Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun" Resmi Gazete'de

Araştırma altyapılarının daha etkin kullanımını ve sürdürülebilirliğini sağlamak üzere desteklenmesine ilişkin konuları düzenleyen "Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun" yürürlüğe girdi.

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün onayladığı 6550 sayılı "Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun" Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanunla, Araştırma Altyapıları Kurulu kuruluyor. Kalkınma Bakanı başkanlığındaki kurulda, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı ile Milli Eğitim Bakanı da yer alacak. Alanında uzman kişiler görüşlerinden yararlanılmak üzere Kurula davet edilebilecek. Kurul oy birliğiyle karar alacak.

Kurul, kalkınma plan ve programları ile diğer hükümet belgelerinde belirlenen politika ve öncelikler doğrultusunda araştırma altyapılarıyla ilgili genel strateji ve öncelikleri belirleyecek, uygulamaya yönelik yol haritasını onaylayacak. Araştırma altyapılarına yeterlik verilmesi ve yeterliğin kaldırılmasına yönelik kararları onaylamakla görevli olacak Kurul, performanslarına göre araştırma altyapılarına aktarılacak mali desteklere onay verecek. Kurulun görevleri arasında, araştırma altyapılarının yönetim kurulu üyelerini onaylamak, araştırma altyapılarıyla ilgili özel sektör ortaklığı ve işletme hakkı devri hususlarına onay vermek, araştırma altyapılarının şirket kurma ve kurulmuş olan şirketlere ortak olma hususlarına ilişkin temel ilkeleri belirlemek ve bu çerçevedeki teklifleri karara bağlamak, araştırma altyapıları için makine-teçhizat ve sarf malzemesi alımlarında kaynakların verimli ve etkin kullanılmasına yönelik tedbirler almak da yer alacak.

Yeterliği kaldırılan araştırma altyapılarına ait taşınır ve taşınmaz malların devrine karar verecek Kurul, araştırma altyapıları personelinin mali haklarına ilişkin alt ve üst limitleri, yönetim ve danışma kurulu üyelerine yapılacak ödemeleri belirleyecek. Araştırma altyapılarının kullanımına ilişkin temel ilke ve kuralları belirlemekle görevli olacak Kurul, araştırma altyapıları konusundaki uluslararası işbirliklerine katılım, uluslararası işbirliğine nakdi ve ayni katkı sağlanması ve ilgili diğer hususlarda değerlendirmeler yapacak ve karar verecek.

Kurul tarafından yeterlik kararı verilen araştırma altyapıları tüzel kişilik kazanacak ve kanunla düzenlenmemiş bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacak.

Kanunla, İzleme ve Yeterlik Değerlendirme Komitesi de kurulacak. Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı'nın başkanlığındaki Komitede, Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşarı, YÖK Başkanı ve TÜBİTAK Başkanı yer alacak. Komite, gerekli görmesi halinde alt komiteler oluşturabilecek. Komite, Araştırma Altyapıları Kurulunun görev alanına giren hususlarda teknik düzeyde çalışmalar yapacak ve karar önerileri oluşturacak.

-Araştırma altyapıları

Kanunda, "Yükseköğretim kurumları bünyesinde, yetişmiş nitelikli insan gücü ile günün modern teknolojilerine dayalı makine-teçhizat, donanım ve yazılımı içinde bulunduran, Ar-Ge faaliyetlerinin yapıldığı ileri araştırma laboratuvarı, tematik araştırma laboratuvarı ile merkezi araştırma laboratuvarı olarak sınıflandırılan birimler" olarak tanımlanan araştırma altyapılarına ilişkin düzenlemeler de yer alıyor.

Kanuna göre, araştırma altyapıları, faaliyet alanıyla ilgili gerekli altyapıları kuracak ve bunların işletmesini gerçekleştirecek. Faaliyet alanları ile ilgili konularda eğitim, temel ve uygulamalı araştırma, teknoloji geliştirme, teknoloji transferi, girişimcilik, danışmanlık ve ticarileştirme faaliyetlerinde bulunacak birimler, imkanlarını Kurul tarafından belirlenen temel ilke ve kurallar çerçevesinde yükseköğretim kurumları, kamu kurum ve kuruluşları ve özel sektör ile diğer araştırmacı ve kullanıcılara kesintisiz hizmet verecek şekilde sunacak.

Özel sektör, yükseköğretim kurumları ve kamu kurumları ile işbirliği içinde projeler hazırlamak ve bu projeleri finansman sağlayan ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlara sunmak, desteklenen projeleri yürütmekle görevli birimler, ulusal ve uluslararası kaynaklarla ve kendi gelirleriyle araştırma projeleri yürütecek. Bu birimler, yükseköğretim kurumlarında yürütülen eğitim-öğretim faaliyetlerine araştırma faaliyetlerini aksatmayacak şekilde destek verecek, araştırma altyapılarında yürütülen faaliyetler sonucunda ortaya çıkan her türlü fikri ve sınai mülkiyet haklarının alınması, korunması ve kullanım haklarının diğer özel ve tüzel kişilere verilmesi konularında gerekli tedbirleri alacak.

Araştırma altyapıları, paydaşlarıyla işbirliği içinde vizyon, misyon ve stratejik hedefleri ile bu hedeflere ilişkin performans göstergeleri ve eylem planlarını belirleyerek onaylanmak üzere Araştırma Altyapıları Kurulu'na gönderecek. Kanun kapsamındaki tüm araştırma altyapıları Kurulca belirlenen temel ilke ve kurallar çerçevesinde tüm kullanıcıların kullanımına açık olacak.

Araştırma altyapıları, yönetim kurulu, danışma kurulu ve müdürlükten oluşacak.

Araştırma altyapısının faaliyet alanında temayüz etmiş kişiler ile yükseköğretim kurumu, ilgili meslek kuruluşu, özel sektör ve kamu kurum ve kuruluşları çalışanları arasından olmak üzere en çok 20 kişiden oluşan bir danışma kurulu bulunacak.

-Araştırma altyapıları ortaklıklarla kurulabilecek

Araştırma altyapıları, yükseköğretim kurumu yerleşkelerinde, kamu kurum ve kuruluşlarına ait alanlarda, teknoloji geliştirme bölgelerinde, organize sanayi bölgelerinde ve endüstri bölgelerinde kurulabilecek. Bina ve diğer taşınmaz unsurların özel sektör ve sivil toplum kuruluşları tarafından karşılanması durumunda, araştırma altyapıları özel sektör ve sivil toplum kuruluşuna ait arazilerde de oluşturulabilecek. Araştırma altyapıları, bir yükseköğretim kurumu tarafından kurulabileceği gibi yükseköğretim kurumu, kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları veya sivil toplum kuruluşları ortaklığıyla da kurulabilecek.

Ortak kurulan araştırma altyapılarında, destek sağlayan tarafların hak ve yükümlülükleri taraflar arasında yapılacak protokolle belirlenecek. Faaliyette bulunan araştırma altyapılarına destek sağlayan özel sektör kuruluşlarına haklar tanınabilecek. Araştırma altyapılarının işletilmesi özel sektöre, bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren ve kamu yararına çalışan dernek veya vakıflara devredilebilecek. Devre ilişkin hak ve sorumluluklar protokolle belirlenecek.

-Araştırma altyapıları platformlar oluşturabilecek

Kurul tarafından belirlenecek teknoloji alanlarında faaliyet gösteren araştırma altyapıları, işbirliğinin artırılması, bilgi ve tecrübe paylaşımı, sorunların tartışılması, yeni ürün, teknoloji ve buluşların tanıtılması ve özel sektörle işbirliğinin geliştirilmesi amaçlarıyla platformlar oluşturabilecek. Platformların faaliyetleri için Kurul kararıyla destek sağlanabilecek.

Yeterlik kararı verilen araştırma altyapılarına, performans ve sınıfına göre merkezi yönetim bütçesinden yatırım, personel ve diğer cari harcamaları için Kurul kararıyla mali destek sağlanabilecek. Mali destek, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten doğrudan veya başka bir kurum aracılığıyla aktarılarak karşılanacak. Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten araştırma altyapısının sınıfı ve performansı dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenecek oranda araştırma altyapısının ilgili olduğu yükseköğretim kurumuna da bilimsel araştırma faaliyetlerinde kullanılmak üzere kaynak aktarılabilecek.

Araştırma altyapılarının gelirleri, sunduğu hizmetler ve yapılan projelerden elde edilen gelirler; yurt içinden ve yurt dışından bağışlar, proje destekleri, fikri ve sınai mülkiyet hakları gelirleri ile yükseköğretim kurumu tarafından sağlanan gelirler; merkezi yönetim bütçesinden aktarılan kaynaklar ve diğer gelirlerden oluşacak.

-Ortak araştırma altyapılarına merkezi yönetim bütçesinden destek

Özel sektör ve sivil toplum kuruluşları katılımıyla kurulan ortak araştırma altyapılarına merkezi yönetim bütçesinden cari ve yatırım desteği sağlanabilecek. Sağlanacak destek, araştırma altyapısındaki kamu ortaklık payı dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenecek. İşletme hakkı devri yapılmış araştırma altyapılarına cari giderleri karşılamak üzere kamu kaynağı aktarılamayacak.

Araştırma altyapılarının gelirleri, yükseköğretim kurumları döner sermaye kapsamı dışında tutulacak. Yeterlik almış araştırma altyapılarına kamu kurum ve kuruluşları tarafından yürütülen Ar-Ge destek programlarında öncelik verilecek. Bu programlar kapsamında araştırma altyapılarına verilecek desteklerde proje kurum hissesi oranı yönetmelikle belirlenecek.

Araştırma altyapılarının hizmetleri, iş mevzuatı hükümlerine göre istihdam edilen personel ile yükseköğretim ve kamu kurum ve kuruluşlarından tam veya yarı zamanlı görevlendirmeyle gelen personel eliyle yürütülecek. Araştırma altyapılarında müdür, müdür yardımcısı, tam zamanlı araştırmacı, yarı zamanlı araştırmacı, teknisyen ve destek personeli istihdam edilebilecek.

Kamu kurum ve kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarında çalışanlar kendilerini isteği ve kurumlarının muvafakati ile araştırma altyapılarında istihdam edilebilecek. Bunların kurumlarıyla olan ilişkileri iş akdinin yapılmasıyla son bulacak. Verilecek ücret ile diğer mali ve sosyal haklar yapılacak iş akdi ile belirlenecek. Bu şekilde istihdam edilenler araştırma altyapılarındaki görevleri sona erdiğinde, öğrenim durumları, hizmet yılı ve unvanları dikkate alınarak önceki kurumlarında kariyerlerine veya durumlarına uygun boş bir kadro veya pozisyona kişinin en geç altı ay içerisinde yapacağı başvuru üzerine en geç üç ay içinde atanacak. Ancak, bu kişilerin atanmalarında, önceki kurumlarındaki idari unvanlar dikkate alınmayacak.

-Yeterlik kararı süreci Kurul tarafından yürütülecek

Araştırma altyapılarına yeterlik kararı verilmesine ilişkin süreç Kurul tarafından belirlenecek ve yürütülecek. Yeterlik değerlendirmesine tabi tutulacak araştırma altyapıları Kalkınma Bakanlığı tarafından belirlenecek ve değerlendirme sekreterya tarafından yapılacak. Sekreterya tarafından yapılan değerlendirme sonucuna göre yeterlik almaya aday araştırma altyapıları İzleme ve Yeterlik Değerlendirme Komitesi tarafından belirlenecek. Yeterlik almaya aday araştırma altyapısının başvurusu Kurul tarafından değerlendirilecek ve uygun görülenlere yeterlik verilecek.

Yeterlik değerlendirmesinde dikkate alınan her türlü taşınır ve taşınmaz mallar başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın yeterlik kararı verilerek tüzel kişilik kazanan araştırma altyapısına devredilmiş sayılacak.

Kurul, araştırma altyapılarına beş yıl için yeterlik kararı verecek. Yeterlik kararı verilmiş araştırma altyapılarının yeterlik koşullarını sürdürme hususu izlenecek ve değerlendirilecek. Kurul, bu Kanun hükümlerine aykırılık olması veya izleme değerlendirme sonucuna göre araştırma altyapılarına gerekli iyileştirmeleri yapması için süre verebilecek, altyapının yeterliğini iptal edebilecek veya sınıfını değiştirebilecek.

Yeterliği kaldırılan araştırma altyapısına ait her türlü taşınır ve taşınmaz malların ilgili yükseköğretim kurumu veya diğer araştırma altyapılarına devrine Kurul tarafından karar verilecek. Yeterlik kararıyla vakıf yükseköğretim kurumlarından araştırma altyapılarına devralınan taşınır ve taşınmaz mallar yeterliğin kaldırılması durumunda aynı vakıf yükseköğretim kurumuna devredilecek. Kurul tarafından yeterlik kararı verilmiş altyapıların genel koordinasyonu hususunda Bakanlık yetkili olacak.

-Araştırma altyapısı, patent ve buluşlar ile ilgili üretim ve satış yapabilecek

Araştırma altyapısı tarafından yürütülen projelerin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan eser, buluş, endüstriyel tasarım, entegre devre topoğrafyalar ve teknik bilgi gibi her türlü fikri ürün üzerindeki haklar araştırma altyapısına ait olacak. Fikri ürün üzerindeki haklar kısmi veya tam olarak sözleşme yapılarak buluş sahibine devredilebilecek. Araştırma altyapısının taraf olduğu sözleşmelere dayanarak yürütülen projelerin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkması muhtemel fikri ürünler üzerindeki haklar sözleşmeyle düzenlenecek.

Araştırma altyapısı, elde edilen patent ve buluşlar ile ilgili olarak üretim ve satış yapabilecek. Araştırma altyapısına ait fikri hakların ekonomik olarak değerlendirilmesi sonucunda elde edilecek gelirin en fazla yüzde ellisi yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde fikri ürün sahibine verilecek. Bu oran yüzde yirmiye kadar artırmaya Kurul yetkili olacak.

Kurul tarafından yeterlik kararı verilen araştırma altyapıları, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu,  Devlet İhale Kanunu, Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi olmayacak. Yükseköğretim Kanunu'nun, Yükseköğretim Personel Kanunu'nun ve Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun, bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmayacak.

Araştırma altyapıları, Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal edilen mallar yönünden gümrük vergisi ve her türlü fondan, düzenlenen kağıtlar ve yapılan işlemler yönünden damga vergisi ve harçtan muaf olacak. - Ankara