Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete'de

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, tehlikeli maddeler bulunduran kuruluşlarda büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve muhtemel kazaların insanlara ve çevreye olan zararlarının en aza indirilmesi amacıyla, yüksek seviyede, etkili ve sürekli korumayı sağlamak için alınması gerekli önlemler ile ilgili usul ve esasları belirledi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması hakkında yönetmeliği, 30 Aralık 2013 tarihli mükerrer Resmi Gazete'de yayımlandı. Bu Yönetmelik; Türk Silahlı Kuvvetlerindeki kıta, karargâh ve kurumlara, iyonlaştırıcı radyasyon faaliyetlerine, madenlerde, taş ocaklarında ve sondaj kuyusu vasıtasıyla minerallerin ve hidrokarbon bazlı doğal maddelerin aranması ve çıkarılması faaliyetlerine, denizde, minerallerin ve hidrokarbon bazlı doğal maddelerin aranması, çıkarılması ve işlenmesi ile ilgili faaliyetlere, düzenli atık depolama sahalarına uygulanmayacak.

-İŞLETMECİNİN GENEL YÜKÜMLÜLÜĞÜ-

İşletmeci, büyük kazaları önlemek ve büyük bir kazanın meydana gelmesi durumunda, bunların etkilerini çevre ve insanlara en az zarar verecek şekilde sınırlamak için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlü olacak. İşletmecinin kuruluş dışındaki uzman kişi veya kurumlardan hizmet alması işletmecinin sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.

Tehlikeli maddeleri bulunduran veya bulunduracak kuruluşun işletmecisi; Faaliyet halindeki kuruluş için bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren, kuruluş faaliyete geçmeden önce Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın internet sayfasındaki özel program paketini kullanarak bildirimini yapacak.

İşletmeci; beyan edilen tehlikeli maddelerin miktarında kuruluşun seviyesini etkileyecek bir değişiklik olması, beyan edilen tehlikeli maddelerin niteliğinde veya fiziki şeklinde değişiklik olması, uygulanan proseslerde değişiklik olması, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na verilen bilgilerde herhangi bir değişiklik olması, kuruluşun faaliyetine son vermesi veya devredilmesi hallerinde yirmi iş günü içerisinde bildirimini güncelleyecek.

-KANTİTATİF RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILACAK-

Bu Yönetmelik kapsamındaki alt ve üst seviyeli kuruluşlarda büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin belirlenmesi ve bu tehlikelerden kaynaklanacak risklerin değerlendirilmesi amacıyla kantitatif metotlarla risk değerlendirmesi yapılacak

İşletmeci, kantitatif risk değerlendirmesinde kullandığı güvenilirlik verisi ile büyük kaza senaryolarında kullandığı olasılık verilerini, bakım kayıtları, kaza analizleri veya enstrümantasyon güvenlik sertifikasyonu gibi hangi veri bankalarından aldığı konusunda ayrıntılı bilgi verecek. Üst seviyeli kuruluşun işletmecisi, hazırlanan risk değerlendirme belgelerini güvenlik raporuyla birlikte dijital ortamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na gönderilecek. Bu madde kapsamında yapılan risk değerlendirmesinde, 29 Aralık 2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinin, bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.

-MÜMKÜN OLAN EN YÜKSEK ÖNLEM SEVİYESİ-

İşletmeci, kantitatif risk değerlendirmesine göre belirlediği tehlikeli ekipmanlar için senaryo edilen her bir büyük kazanın her türlü sonucunun meydana gelme frekansını 1x10-4/yıl seviyesine veya bu seviyeden daha küçük bir seviyeye indirecek.

-BÜYÜK KAZA ÖNLEME POLİTİKA BELGESİ-

Alt seviyeli kuruluşun işletmecisi, çıkarılacak tebliğdeki formatı ve formattaki bilgileri dikkate alarak kazaların önlenmesi ile ilgili politikasını belirten büyük kaza önleme politika belgesini hazırlayacak veya hazırlatacak. İşletmeci bu belgeyi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bildirim sistemine yükleyecek, aslını ise kuruluşta muhafaza edecek. Büyük kaza önleme politika belgesi; faaliyet halindeki kuruluşlar için bu maddenin yürürlüğe girmesini müteakiben 6 ay içerisinde, kuruluşun bulundurduğu tehlikeli maddelerin cinsi ve/veya miktarındaki değişiklik nedeniyle alt seviyeli bir kuruluş haline gelmesi durumunda, söz konusu değişiklik bu maddenin yürürlük tarihinden önce ise yürürlük tarihini müteakip bir yıl içerisinde, söz konusu değişiklik yürürlük tarihinden sonra ise kapsama dahil olduğu tarihi müteakiben bir yıl içerisinde, diğer durumlarda faaliyete geçmeden önce hazırlanacak.

Büyük kaza önleme politika belgesi; kuruluşta büyük bir kazaya neden olabilecek; kazaya ramak kalma veya kullanılan prosesin, mevcut tehlikeli maddelerin niteliğinin, miktarının veya depolama şeklinin değiştirilmesi, kuruluşta yapılan güvenlik yönetim sisteminin denetimi esnasında kuruluşta uygulanan güvenlik yönetim sisteminin büyük kaza önleme politika belgesinde belirtilenden farklı olduğunun tespit edilmesi durumunda geciktirmeksizin, işletmeci tarafından gözden geçirilecek ve güncellenecek. İşletmeci hazırlanan büyük kaza önleme politika belgesinde belirtilen politikayı uygulayacak. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, büyük kaza önleme politika belgesi ile ilgili bir tebliğ yayımlayacak.

-GÜVENLİK RAPORU-

İşletmeci güvenlik raporunu; faaliyet halindeki kuruluşlar için bu maddenin yürürlüğe girmesini müteakiben 6 ay içerisinde, kuruluşun bulundurduğu tehlikeli maddelerin cinsi ve/veya miktarındaki değişiklik nedeniyle üst seviyeli bir kuruluş haline gelmesi durumunda; söz konusu değişiklik bu maddenin yürürlük tarihinden önce ise, yürürlük tarihini müteakip bir yıl içerisinde, söz konusu değişiklik bu maddenin yürürlük tarihinden sonra ise, kapsama dahil olduğu tarihi müteakiben bir yıl içerisinde, diğer durumlarda faaliyete geçmeden önce, hazırlanacak ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilecek. Belirtilen sürelerde kuruluşa ait güvenlik raporunun mücbir nedenler haricinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ulaşmaması halinde güvenlik raporunun olmadığı kabul edilir.

-GENLİK RAPORUNUN GÜNCELLENMESİ VEYA GÜNCELLENEREK TEKRAR GÖNDERİLMESİ-

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 11 inci madde gereği yapılan inceleme sonucunda yeterli bulunan güvenlik raporu; kazaya ramak kalma, kullanılan prosesin, mevcut tehlikeli maddelerin niteliğinin, miktarının veya depolama şeklinin değiştirilmesi halinde işletmeci tarafından gözden geçirilerek güncellenecek.

-ACİL DURUM PLANLARININ UYGULANMASI-

Bu Yönetmelik gereği dâhili acil durum planını hazırlamış olan işletmeci, büyük bir kaza veya niteliği itibariyle büyük bir kazaya yol açması beklenebilecek kontrolsüz bir olay meydana geldiği zaman, bu planı gecikmeksizin uygulayacak. Böyle bir durum halinde ilgili İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, dâhili acil durum planının yetersiz kaldığı veya yetersiz kalabileceğini öngördüğü durumlarda, hazırladığı harici acil durum planını gecikmeksizin uygulayacak

Bu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak güvenlik raporları ve dâhili acil durum planlarının hangi bölümlerinin gizli olarak kabul edileceği bu Yönetmeliğin 11'inci ve 13 "üncü maddeleri uyarınca çıkarılacak tebliğlerle belirlenecek.

-HER DENETİMİ TAKİBEN, BİR DENETİM RAPORU HAZIRLANACAK-

Bu Yönetmelik kapsamına giren kuruluşların denetimleri, koordinasyon içinde hazırlanan bir denetim planına/programına göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve/veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından programlı ve program dışı denetimler yapılmak suretiyle gerçekleştirilecek. Denetim planı/programı alt ve üst seviyeli tüm kuruluşlar göz önünde bulundurularak denetim kapasitesine yönelik kaynakların elverdiği ölçüde, üst seviyeli kuruluşların yılda en az bir kez denetlenmesini sağlayacak şekilde hazırlanacak. Her denetimi takiben, bir denetim raporu hazırlanacak.

Denetimlerde, işletmeci tarafından büyük kazaları önlemek ve bu kazaların insan ve çevreye olan zararlarını sınırlandırmak için güvenlik yönetim sisteminde proses güvenliğine ilişkin teknik ve organizasyonel önlemlerin alınıp alınmadığı ve bu Yönetmelik kapsamındaki diğer yükümlülüklerin işletmeci tarafından yerine getirilip getirilmediği denetlenecek. Güvenlik yönetim sisteminin denetimi esnasında güvenlik raporu, dâhili acil durum planı ve büyük kaza önleme politika belgesi de dikkate alınacak.

Denetim planına göre yapılan programlı denetimlerde, her bir kuruluşta belirtilen güvenlik yönetim sisteminin unsurlarının tamamı kademeli olarak denetlenecek. Yapılan her bir programlı denetimde, söz konusu unsurlardan bir veya birden fazlası denetlenecek. Güvenlik yönetim sistemi unsurlarının tamamının denetiminin 6 yıl içerisinde tamamlanması esas alınacak.

-İDARİ TEDBİRLER VE UYGULANMA USULLERİ İLE YAPTIRIMLAR-

Saha denetimlerinde; Çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir hususun tespit edilmesi durumunda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından kuruluşta iş tamamen veya kısmen durdurulacak.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından bu Yönetmelik hükümlerine aykırılığın tespit edilmesi halinde, söz konusu aykırılığın giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere ve bir yılı aşmamak kaydı ile süre verilecek. Faaliyet; süre verilmemesi halinde derhal, süre verilmesi durumunda bu süre sonunda aykırılık düzeltilmez ise kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulacak. Çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike oluşturan faaliyetler süre verilmeksizin durdurulacak. Üst seviyeli bir kuruluşun güvenlik raporunun olmaması, incelenmek üzere gönderilmemesi veya yetersiz bulunması durumlarında kuruluşun tamamında iş durdurulacak.