenin devlet borçlarına yönelik politik ve ekonomik profili (politik skor ve ekonomik skorun ortalaması) ile esneklik ve performans profili (harici skor, mali skor ve parasal skor ortalaması) oluşturulur. Bu iki profil daha sonra bir 'gösterge niteliğinde kredi derecelendirme seviyesi' belirlemek için kullanılır. Genel beklentimiz, ülkelerin yabancı para cinsinden kredi derecelendirmelerinin söz konusu ülkelerin benzerleriyle kıyaslandığındaki konumuna dayanılarak çoğunlukla gösterge niteliğindeki derecelendirme seviyesinin bir basamak altında veya üstünde olacağıdır. Rating kararı her zaman komite ile alınır, hiç bir zaman tek bir analistin kararı değildir. Komite genelde 5-7 analistten ve komite başkanından oluşur. Amacı, derecelendirme surecine ilave perspektifler katmak ve analistlerin rating üzerindeki kişisel etkisini dengelemektir. Ayrıca altını çizmek istediğim,rating süreci interaktiftir. Analist ekibi devletin temsilcileriyle toplantı yapar. Bu genelde devletin Maliye Bakanlığı, Borçlar İdaresi Dairesi, Çalışma veya Sosyal Güvenlik gibi diğer ilgili bölümlerin temsilcileriyle toplantılar yapılır. Analist ekibi genelde Merkez Bankası ve özel sektör temsilcileriyle de toplantı yapar. Bu toplantının amacı Standard & Poor's analistlerinin ilgili bilgileri daha ayrıntılı alabilmesidir; bunlar kamuya açık bilgiler olabildiği gibi, ihraççı tarafından verilebilecek başka bilgiler de olabilir."

(SS)