Yaptırımlar Rusya ile Türkiye'nin Ekonomik Bağlarının Güçlenmesine Yardımcı Oldu

Rusya ve Türkiye'nin ekonomik işbirliğinin mevcut durumu ve öncelikleriyle ilgili Rus haber ajansı Ria Novosti'ye açıklamalar yapan Rusya'nın Türkiye Ticaret Temsilcisi Tofik Melikov, 2014'ün ilk 9 ayında Türkiye'den Rusya'ya gönderilen tarım ürünlerinin hacminin geçen yılın aynı dönemine kıyasla 6 kat arttığını söyledi.

Tofik Agarzaeviç, Rusya hükümetinin Avrupa ve ABD'nin bazı ürünlerine ithalat ambargosu koymasından sonra batının yaptırımlarını desteklemeyen ülkelerden ithalat yapmak için yeni bir hedef edinildiğini anlattı. Melikov, Türkiye hükümetinin Rusya'ya karşı uygulanan yaptırımlara dahil olmadığını ifade ederken şöyle konuştu:

"Böylelikle bazı gıda ve tarım ürünlerinin başlıca kaynaklarından olan Türkiye'ye ilgi ciddi anlamda arttı. Ticaret Temsilciliği ve Rusya'nın Ekonomi ve Gelişim Bakanlığı sürekli olarak Rus market zincirleri ile bağlantılı halde ve onlara sebze, meyve, et, et ürünleri ve balık ürünleri için yeni kaynaklar bulma çabasındadır. Yaptırım koşullarında daha etkili çalışmak zorundayız. Resmi ikili ilişkiler de sıklaştı. Örneğin, ekonomi bakanlığının temsilcileri Temmuz ayından itibaren farklı formatlarda 4 toplantı yaptılar."

Tofik Melikov'a yöneltilen sorular ve yanıtları şöyle:

Rusya'da Türk ürünlerinin satış pazarı arttı mı? Arttıysa hangi sektörlerde?

Şimdiden olumlu sonuçlar almaya başladık. Ağustos ayından itibaren 7 sözleşme imzalandı. Rus ve Türk şirketleriyle birlikte ortak çabalarımızla Rusya'ya Türk ürünlerinin ihracat hacmini artırmayı başardık. Örneğin, balık ürünleri ihracatı iki katına, et ve et ürünlerinin ihracatı ise 6 katına çıktı. Şu anda Rosselhoznadzor yetkilileri ve Türkiye Tarım Bakanlığı Rusya pazarına ürün göndermelerine izin verilecek Türk ihracatçılarının listesi üzerinde çalışıyorlar. Böylelikle, bazı teknik sorunları çözmemiz gerekiyor, fakat genel olarak Türkiye'nin gıda ürünleri ihracatına olumlu bakıyoruz. Bu sadece gıda ürünlerini kapsamıyor. Rus pazarından batılı şirketlerin çevirmesi Türk yatırımcıları için büyük şanstır. Şu anda Türkiye'nin Rusya'ya yatırımları çoğunlukla tekstil, gıda, kimyasal ürünler, kereste, elektrik, sanayi, inşaat malzemeleri üretimi, hizmet sektörü, ticaret, turizm ve bankacılık sektörüne yöneliktir. Türk şirketleri yatırımlarını büyük megapolislerden Podmoskovye, Tataristan, Vladimir ve Penza Oblastlarına çeviriyorlar. Rus pazarının inşaat sektöründe Türk şirketleri büyük yer tutuyor. Rusya'da yaklaşık 100 Türk inşaat şirketi çalışıyor. 1980'lerin sonundan bu yana Rusya'da Türk şirketleri tarafından 800'den fazla tesis inşa edildi.

Rus ürünlerinin Türkiye'ye ithalatının özelliklerinden bahseder misiniz?

Türkiye Rusya'nın en önemli ticari partnerlerinden biridir. 2013 yılında karşılıklı ticaret hacmi 32.7 milyar dolara ulaştı. Rusya Türkiye'nin en büyük dış ticaret partnerleri sıralamasında ikinci sırada yer alıyor, Türkiye ise, Rusya'nın partnerleri arasında 8. sırada yer alıyor. 2014'ün ilk 10 ayı boyunca Türkiye Rusya'nın başlıca ticaret partnerleri arasında yedinci sıraya yükseldi, ihracata göre beşinci sırada, ithalata göre ise on üçüncü sırada yer alıyor. Rusya'nın Türkiye'ye ihracat hacminin yüzde 65.1'ini mineral ürünler, yüzde 19'unu metal ihracatı oluşturuyor. İthalatın büyük kısmını otomobiller, ulaşım araçları, gıda ürünleri, tekstil, ayakkabı ve kimyasal sanayi ürünleri oluşturuyor. 2014 Ocak-Ekim döneminde karşılıklı ticarette yüzde 0.3'lük artış saptandı. Rusya'nın 2013 sonundaki karının 16,1 milyar dolar değerinde artmasına rağmen, ticaret hacmindeki dengesizlik bir anlamda turizm gelirleri, Rusya'da çalışan Türk inşaat şirketleri ve diğer şirketler tarafından dengeleniyor.

Rus Türk ekonomik bağlarının hangi alanlarını öncelikli görüyorsunuz?

Kilit sektörlerin başında enerji, sanayi, tarım, bankacılık sektörü ve turizm geliyor. Yatırım işbirliği iki ülke arasındaki ekonomik bağların temelini oluşturuyor. Fakat, bana göre işbirliğin bu alanındaki potansiyelin tamamının kullanıldığını düşünmüyorum. Resmi Rus istatistiklerine göre, 2013'de Rusya'dan Türkiye'ye 953,9 milyon dolarlık yatırım yapıldı, Türkiye'den Rusya'ya ise 526,4 milyon dolarlık yatırım yapıldı. Türk yatırımcılarının oluşan yeni imkanları dikkate alarak Rus piyasasında daha aktif olarak bulunmalarını umuyoruz.

Rusya'nın Türkiye'ye yatırımlarına birkaç örnek verir misiniz?

Sberbank'ın Denizbank'ı satın alması, Akkuyu inşaatı, Lukoil'in "Akpet"i satın alması. İki ülke arasında yatırım projelerini gerçekleştirilmesi için gerekli koşulların oluşturulması için çaba sarf etmeye devam etmeliyiz.

Rusya ve Türkiye'nin bazı sektörlerde serbest ticaret rejimine geçmeleri imkanını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Türkiye'nin Avrupa Birliği önündeki sorumluluklarını göz önünde bulundurursak şu anda bu imkansız gibi görünüyor. Tüm sanayi ürünleri kapsamında Türkiye AB ile ortak ticaret politikasını izlemek zorunda. Rusya için de Gümrük Birliği üye ülkeleri karşısında üçüncü ülkelerle ticarette bazı kısıtlamalar mevcut. Fakat her iki taraf da mümkün tüm yollardan bağlarını geliştirmek istiyor. Bu yüzden 28 Kasım 2014'de Rusya Ekonomi ve Gelişim Bakanı Aleksey Ulyukaev ve Türkiye Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi hizmet ve yatırımlarla serbest ticaret anlaşmasına ilişkin görüşmelere başlamaya karar verdiler. Aynı zamanda bakanlar iki ülkenin işbirliğinin gelişmesine engel olan sorunları çözmek için de ellerinden geleni yapacaklarını belirttiler. Mevcut anlaşmalar ve engellerden Rusya Federasyonu ve Türkiye Cumhuriyeti arasındaki ticari ekonomi ve yatırım işbirliğinin geliştirilmesine ilişkin ortak dilekçede bahsedilmiştir. Bu dilekçe 1 Aralık'ta Putin'in Ankara'ya ziyareti sırasında imzalanmıştır.

Sizce Rusya ve Türkiye arasındaki ticaret hacmini artırmak için mevcut ulaşım altyapısı yeterli mi?

İki ülke arasındaki kargo hacmi yüksek seviyededir ve çeşitli yollardan gerçekleştirilmektedir. Ulaşım alanında işbirliğini demir yolu, deniz yolu, hava yolu ve otomobil bağlarıyla gerçekleştiriyoruz. Tabii ki, bu alanda farklı sorunlar ve yetersizlikler yaşanıyor. Rusya'nın Türkiye'ye ihracat hacminin çoğu deniz ve demir yolu ile yapıldığı için biz daha çok bu alandaki sorunlara konsantre olmuş haldeyiz. Örneğin, deniz yoluyla yapılan sevkiyatların hacminin 2013 yılında yüzde 3.9 oranında azaldığını saptadık. "Kafkasya- Samsun" hattının potansiyelinin tamamının kullanıldığını düşünmüyorum. Ulaşım operatörlerimizden edindiğimiz bilgilere göre, Samsun'da terminal hizmet ücretleri artmış. Ayrıca Samsun limanı sadece 4,5 metre uzunluğundaki gemileri kabul ediyor. Bu konuda uzmanlarımızın daha sıkı işbirliği yapmaları gerekiyor. Bu deniz hattının önemini dikkate alırsak, ikili görüşmelerde Türk mevkidaşlarımızın dikkatini bu konuya çekmeye çalışıyoruz. - Moskova