Yapay Zekâ Teknolojileri ve İsrail: Kullanıcılar Neden ChatGPT'yi İptal Ediyor ve Listede Başka Kimler Var?

İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve Pentagon ile yapılan anlaşma sonrasında "Quit ChatGPT" (ChatGPT'yi Bırak) hareketi giderek büyüyor. Ancak tartışmalar, sorumluluğun yalnızca ChatGPT'ye ait olup olmadığı sorusunu da beraberinde getiriyor.

ChatGPT'nin arkasındaki şirket OpenAI tarafından, İran operasyonunun başlatılmasından bir gün önce, yapay zekâ modellerinin Pentagon'un gizli ağına entegre edilmesini öngören bir anlaşma imzaladığı iddiaları ortaya çıkt. Bu gelişme, uluslararası kullanıcılar tarafından sosyal medyada ChatGPT'yi boykot etme tartışmasına yol açtı. Bununla birlikte, incelemelerin odağında yalnızca OpenAI bulunmuyor. Google ve Microsoft gibi büyük teknoloji şirketlerinin de uzun yıllardır Pentagon ve İsrail ile iş birliği içinde olduğu ileri sürülüyor.

OpenAI CEO'su Sam Altman, Pentagon ile bir anlaşma imzaladıklarını ve yapay zekâ modellerinin kurumun ağına entegre edileceğini açıkladı. Daha önceki araştırmalar ise İsrail ordusunun, ulusal güvenlik amaçları doğrultusunda OpenAI modellerinin kullanımını önemli ölçüde artırdığını; bu kullanımın, dinlenen iletişimlerin yazıya dökülmesi ve tercüme edilmesini de kapsadığını ortaya koymuştu.

OpenAI'nin tartışmalı olarak nitelendirilen bu adımı tepkisiz kalmadı. İran'daki gerilimin tırmandığı bir dönemde çevrim içi aktivistler "Cancel ChatGPT" (ChatGPT'yi İptal Et) çağrıları yapmaya başladı.

Dünya genelinde kullanıcılar, aboneliklerini iptal ettiklerini gösteren ekran görüntülerini paylaşarak, "ChatGPT üzerinden paylaşılan fotoğraflarınız, kişisel bilgileriniz, hassas verileriniz ve düşünceleriniz ABD hükümeti ve İsrail için istihbarat kaynaklarının parçası haline gelecek" uyarısında bulunuyor.

Ancak "Cancel ChatGPT" hareketi hız kazanırken ve ABD ile İsrail'in İran'a yönelik ortak operasyonları sürerken, bazı çevrim içi yorumcular ve aktivistler, küresel ölçekte önde gelen teknoloji şirketlerinin büyük bölümünün onlarca yıldır Pentagon ve İsrail ile güçlü bağlara sahip olduğu ve ABD silahlı kuvvetlerinin İsrail yanlısı operasyonlarına destek verdiği gerçeğinin göz ardı edildiğini savunuyor.

Bu tartışmalardaki ilk önemli dönüm noktalarından biri 2018 yılında yaşandı. Google'ın, "Project Maven" adı verilen bir sözleşme kapsamında ABD Savunma Bakanlığı'na insansız hava aracı gözetleme görüntülerinin analizine yönelik yapay zekâ teknolojisi sağladığı ortaya çıktı. Anlaşma, şirket içinde alışılmadık

bir tepkiye yol açtı: Binlerce Google çalışanı, şirketin silah teknolojisi geliştirme işinde yer almaması gerektiğini savunarak sözleşmeye karşı açık mektup imzaladı. Bazı araştırmacılar istifa etti. Google, 2019'da süresi dolan Maven sözleşmesini yenilememeyi tercih ettiğini, ancak orduyla başka alanlarda çalışmaya devam edeceğini açıkladı.

Üç yıl sonra Google ve Amazon, İsrail hükümeti ve ordusuna bulut bilişim, yapay zekâ ve veri hizmetleri sağlamak üzere yaklaşık 1,2 milyar dolar değerinde "Project Nimbus" adlı ortak bir sözleşme kazandı. Şirket, sözleşmenin saldırı amaçlı askerî kabiliyetleri içermediğini savundu.

Microsoft ise hem Pentagon hem de İsrail ile milyarlarca dolarlık sözleşmelere sahip bulunuyor. Bu sözleşmeler ağırlıklı olarak bulut bilişim ve ileri teknoloji entegrasyonuna odaklanıyor. Microsoft, askeri istihbarat birimlerinin (örneğin Unit 8200) veri depolama, kitlesel gözetim yazıya dökme işlemleri ve iletişim sistemlerinde kullandığı Azure bulut hizmetlerini sağlıyor. Microsoft ayrıca OpenAI'nin en büyük yatırımcısı konumunda; şirkette yaklaşık yüzde 49 hisseye sahip ve OpenAI modellerinin çalıştığı bilişim altyapısını sağlıyor. Bu durum, iki şirketin savunma alanındaki maruziyetlerinin önemli ölçüde örtüştüğü anlamına geliyor.

xAI de ABD Savunma Bakanlığı ile yakın iş birliği içinde olan şirketlerden biri olarak öne çıkıyor. Şirketin Grok modeli, istihbarat üretimi de dâhil olmak üzere çeşitli görevlerde kullanılmak üzere Pentagon'un GenAI.mil platformuna entegre ediliyor. Sistemin, hassas ancak gizli olmayan verilerin işlenmesine yönelik ikinci en yüksek bulut güvenlik sınıflandırması olan Impact Level 5 (IL5) düzeyinde faaliyet göstermesi bekleniyor.

Anthropic de bu tartışmaların dışında değil. Şirket, yakın zamanda ABD Savunma Bakanlığı ile ulusal güvenlik için özelleştirilmiş "Claude Gov" adlı modeller geliştirmek üzere imzaladığı 200 milyon dolarlık sözleşmeyi feshetmiş olsa da, teknolojisi savaş alanında zaten kendini kanıtlamış durumda.Bazı raporlar, Claude modelinin Ocak 2026'daki Maduro baskınıyla ilişkilendirildiğini öne sürerken, İran'a yönelik son saldırının da istihbarat değerlendirmesi, hedef tespiti ve geniş çaplı hava saldırılarında savaş alanı simülasyonları için Claude kullanılarak planlandığını iddia ediyor.

Teknoloji uzun süredir siyasetin bir parçası olsa da günümüz koşullarında hangi popüler ürünlerin hangi tarafta konumlandığını ve bunlardan kimlerin kazanç sağladığını anlamanın önemine dikkat çekiliyor. Daha önce savunma ve İsrail yanlısı çalışmalardan uzak duran pek çok teknoloji şirketinin, yapay zekâ geliştirme maliyetlerinin etkisiyle pozisyonlarını değiştirdiği belirtiliyor.

https://x.com/Nuvemmag/status/2028530869007163529

https://x.com/IchigoK49271989/status/2028587614001856679

https://x.com/06Ylmz10/status/2028743023207551432

https://x.com/gurbetogli/status/2028571667350299113