Darfur'un Yasını Tutan BM'nin Mavi Berelileri 65 Yılda 3 Bin Kayıp Verdi

Son olarak Darfur'da saldırıya uğrayan ve can kayıpları veren BM barış gücü, dünya genelinde en riskli ve ihtilaflı çatışma bölgelerde 65 yıldır görev yapıyor. 1948'den buna yana toplam 3 bin 120 görevlisini yitiren BM barış gücünün operasyonlarında en büyük asker kaybını Hindistan verdi. En çok asker Lübnan'daki barış gücünde hayatını kaybederken, BM için en kanlı yıl Somali ve dağılan Yugovslavya coğrafyasındaki olaylar nedeniyle 1993 oldu.

BM barış gücü, ülkeler arasında süren çatışmaların çözüme kavuşması ve kontrol altına alınması için ilk olarak 29 Mayıs 1948'de Arap- İsrail ateşkes anlaşmasını müşahade etmek üzere Güvenlik Konseyi kararıyla kuruldu. Çeşitli ülkelere mensup askeri birlikler, polis ve sivil personelden oluşan BM barış gücü, ilerleyen yıllarda birçok ülkede görevler üstlendi. "Mavi Bereliler" olarak da anılmaya başlayan BM barış gücü, barışa sunduğu katkılar nedeniyle 1988'de Nobel ödülü aldı.

Geçen cumartesi, 5 yıldır görev yaptığı Sudan'ın Darfur bölgesinde pusuya düşürülen Birleşmiş Milletler Darfur Barış Gücü'nde (UNAMID) 7 askerin ölmesi ve 17'sinin yaralanması, BM barış gücü operasyonlarındaki riskleri gündeme getirdi.

AA muhabirinin BM kaynaklarından derlediği bilgilere göre, 65 yılda 3 bin 120 BM barış gücü görevlisi çeşitli çatışma, saldırı ve benzeri olaylarda hayatını kaybetti. Bunların 2 bin 250'si asker, 87'si askeri gözlemci, 221'i polis, 224'ü sivil ve 305'i yerel personel ve diğer görevlerde bulunan kimselerden oluşuyor.

Bu yıl toplam 38 kayıp veren BM barış gücü en büyük darbeyi 1993'te aldı. Somali ve eski Yugovlavya coğrafyasındaki operasyonlar başta olmak üzere sıcak bölgelerdeki çatışma ve saldırılarda bir yıl içinde 252 BM askeri öldü.

BM barış gücü görevlerinde hayatını kaybeden askerlerin milliyetlerine bakıldığında 154 kayıpla Hindistan ordusu birinci sırada geliyor. Bu ülkeyi izleyen Nijerya 138, Pakistan 133, Gana 130, Kanada 121, Bangladeş 113, Fransa 108 ve İngiltere 103 asker kaybetti.

En büyük kayıp 298 kişiyle Lübnan'da

Halen görevi süren BM Lübnan Misyonu (UNFIL), 1978'de İsrail'in Lübnan'dan çekilmesiyle bölgeye geldi. En fazla can kaybı yaşanan misyon olan UNFIL'de şimdiye kadar 298 kişi yaşamını yitirdi.

Belçika güçlerinin çekilmesinin ardından, temmuz 1960'da Kongo'da güven ve istikrar ortamını sağlamak amacıyla göreve başlayan BM Kongo Misyonu (ONUC) da 4 yıl süresince 249 kayıp verdi.

Yugoslavya'nın dağılması esnasında şubat 1992-mart 1995 döneminde Hırvatistan merkezli olarak görev yapan BM Koruma Gücü'nde (UNPROFOR) yaşamını yitirenlerin sayısı ise 213.

-En sakin misyonlar

Bugüne kadarki BM barış gücü operasyonlarında 30 kişinin altında kayıp verilen 46 misyon varken, 20 misyonda ise ölü sayısı 30'un üzerinde.

İran-Irak Savaşı'nın (1980-1988) sonunda imzalanan ateşkes anlaşmasının hükümlerine uyulmasına ve muharip tarafların tanınmış uluslararası sınırların gerisine çekilmesine nezaret etme görevini üstlenen UNIIMOG'da sadece bir kişi yaşamını yitirdi. Angola'da 2000-2003 arasında görev yapan UNMA da hükümete insan hakları, demokrasi ve ekonomi gibi konularda yardımcı olurken sadece bir görevlisini kaybetti.

-65 yılda 68 misyon

Kurulduğu günden bu yana toplam 68 görev yerine getiren BM barış gücünün günümüzde 15 misyonu var. Bu misyonlarda çalışan 92 bin 99 üniformalı, 16 bin 831 sivil personel bulunuyor.

Bölgesel olarak bakıldığında 1948'den bu yana BM barış gücü 21 misyonla en çok Afrika'da görev yaptı. BM'nin en az boy gösterdiği bölge ise 5 görevle Orta ve Güney Amerika oldu.

Hepsi silah taşımıyor

Halen; Batı Sahra, Haiti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Darfur, Suriye, Kıbrıs Adası, Lübnan, Sudan, Güney Sudan, Fildişi Kıyısı, Kosova, Liberya, Pakistan ve Hindistan ile Ortadoğu'da 14 BM barış gücü misyonu bulunuyor.

BM, gözlem misyonları ve barış gücü olmak üzere iki tür barış gücü harekatı yürütürken, gözlemciler silah bulunduramıyor. Sadece barış gücü birlikleri savunma amaçlı hafif silah taşıyor.

En kıdemli misyon Keşmir'de

BM barış gücü misyonunun en eskisi, ocak 1949'dan beri Hindistan ve Pakistan'da çalışmalarını sürdüren askeri gözlem grubu. Misyon, Pakistan ile Hindistan arasında çözümlenemeyen Keşmir sorunu nedeniyle oluşturuldu. 110 askeri ve sivil personelin görev yaptığı misyon için ayrılan ödenek son iki yıl için yaklaşık 21 milyon dolar. Jammu-Keşmir ateşkes hattında görevini sürdüren misyonda bugüne kadar 11 personel hayatını kaybetti.

Kıbrıs adasında bulunan BM barış gücü de en uzun süreli misyonlardan. Misyon, 1964'te kuruldu. Adadaki barış gücünün toplam 943 üniformalı personeli, 145 sivil çalışanı bulunuyor. Bir yıl için yaklaşık 56 milyon dolar ödeneğin ayrıldığı misyonda bugüne kadar 181 çalışan hayatını kaybetti. Misyonun görev süresi 6-7 aylık sürelerle uzatılıyor. - Ankara