Merkez Bankası Başkanı Başçı Bursa'da Açıklaması

Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı, "Biz 2012 yılında Amerikan dolarını yeneriz Türk Lirası olarak. Bu çok iddialı bir laf, bunu bir kenara yazın" dedi.

Erdem Başçı, Bursa'da "Para Politikaları" konulu konferansta, "dünyada büyüme nasıl gidiyor-" diye bakıldığında, gelişmiş ülkelerde Lehman krizi sonrasındaki keskin, eksi büyüme hızlarının önce artıya döndüğünü, ancak yakın zamanda büyüme hızlarında yavaşlama gözlenmeye başladığını söyledi.

Gelişmekte olan ülkelerde ise her zaman için kademe olarak büyüme hızlarının daha yüksek olduğunu, fakat benzer bir eğilimin orada da gözlendiğini anlatan Başçı, işsizlik oranlarının ise özellikle gelişmiş ülkelerde arttığını ve düşmekte zorlandığını vurguladı.

Başçı, Avrupa ile ilgili özellikle Consensus Forecast adlı kuruluşun özel sektörden topladığı tahminlerin toplulaştırıldığı bir tabloya dikkati çekerek, Avro bölgesi için Haziran 2011'den itibaren büyüme tahminlerinin sürekli aşağı gittiğini, en son Aralık ayında yapılan tahminde ise ilk kez eksi bir rakam görüldüğünü, Avrupa'da şu anda ortalamada bir resesyon beklendiğini kaydetti.

Bunun derin bir resesyon olmadığını, yumuşak bir resesyon olduğunu, ancak tahminlerdeki yanılma ve sürekli tahminleri aşağı yönlü güncellenmesinin dikkat çekici olduğunu anlatan Başçı, ABD için de bir miktar büyüme beklentilerinde yavaşlama olduğunu, ancak orada bunun yüzde 2'ler seviyesinde kaldığını belirtti.

Başçı, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde ise hala yüksek büyüme oranlarının tahmin edildiğini belirterek, bu yavaşlamaya karşı ülkelerin parasal yavaşlamaya gittiklerini bildirdi.

Dünyada çok "alarme edici" bur enflasyonun hala görülmediğini, ancak çok ciddi bir kamu borcu probleminin mevcut olduğunu ifade eden Başçı, kamu borcunun sürdürülebilirliği ve güven probleminin sürdüğünü söyledi.

-"Çok yanlış oldu"-

Başçı, bu konuda en çok avro bölgesindeki sıkıntıların konuşulduğuna işaret ederek, şunları dile getirdi:

" Yunanistan'ın borcunu kısmen ödememesine dair bir plan yapıldığında

'ileride aynı şey İtalya ve İspanya için de olur mu-' diye soru işaretleri özel sektörün aklına geldi, hatta ilk başlarda Almanya 'bu iyi bir şeydir, özel sektör de bir miktar kaybetsin' diyordu. En son geldikleri noktada 'hayır bundan sonra hiçbir ülke için özel sektör kayba uğramayacak, bütün ülkeler borcunu tam olarak ödeyecekler, bunu AB müktesebatından çıkarıyoruz' dediler, bu noktaya geldiler. Çünkü çok yanlış oldu yaptıkları iş. Çok yanlış oldu ve İtalya'ya, İspanya'ya bulaştı, hatta Fransa'ya bugünlerde acaba bulaşıyor mu-' diye bir endişe var. Onların faizlerinde bir yükselme var. Bu faiz yükselmesi enflasyonla alakalı değil, 'acaba paramı geri alabilecek miyim- ' kaygısıyla alakalı. Ama bu faiz yükselmesinin çok ciddi reel etkisi var...

-"Güney ve kuzey yönünde faiz genişletmesi"

Türkiye'de fazla kaydi bir paranın olmadığını, Merkez Merkez Bankası'nda bankaların yatırdıkları zorunlu karşılıkların bulunduğunu, onun dışında serbest karşılıkların hiç olmadığını anlatan Başçı, şunları söyledi:

"O şu demek; biz çok sıkı bir para politikası şu anda uyguluyoruz anlamına geliyor. Bizim teşhisimiz Türkiye'deki borçlanmanın seviyesi değil, stok olarak değil, borç artış hızının aşırı olduğu yönünde bir tespitti. Kasım ayında yapmıştık bu tespiti ve buna karşı frenleyici, bir miktar büyüme hızını yavaşlatıcı tedbirler alınması gerektiğini söylemiştik ve bu yönde tedbirler alınmıştı. Ağustos 2011 öncesi bu tedbirler daha ziyade makro ihtiyati nitelikteydi... Bu şekilde faiz dışı araçlarla ekonomiyi yavaşlatmaya çalıştık. Neden faiz dışı araçlarla yavaşlatmaya çalıştık- Çünkü TL üzerinde bir değerleme baskısı vardı ve biz eğer faizleri o dönemde artırsaydık, TL çok daha fazla değerlenecekti. Öyle bir açmaz olduğu için mümkün olduğu kadar hem faiz oranlarını düşük tuttuk hem de Türkiye'ye has bir faiz genişlemesi koridoru genişlemesi yaptık. Hangi yönde- Güney yönünde. Güney yönünde faiz genişletmesi şu anlama geliyor; zaman zaman siz oturuyorsunuz sakin sakin bakıyorsunuz bir anda gecelik faizler düşmüş, koridorun içinde düşmüş, koridorun tavanı yüzde 1,5. Ondan sonra tekrar normal seviyesine geri dönmüş. Bu tür beklenmeyen sürprizler. Bunlar TL'nin, kademeli, kontrollü bir şekilde zayıflamasında etkili oldu. En etkili araç bizce budur..."

Başçı, ağustos ayında problemlerin büyüdüğünü, Avrupa'dan gelen ciddi tehdidin "Türkiye'de bir resesyon, durgunluk olarak mı yoksa farklı şekillerde mi" kendisini göstereceğini anlamaya çalıştıklarını ifade ederek, büyük ihtimalle durgunluk olacağı tahmininde bulunduklarını, ağustos ayında politika faizini 5.75'e indirdiklerini anımsattı.

2011 yılında ise faiz koridorunu kuzeye doğru genişlettiklerini belirten Başçı, "Bunun anlamı şudur; 'faiz oranları 5.75 veya 10'a yakın olacak. Ama zaman zaman bu faiz oranları geçici olarak yükselebilir, sonra tekrar normal seviyesine döner. Bu da TL'yi güçlendirici yönde bir araç. Biz bu şoku her verdiğimizde TL biraz güçlenecek 2012 yılı boyunca. O yüzden faiz koridorunun şu anda kuzeye doğru geniş olması çok faydalı" dedi.

-"Mayıs ayından erken"-

Kur konusunda defansif ve ofansif araçları bulunduğunu, ofansif araçların birinin faiz koridoru olduğunu, diğerinin ise gün içi döviz satım ihaleleri ve sürpriz zamanlarda Merkez Bankasına gelen döviz arzı olduğunu anlatan Başçı, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bugün sabah bir basın duyurusu yaptık. Diyoruz ki; gerekli görülen hallerde Merkez Bankası 50 milyon dolar ihaleyle piyasaya satabildi. Bu bir araç, bu ofansif bir araç. TL'ye değer kazandırıcı yönde bir araç, çok agresif değil. Bu sabah açıkladığımız yöntem de şaşırtmaya dayalı bir araç...

Elimizde birden fazla araç var şu anda kullanabileceğimiz. Bunları gerektiği zaman gerektiği şekillerde kullanabileceğiz. Ne için enflasyonu daha erken bir vakitte, yüzde 10'un altına indirmek için. Hangi vakitten daha erken- Mayıs ayından erken...

-"Türk Lirası Amerikan dolarını yenebilir mi-"

Başçı, parasal sıkılaştırmayla hem kredilerdeki artışı düzenleyebildiklerini hem de kur üzerindeki değer kaybı baskılarını bertaraf edip, TL'ye değer kazandırma yönünde hareket edebildiklerini dile getirerek, şöyle dedi:

"Soru şu; Türk Lirası Amerikan dolarını yenebilir mi- Anahtar soru bu. Güvenli liman, likit liman, tek rezerv para dünyada. Panik halinde bütün paralar değer kaybediyor Amerikan dolarına karşı. Böyle bir paraya karşı şansı var mı- Biz diyoruz ki Türkiye'de var. Çünkü bizim araçlarımız dünyanın hiçbir yerinde olmayan araçlar, çok güçlü araçlar. Biz 2012 yılında Amerikan dolarını yeneriz Türk Lirası olarak. Bu çok iddialı bir laf, bunu bir kenara yazın. Senenin sonunda tekrar konuşalım. Şöyle bir problem, ihtimal var; gelecek senenin sonunda farklı bir problemi konuşuyor olabiliriz. 'TL aşırı değerleniyor, başkan yardım et. İhracatçılar olarak çok zor durumdayız, bir şeyler yap. Bu hangi durumda olur- Bu Amerika üçüncü parasal genişlemeye başlar ise bu olur. Şu an ciddi olarak dolar avroya karşı değer kazanıyor bugünlerde. 1.20'lere doğru hızlı bir ilerleme var. Rahatsız oluyor Amerika ve diyorlar ki; 'bu kadar çok değer kazanmasın, madem Avrupa para basıyor, biz de karşılığında para basalım'. Bunun kararını verirlerse önümüzdeki 2-3 ay içerisinde verebilirler, o zaman siz seyredin, Türk Lirası'nın ve diğer gelişmekte olan ülkelerin paralarındaki değer kazancını. Hızla dolar düşer... O zaman biz ne yaparız- Türk Lirasının aşırı değer kaybetmesine izin vermeyiz. Bu nasıl kur rejimi, bu serbest dalgalı kur rejimi. Eğer fiyat istikrarına veya finansal istikrara bir tehdit gelirse biz devreye girer ve onun gene serbest piyasa koşulları içinde okşaya okşaya bir şekilde olması gereken yere doğru yönlendiririz..."

Bunun çok değerli olduğunu, bunu yapabildiklerini vurgulayan Başçı, "Bu IMF programı ile olacak bir şey değil. IMF, IMF programı bu tür şeylere izin vermeyebilir. Onlar çok standart seviyorlar. İyi, sağlıklı bir kurum, çok tecrübesi var, faydalı, ancak önce bir kesin emin olmak isterler bunların çalıştığından. Biz kendi analizlerimizle, çalışmalarımızla ve kendi tecrübemizle bunların çalışacağını biliyoruz ve kendimizden eminiz, o açıdan bir tereddüt yok" dedi.

- BURSA