TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Dem Partili Tiryaki'nin Kullandığı Kürtçe Kelimeler Tutanakta 2 Saat Kaldıktan Sonra Silindi.

Haber: Eren CESUR/ KAMERA: Dursun ALKAYA

(TBMM) - TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda DEM Parti Batman Milletvekili Mehmet Rüştü Tiryaki'nin "Halfeti Belediyesi" anlamına gelen Kürtçe "Şaredariya Xalfeti" ifadesi önce tutanaklara girdi, iki saat sonra da tutanaklardan çıkarıldı. Tiryaki, "Bu ifadelerin tutanakta yer almasıyla bu ülkenin bölünmediğine hepimiz tanık olduk. Olağan olan yazılmasıydı ve bir olağan işlem gerçekleştirildi. Kürtçe ifadeler tutanaklarda yer aldı ama birinin talimatıyla bu talimatı kimin verdiğini bilmiyoruz ve bu talimatla tekrar tutanaklardan çıkarıldı" dedi. Tiryaki, "Maalesef bugün önce sevindirici bir uygulamaya hep birlikte tanık olduk ve izleyen, dinleyen herkes de aslında çok mutlu oldu fakat bu sadece birkaç saat sürdü" ifadelerini kullandı.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, İçişleri Bakanlığı'nın 2026 yılı bütçe teklifi görüşülüyor.

Komisyonda konuşma yapan Mehmet Rüştü Tiryaki, kayyum uygulamalarını eleştirdi. Tiryaki, "Kayyum atanan Halfeti Belediyesi sanal medyadan 'Şaredariya Xalfeti' yani Kürtçe Halfeti Belediyesi ibaresini kaldırmış" ifadelerini kullandı. Tiryaki'nin ifadeleri tutanaklara konuştuğu gibi Kürtçe kelimelerle yansıdı.

Tiryaki'nin kullandığı Kürtçe kelimelerin yaklaşık 2 saat sonra tutanaklardan çıkarılması dikkati çekti. Mehmet Rüştü Tiryaki'nin kullandığı cümle, "Kayyum atanan Halfeti Belediyesi sanal medyadan "…" yani Kürtçe Halfeti Belediyesi ibaresini kaldırmış" şeklinde tutanaklarda yerini aldı ve ilgili kısma "Bu bölümde hatip tarafından Türkçe olmayan kelimeler ifade edildi" notu düşüldü.

Dilan Kunt Ayan'ın konuşmasındaki "Jin, Jiyan, Azadi" (Kadın, Hayat, Özgürlük) sloganı ise tutanağa "…" şeklinde geçti.

Mehmet Rüştü Tiryaki, ANKA Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, Kürtçe ifadelerin Meclis tutanaklarında önce yer alıp sonra kaldırılmasına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

"Komisyonda, sorunlardan bir tanesi olarak gördüğümüz kayyum uygulamalarını dile getirmeye çalıştık. Kayyumların belediyenin gayrimenkullerini haksız, hukuka aykırı biçimde diğer kamu kurumlarına bir biçimde peşkeş çekmesi, belediyeyi borçlandırması, çok dilli belediyecilik uygulamalarından vazgeçmesi, sosyal medya hesaplarını değiştirmesi gibi pek çok sorunu dile getirdik. Bu uygulamalardan bir tanesi, Halfeti Belediyesi'nin internet sitesinde 'Şaredariya Xalfeti' yazısı yer alıyordu. Yani Halfeti Belediyesi'nin Kürtçesi. Bu uygulamayı eleştirdik. Yine Van'da bir Kadın Yaşam Merkezi'nin girişinde yer alan 'Jin Jin Azadi' tabelasının değiştirilmesi, Batman Belediyesi'nin çok dilli olan sosyal medya hesaplarının değiştirilmesi gibi...

"Sürecin ruhuna uygun bir adım olarak gördük"

Daha sonra Meclis tutanaklarına Kürtçe ifadelerin olduğu gibi yazıldığını gördük. Kürtçe alfabeye uygun biçimde yazıldığını gördük. Bu çok önemli bir değişiklikti. Çok önemli bir adım aslında bizce. Çok uzun yıllardır milletvekillerimizin yaptıkları konuşmalardaki bütün Kürtçe ifadeler yok sayılıyor, Meclis kürsüsünden konuşma yapıldığı sırada mikrofonlar susturuluyor ve daha sonra kayıtlara 'bilinmeyen bir dil' biçiminde veya  '...' biçiminde geçiyordu. İlk kez Meclis tutanaklarına Kürtçe ifadeler, Kürtçe alfabeye uygun biçimde yazılmıştı. Sürecin ruhuna uygun bir adım olarak gördük bunu. Hatta basın yayın organlarının bir kısmı da haberdar olmuşlar ve haber de geçmişler. Ama bu çok uzun sürmedi. Birkaç saat sonra yine maalesef Meclis'in eski alışkanlıklarına geri döndüğünü, o ifadelerin hepsinin tutanaklardan çıkarıldığını gördük.

Oysa birkaç saat önce bu ifadelerin tutanakta yer almasıyla bu ülkenin bölünmediğine hepimiz tanık olduk. Bu ülkenin muhtemel barışına katkı sunabileceğine hepimiz tanık olduk. Ama her nedense Meclis Başkanlığı'nın, Plan Bütçe Komisyonu'nun iradesi doğrultusunda bunların çıkarıldığını düşünüyoruz. Olağan olan yazılmasıydı ve bir olağan işlem gerçekleştirildi. Kürtçe ifadeler tutanaklarda yer aldı ama birinin talimatıyla, bu talimatı kimin verdiğini bilmiyoruz ve bu talimatla tekrar tutanaklardan çıkarıldı.

"Bu topraklara ait bir dilin sadece 2 saatliğine bile tutanaklarda yer almasına tahammül edilmemiş olması çok üzücü"

Muhtemelen İçtüzük gerekçe gösterilerek yapılmıştır ama Meclis kürsüsünden çok sayıda devlet başkanının, başbakanın kendi dillerinde konuşma yaptıklarına tanık olduk ve bunların hepsinin konuşmaları aslında bir biçimde Meclis'in kayıtlarına geçti. Kendi dillerinde yaptıkları konuşmalar yazıldı, çizildi. Bu topraklara ait bir dilin Meclis tutanaklarında hala yer almıyor olması, sadece 2 saatliğine bile yer almasına tahammül edilmemiş olması doğrusu çok üzücü bir şey. Muhtemelen Meclis İçtüğüzü gerekçe gösterilerek yapılmıştır ama Kürtçe'nin hangi lehçesi olursa olsun Meclis tutanaklarında yer almasının İçtüzüğe aykırı olmadığını düşünüyoruz. Bu sorunun çok kolay bir çözümü var.

"Kürtçenin lehçelerini bilen bir veya birkaç tane stenografın görev almasıyla bu sorun çok rahat çözülebilir"

Her zaman Kürtçenin lehçelerini bilen bir veya birkaç tane stenografın görev almasıyla bu sorun çok rahat çözülebilir. TRT Şeş televizyonunda çalışan ve Kürtçeyi iyi biçimde kullanan yüzlerce kişinin olduğunu biliyoruz. Bunlar çok rahat görev alabilirler veya kayıtlar stenograflar aracılığıyla onlara gönderilebilir, kayıtlara geçirilmesi sağlanabilir ama maalesef bugün önce sevindirici bir uygulamaya hep birlikte tanık olduk ve izleyen, dinleyen herkes de aslında çok mutlu oldu fakat bu sadece birkaç saat sürdü."