Küresel İnsani Gelişme Raporu

Birleşmiş Milletler (BM) Kalkınma Programı Türkiye Mukim Temsilcisi Kamal Malhotra, cinsiyet eşitsizliğinin Türkiye'nin gelişmesinin önünde önemli bir engel olmaya devam ettiğini söyledi.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafında yayımlanan İnsani Gelişme Endeksi'yle (İGE) ilgili Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nda (TEPAV) düzenlenen "İnsani İlerlemeyi Sürdürmek: Kırılganlıkları Azaltmak ve Dayanıklılık Oluşturmak" başlıklı toplantısında konuşan Malhotra, Türkiye'nin, İGE'deki durumuyla ilgili olarak son birkaç yılda ilerleme kaydettiğini ve yüksek insani gelişme kategorisindeki ülkeler arasına girdiğini dile getirdi.

Türkiye'nin kaydettiği gelişmeye rağmen gelir eşitsizliği göz önünde bulundurulduğunda İGE değerinin yüzde 16 oranında gerilediğini aktaran Malhotra, söz konusu gerilemenin yüksek insani gelişme kategorisindeki ülkelerin ortalamasındaki gerilemeden daha az ancak Türkiye'nin de dahil olduğu Avrupa ve Orta Asya bölgesi ortalamasının üzerinde olduğunu kaydetti.

Türkiye'nin ilerlemesiyle ilgili olarak sık karşılaşılan bir diğer sorunun ise cinsiyet eşitliğiyle ilgili olduğunu kaydeden Malhotra, "Türkiye'nin yüzde 36 ile 149 ülke arasında 69'uncu sırayı alması, hem yüksek insani gelişme kategorisindeki ülkeler arasında hem de içinde yer aldığı Avrupa ve Orta Asya bölgesi ülkeleri arasında yüsek düzeyde cinsiyet eşitsizliğine sahip olduğuna işaret ediyor" diye konuştu.

Malhotra, bu konuda kadınların siyaset ve iş gücü konularına düşük katılımının yanı sıra kadınların orta öğretim seviyesinde erkeklerin gerisinde olmasının etkili olduğuna dikkati çekti.

İlk defa 2014 İGE'sinde yer alan ve erkeklerin ortalama gelişme endekslerinin kadınlarınkine oranlanmasıyla elde edilen Cinsiyet Gelişme İndeksi'nde, erkeklerin lehine ciddi bir dengesizlik olduğuna dikkati çeken Malhotra, yüksek gelişme endeksi grubu ve Avrupa ve Orta Asya bölgesine göre, Türkiye'de bu farkın çok daha büyük olduğunu kaydetti. Malhotra, "Cinsiyet eşitliği konusu Türkiye'nin gelişimi için önemli bir engel olmaya devam ediyor ve 2015 sonrası dönemde Türkiye'deki BM'nin odaklanacağı yüksek önceliklerden biri olmaya devam edecek" diye konuştu.

Malhotra, tüm ülkeleri içine alacak şekilde yaptığı değerlendirmede ise son on yılda dünya genelinde yaşanan anlaşmazlıkların, doğal afetlerin ve ekonomik dengesizliklerin, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana başarılan gelişmeleri tersine çevirecek düzeye geldiğine işaret etti. Malhotra, 91 ülkede 1,5 milyar insanın çok yönlü yoksulluk içinde olduğunu, 800 milyon insanın ise tekrar yoksulluğa düşme riski ile yüz yüze olduğunu söyledi.

İnsani gelişimin küreselleşmenin yanı sıra küresel ekonomik ve gıda krizinin de olumsuz etkisiyle önceki dönemlere göre giderek daha da yavaşladığına dikkati çeken Malhotra, 2012 sonu itibariyle şiddet ve zulüm nedeniyle 45 milyon kişinin yerinden edildiğini, bunun da dünyanın bugüne kadar bu konuda şahit olduğu en büyük rakam olduğunu dile getirdi.

Raporun, kırılganlığın sebepleri konusunda da ipuçları verdiğine işaret eden Malhotra, kırılganlığı ortaya çıkaran öncelikli faktörler olarak, bireyin ve toplumun kırılganlığını, başta sosyal kurumlar olmak üzere kurumların kötü performansını ve yetersiz politikaları gösterdi.

Kırılganlıkların, bireylerin ve toplumların dirençlerini artırarak azaltılabileceğini ifade eden Malhotra, insanlığın yüz yüze kaldığı kırılganlığın ulusal düzeydeki çabalarla üstesinden gelinemeyeceğini, çözümün uluslararası işbirliğini gerekli kıldığını aktardı. Malhotra, küresel ölçekte işbirliği yapılması gereken konular arasında hastalıklarla mücadele, küresel piyasaların düzenlenmesi, gıda fiyatlarındaki dalgalanmaların önlenmesi, iklim değişikliği gibi konulara yer verdi.

Malhotra, konuşmasının ardından raporla ilgili bir de sunum yaptı.

İnsani Gelişme Endeksi -

UNDP tarafından 1990'dan beri her yıl düzenli olarak yayımlanan İGE, cinsiyet eşitsizliğinden çok boyutlu yoksulluğa, sağlıktan eğitime, kaynak kullanımından sosyal bütünleşmeye, güvenlikten uluslararası entegrasyona, çevreden gelir dağılımı eşitsizliğine kadar çeşitli konularda ülkelerin insani gelişmesi derecelendirilerek karşılaştırılıyor.

Endeksin hazırlanmasında Birleşmiş Milletler Nüfus Bölümü, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO), İstatistik Enstitüsü ve Dünya Bankası'ndan sağlanan veriler kullanılıyor.

Bu yılki İGE raporunda ilk sırayı Norveç alırken, onu Avustralya, İsviçre, Hollanda ve ABD izledi. Almanya'nın 6., İngiltere'nin 14., Japonya'nın 17., Fransa'nın 20., Yunanistan'ın 29. sırada bulunduğu endekste, en az insani gelişmeye sahip ülkeler ise Nijer, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Sierra Leone oldu.

Türkiye,  69'uncu sıra ile "yüksek insani gelişme" kategorisine dahil oldu. Türkiye'nin İGE değeri, yüksek insani gelişme kategorisindeki ülkeler ile Avrupa ve Orta Asya ülkeleri ortalamasının üstünde yer aldı. - Ankara