ABD ile Afganistan Arasındaki Güvenlik Anlaşması

Afganistan Cumhurbaşkanı Hamid Karzai'nin, ABD askerlerinin bu ülkede kalmasına imkan tanıyan İkili Güvenlik Anlaşması'nın imzalanmasının nisanda yapılacak seçimlerden sonraya bırakılacağını söylemesi, ABD ile Afganistan arasında yeniden tartışma konusu oldu.

Washington, Afganistan'daki ABD güçlerinin 2014'ten sonraki durumlarının planlanaması için imzanın en geç yıl sonuna kadar atılmasını isterken Kabil, imzanın seçimlerden sonra atılmasında ısrarcı.

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalarda, Karzai'nin teklifinin kabul görmeyeceği ve eğer yıl sonuna kadar imzalanmazsa ABD kuvvetlerinin bu ülkeden çekileceği bildiriliyor.

Ancak Afganistan Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Eymel Feyzi, yaptığı açıklamada "ABD'nin bize vereceği herhangi bir son tarihi tanımıyoruz. Daha önce de bize bu şekilde süre tanımışlardı. Bu bizim için bir anlam ifade etmiyor" şeklinde ABD'ye mesajlar gönderdi.

Washington ve Kabil'den peş peşe açıklmaların tonu giderek yükselirken ABD Dışişleri Bakanı John Kerry'nin İkili Güvenlik Anlaşması konusunda mutabakata vardıkları yönündeki açıklamalarını da reddeden Eymel Feyzi, "Sayın Cumhurbaşkanımız dünkü konuşmasında çok açık ve net bir şekilde ifade etti. İkili Güvenlik Anlaşması'nda son sözü Loya Cirga söyleyecek. Güvenlik, barış ve seçimlerin düzgün yapılması, bu belgenin imzası için en önemli kriterlerimiz" dedi. Kabil, anlaşmanın, seçimlerden sonra, aceleye getirilmeden Karzai'nin ifadeleriyle "uygun ve haysiyetli bir şekilde" imzalanmasını istiyor.

Öte yandan taraflar 26 maddeden oluşan taslak metin üzerinde genel anlamda anlaşmaya varsa da henüz tam mutabakat sağlanmış değil. Özellikle Afganistan'da suça karışan ABD askerinin Amerikan mı yoksa Afgan yasalarına göre mi yargılanacağı ve ABD askerinin, terörle mücadele kapsamında yapılan operasyonlar sırasında Afgan vatandaşlarının evine girip giremeyeceği, maddelerindeki belirsizlik henüz aşılamadı.

İki ülke de tartışmalı bu maddelerde geri adım attı ancak sorun nihai olarak çözüme kavuşturulamadı. Zira olağanüstü durumlarda ABD askerlerinin yine Afgan hanelerine girmesine imkan tanınıyor. Bazı Afgan analistler, bu maddenin suistimal edilebileceği görüşünde.

-Karşılıklı güven sorunu-

Afganistan Cumhurbaşkanı Hamid Karzai, Loya Cirga'nın açış konuşması sırasında "Ben ABD'ye güvenmiyorum onlar da bana güvenmiyor" ifadeleri iki ülke hükümetleri arasındaki güven bunalımına dikkati çekmişti.

Afgan basını iki dönem üst üste cumhurbaşkanlığı yapan Karzai'nin artık kaybedecek bir şeyi kalmadığı için bu şekilde konuştuğunu yazarken, kimi Afgan Halk Meclisi üyeleri de Karzai'nin "blöf yaptığı" görüşünde.

Bu arada Afgan liderin, "Anlaşmayı, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu bazı Müslüman ülkelere sorduk. İran hariç hepsinden olumlu yanıt aldık ve ben her ne kadar ABD'ye güvenmesem de ülkemin geleceği adına bu anlaşmasının onaylanmasını yerinde buluyorum" sözleri ise ABD ile ipleri koparmak istememesi olarak algılanıyor.

50'şer kişilik gruplara ayrılan Loya Cirga üyeleri, komiteler halinde İkili Güvenlik Anlaşması'nın taslak metni üzerinde çalışıyor. Taslak metnin Halk Meclisi tarafından olduğu gibi kabul edilmesi halinde, tavsiye niteliği taşıyan bu karar, Afganistan Parlamentosu'na gönderilecek. Parlamentonun da onay vermesi halinde İkili Güvenlik Anlaşması, Cumhurbaşkanı Hamid Karzai'nin imzasına sunulacak.

Cumhurbaşkanı Hamid Karzai'nin ya da yeni seçilecek ismin imzalaması durumunda 1 Ocak 2015'te yürürlüğe girmesi beklenen anlaşmanın, 2024'e kadar devam etmesi öngörülüyor.

NATO'nun Afganistan'daki görev süresi 31 Aralık 2014'te sona eriyor ancak aralarında Türkiye'nin de bulunduğu bazı NATO üyesi ülkeler burada asker bulundurmaya devam edecek. - Kabil