Mustafa Arda Uzun: İhracatta en büyük risk ürün değil bilgi eksikliği

Türkiye'de ihracat denildiğinde çoğu zaman üretim kapasitesi, döviz kuru ya da yeni pazar arayışları konuşuluyor. Ancak uzmanlara göre, ihracat yapmak isteyen binlerce KOBİ'nin uluslararası pazarlarda karşılaştığı en büyük engel bunlardan hiçbiri değil. Asıl sorun, dış ticaret süreçlerine ilişkin bilgi eksikliği. Yanlış hazırlanan belgeler, Incoterms kurallarının hatalı uygulanması, uygun olmayan ödeme yöntemlerinin tercih edilmesi, lojistik planlamadaki eksiklikler ve gümrük süreçlerinde yapılan hatalar, firmaların rekabet gücünü zayıflatırken önemli maliyetlere de yol açıyor.

Yaklaşık yedi yıldır dış ticaret alanında eğitim, danışmanlık ve ticari operasyonlar yürüten dış ticaret uzmanı Mustafa Arda Uzun, Türkiye'de ihracat potansiyelinin yüksek olmasına rağmen birçok şirketin uluslararası pazarlarda aynı temel hataları tekrarladığını belirtiyor. Uzun'a göre ihracatta başarıyı belirleyen unsur yalnızca kaliteli ürün üretmek değil, süreci doğru yönetebilmek.

Kaliteli ürün tek başına ihracat için yeterli değil

"Bugün birçok firmanın ürünü dünya standartlarında olabilir. Ancak yanlış teslim şekli seçimi, eksik evrak hazırlığı ya da uygun olmayan ödeme yöntemi nedeniyle kârlı görünen bir satış zararla sonuçlanabiliyor. İhracatta en pahalı hata çoğu zaman bilgi eksikliğinden kaynaklanıyor" diyen Mustafa Arda Uzun, özellikle ihracata yeni başlayan KOBİ'lerin operasyonel süreçlere daha fazla yatırım yapması gerektiğini vurguluyor.

Uzun'un dikkat çektiği başlıklardan biri de Incoterms kurallarının yanlış yorumlanması. Uluslararası teslim şekillerinin yalnızca lojistik bir detay olarak görülmemesi gerektiğini belirten Uzun, bu kuralların risk, maliyet ve sorumluluk paylaşımını doğrudan etkilediğini ifade ediyor. Benzer şekilde akreditif, peşin ödeme ve mal mukabili gibi ödeme yöntemlerinin doğru senaryoda kullanılmamasının tahsilat sorunlarına ve finansal kayıplara neden olabileceğini söylüyor.

Dış ticaret operasyonlarında belge yönetiminin de kritik önem taşıdığına işaret eden Uzun, gümrük beyannamelerinden menşe belgelerine kadar uzanan sürecin uluslararası ticaretin temel yapı taşlarından biri olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yapıyor: "İhracat yalnızca bir satış işlemi değildir. Lojistikten gümrüğe, finansmandan uluslararası mevzuata kadar birçok disiplinin aynı anda doğru yönetilmesini gerektirir. Bilgi eksikliği, bazen haftalar süren emekle kazanılan bir müşterinin tek sevkiyatta kaybedilmesine neden olabilir."

Uzun'un bu alandaki değerlendirmeleri yalnızca teorik bilgiye değil, sahadaki uygulama deneyimine de dayanıyor. Kariyeri boyunca çok sayıda KOBİ'nin yurt dışı pazarlara açılması ve ihracat hacmini artırmasına yönelik projelerde görev aldı. Ticari faaliyetleri kapsamında yürütülen çalışmalar arasında konsolosluk düzeyinde imzalanan sözleşmeler ile yabancı bir dışişleri bakanının katılımıyla gerçekleştirilen resmi imza törenleri de bulunuyor. Bu saha deneyimi, karşılaştığı sorunların teorik değil, doğrudan uygulamanın içinden geldiğini gösteriyor.

Veri ve yapay zeka, ihracatta yeni rekabet avantajı yaratıyor

Mustafa Arda Uzun'un sektörde öne çıkan çalışmalarından biri ise dış ticaret eğitimlerini dijital ortama taşıyan Expinno platformu oldu. Türkiye'de dış ticaret eğitimlerini tek çatı altında toplayan ilk çevrim içi platformlardan biri olan Expinno, alanında uzman eğitmenleri aynı platformda buluşturarak dış ticaretin farklı alanlarına ilişkin video eğitimleri hazırladı. Bugüne kadar 3 binden fazla ücretsiz üyenin yararlandığı platform sayesinde öğrenciler bilgi birikimlerini geliştirirken, şirketler de çalışanlarının dış ticaret yetkinliklerini artırarak ihracat süreçlerini daha bilinçli yönetmeye başladı.

Geleceğin ihracat modelinde dijital teknolojilerin belirleyici olacağını söyleyen Uzun, şirketlerin yalnızca yeni müşteri aramak yerine veriyi doğru analiz etmeyi öğrenmesi gerektiğini ifade ediyor.