Elektrik Dağıtım Şirketi ile Kullanıcı Arasında Anlaşma Hükümlerine Göre Bağlantı Tesis Edilecek

Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu, elektrik dağıtım sisteminin güvenilir ve düşük maliyetli olarak işletilmesi ve planlamasıyla, sisteme bağlı veya bağlanacak kullanıcılarla ilgili usul ve esasları belirledi. Buna göre dağıtım şirketi ile kullanıcı arasındaki bağlantı anlaşması Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde imzalanacak ve anlaşma hükümlerine göre bağlantı tesis edilecek. Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler dışındaki kullanıcılar, dağıtım sistemine bağlantı başvurularını, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nde belirtilen esaslar çerçevesinde yapacak.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Bugün itibarıyla yürürlüğe gire yönetmelik, eşit taraflar arasında ayrım gözetilmemesi ilkeleri çerçevesinde, dağıtım şirketi ile dağıtım sistemi kullanıcılarının yükümlülüklerini, uymaları gereken tesis tasarım ve işletme kurallarını, dağıtım sisteminin planlanması ve işletilmesi hususlarında ilgili taraflara uygulanacak usul ve esasları kapsıyor.

Yönetmelik 14 Mart 2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarak hazırlandı.

-BAĞLANTI BAŞVURUSU-

Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler dışındaki kullanıcılar, dağıtım sistemine bağlantı başvurularını, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nde belirtilen esaslar çerçevesinde yapacak. Kullanıcılar tarafından yapılan bağlantı başvurularında; başvurunun niteliğine göre motor ve elektrojen gruplarının sayısı ve güçleri, elektrikli taşıtların şarj edilebilmesi için kurulacak hızlı, orta hızlı ve yavaş şarj ünitelerinin sayısı ve güçleri, aydınlatma ve ısıtma tesisatı ve güçleri, koruma sistemleri gibi diğer tesis veya teçhizatla ilgili teknik özellikleri de içeren elektrik projesi dağıtım şirketine sunulacak. Dağıtım şirketi sunulan proje çerçevesinde kullanıcıdan gerekli olan ilave bilgileri de talep edebilecek. Kullanıcı tarafından sunulan elektrik projesi ve diğer bilgiler, dağıtım şirketi tarafından sadece söz konusu bağlantı faaliyetleri için kullanılabilecek.

-BAĞLANTI BAŞVURULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ-

Bağlantı başvuruları; Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde değerlendirilecek. Dağıtım şirketi; bölgedeki yük karakteristiğine göre, kullanıcının hangi gerilim seviyesinden sisteme bağlanacağının belirlenmesinde ve kullanıcı bağlantılarının tesis ve tahsis edilmesi veya değiştirilmesi yönündeki taleplerinin karşılanmasında eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hareket edecek. Dağıtım şirketi; kullanıcı bağlantı noktasının veya kullanıcının işletme usullerinin diğer kullanıcılar üzerinde olumsuz etkiler yaratma olasılığının tespit edildiği durumlarda, kullanıcıdan alternatif bir gerilim seviyesinden bağlanmasını veya söz konusu olumsuz etkiyi ortadan kaldıracak çözümler uygulamasını talep edebilecek. Dağıtım şirketi ile TEİAŞ arasında yapılan bağlantı veya sistem kullanım anlaşmasında yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen belli bir gücün üzerindeki yeni veya ilave bağlantı başvuruları kapsamındaki enerji talep ve tahsislerinin değerlendirilmesinde dağıtım şirketi TEİAŞ ile gerekli koordinasyonu sağlayacak.

-BAĞLANTI ANLAŞMASI VE BAĞLANTININ TESİSİ-

Dağıtım şirketi ile kullanıcı arasındaki bağlantı anlaşması Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde imzalanacak ve anlaşma hükümlerine göre bağlantı tesis edilecek.

-SİSTEME FİZİKİ İRTİBAT-

Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma yapıldığının dağıtım şirketine tevsikini takiben bağlantı anlaşması hükümleri çerçevesinde sisteme bağlantı yapılacak. Dağıtım şirketi, bağlantının yapılmasından önce bağlantı anlaşması kapsamında belirlenmiş kontrol ve testleri yapar. Kontrol ve testler ile açma/kapama işlemleri kullanıcı ve gerekli hallerde TEİAŞ ile koordinasyon yapılarak gerçekleştirilecek. Sonuçların uygun olması halinde sisteme bağlantı yapılacak ve bağlantılarla ilgili her türlü devreye alma işlemi ilgili mevzuat uyarınca gerçekleştirilecek. Kullanıcının, mevcut tesisinde veya teçhizatında dağıtım sistemini etkileyecek bir işlem veya değişiklik yapması gerektiğinde, ilgili dağıtım şirketinin onayını alacağı bağlantı veya sistem kullanım anlaşmalarında yer alacak.

-BAĞLANTI BAŞVURUSU VE DEĞERLENDİRİLMESİ-

Tüzel kişi tarafından Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği uyarınca lisans başvurusu kapsamında talep edilen bağlantı noktasının dağıtım şirketi tarafından uygun görülmesi veya dağıtım şirketinin alternatif bağlantı noktası teklifinin tüzel kişi tarafından kabul edilmesi durumunda, tüzel kişiye lisansının verilmesini takiben, bağlantı veya sistem kullanım anlaşmasına esas olmak üzere, veriler ile dağıtım sistemine bağlanacak tesis veya teçhizata ilişkin bilgiler tüzel kişi tarafından dağıtım şirketine sunulacak.

-UYUM VE TESTLER-

Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; dağıtım sistemine bağlanacak tesis veya teçhizatının, sistemdeki tesis veya teçhizata, bu Yönetmeliğe, bağlantı veya sistem kullanım anlaşmaları ile Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğine uygun olduğunu aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde dağıtım şirketine bildirecek. Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; tesis veya teçhizatına ait imalat testi veya sertifikaları içerecek şekilde gerekli tüm teknik verilerin ve parametrelerin yer aldığı bir uyum raporu taslağını ünitenin servise alınması ve senkronizasyonundan en az üç ay önce hazırlayacak. Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; dağıtım şirketi ile mutabık kaldığı bir test programı ve takvimi çerçevesinde, otomatik gerilim ve hız regülatörleri, diğer kontrol ve iletişim sistemleri üzerinde yapılacak servise alma testlerinin bir parçası olan açık ve yüklü devre ve fonksiyon testlerini TEİAŞ'ın bilgisi dahilinde dağıtım şirketinin gözetimi altında yapacak. Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; testlerden elde edilen sonuçları ve kontrol sistemi parametrelerinin son ayarlarını içeren bir nihai uyum raporu hazırlayacak.

-SİSTEME BAĞLANTI ONAYI-

Bağlantı veya sistem kullanım anlaşması çerçevesinde üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi tarafından hazırlanan nihai uyum raporunun dağıtım şirketine sunulduğu tarihten itibaren otuz gün içerisinde dağıtım şirketi, üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin bağlantı veya sistem kullanım anlaşması gerekliliklerini yerine getirip getirmediği hakkındaki değerlendirmesini tamamlayarak üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye bildirecek. Dağıtım şirketinin değerlendirme yazısında; üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin yükümlülüklerini yerine getirdiğinin tespiti halinde, dağıtım sistemine fiziki bağlantının yapılacağı tarih de üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye bildirilecek. Değerlendirme yazısı kapsamında bağlantıya onay verilmediği takdirde, buna esas olan gerekçeler üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye bildirilir ve eksikliklerin giderilmesi için ek süre verilecek. Dağıtım şirketi; dağıtım sistemine bağlı olarak üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye ait, tesis veya teçhizatın çalışmasını izleme hakkına sahip olacak. Dağıtım sistemine bağlı bir tesis veya teçhizat üzerinde veya bunların ayarlarında herhangi bir değişiklik teklifi, dağıtım sisteminin bütünlüğü ve diğer kullanıcıların tesis veya teçhizatı üzerindeki etkilerinin incelenebilmesi için üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi tarafından yeterli bir süre önceden dağıtım şirketine bildirilecek. Dağıtım şirketi, dağıtım sisteminin bütünlüğünü olumsuz yönde etkileme ihtimali olan değişikliklerin yapılmasını kabul etmeyebilecek.

-ÜRETİM TESİSLERİNİN TASARIM VE PERFORMANS ESASLARI-

Üretim tesislerine ilişkin tasarım ve performans şartları, TEİAŞ'ın bir dağıtım barasına veya dağıtım sistemine bağlı ünitelerin uyması gereken teknik ve tasarım kriterlerini kapsayacak.

Üniteler, aşırı ikazlı olarak 0.85 ve düşük ikazlı olarak 0.95 güç faktörleri arasında nominal güç çıkışını sağlayacak kapasitede olacak. Ünitenin kısa devre oranı; termik ve kombine çevrim gaz türbin üniteler için 0.5, kurulu gücü 10 MW ve altındaki hidroelektrik üniteler için 0.75 ve 10 MW'ın üzerindeki hidroelektrik üniteler için ise 1.0'dan küçük olamayacak. Senkron kompansatör olarak çalışan üniteler sıfır güç faktörü ile çalışabilecek, termik üniteler, aşırı ikaz ile çalıştırıldığında nominal güçlerinin yüzde 75'ine kadar reaktif güç verebilecek, düşük ikaz ile çalıştırıldığında ise yüzde 30'una kadar reaktif güç tüketebilecek, hidroelektrik üniteler, aşırı ikaz ile çalıştırıldığında nominal gücünün yüzde 75'ine kadar reaktif güç verebilecek, düşük ikaz ile çalıştırıldığında ise yüzde 60'ına kadar reaktif güç tüketebilecek kapasitede olacak. Bu kapasite değerlerine bağlantı anlaşmasında yer verilecek. Dağıtım şirketi; kullanıcılar arasında herhangi bir ayrım gözetmeksizin TEİAŞ ile de koordinasyon yaparak bu kapasitelerin değiştirilmesine izin verebilecek.

Ünite; 50.5-49.5 Hz aralığındaki sistem frekans değişimleri için sabit nominal aktif güç çıkışı verebilecek, 49.5-47.5 Hz aralığındaki sistem frekans değişimleri için ise, doğrusal karakteristikteki değerlerden daha yüksek aktif güç çıkışı verebilecek kapasitede olacak.

Normal işletme koşullarında, ünitenin aktif güç çıkışının, gerilim değişimlerinden etkilenmemesi gerekir. Bu durumda ünitenin reaktif güç çıkışının yüzde 5 gerilim değişim aralığı içinde tümüyle emreamade olması gerekecek.

-DAĞITIM ŞİRKETİNİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ-

Dağıtım şirketi; lisansı kapsamındaki dağıtım bölgesinde elektriğin dağıtım sistemine girişinden tüketim noktalarına iletilmesine kadar olan tüm aşamalarda, enerji akışının gerçek zamanlı olarak izlenmesi, sisteme ilişkin ihbarların alınması ve sonuçlandırılması ve koruyucu bakım onarım hizmetlerinin planlanması ile uygulanması konularında gerekli iletişim alt yapısını kurmakla yükümlü olacak. Dağıtım şirketi, Elektrik Enerjisi Talep Tahminleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca talep tahminlerini hazırlamakla yükümlü olacak. Talep tahminleri doğrultusunda yatırım planını hazırlayacak.

-PLANLAMA ESASLARI-

Dağıtım sistemi yatırım planında dikkate alınacak esaslar şöyle olacak:

" Talep tahminleri esas alınmak suretiyle talebin karşılanması, teknolojik gelişmelere ve talepteki değişimlere karşı esneklik, hizmetin kalitesi, düşük maliyetle yüksek hizmet kalitesinin sağlanması, teknik kayıp, kaçak ve bedelsiz tüketim oranları, iletim sistemi yatırım planı ile eşgüdümün sağlanması."

-PLAN DÖNEMİ-

Dağıtım şirketi tarafından hazırlanarak Kurul tarafından onaylanan yatırım planı, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve ilgili tebliğleri çerçevesinde yürürlüğe konulan uygulama dönemi süresi için uygulanacak.

-SİSTEM VERİ TABANI VE GÜNCELLENMESİ-

Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesindeki tüm tesis veya teçhizatı gösteren bir veri tabanı oluşturacak ve yatırımlara ilişkin birim maliyetleri güncelleyerek bu veri tabanına kaydedecek. Bu bilgi ve belgeler talep edildiği takdirde, rapor halinde Kuruma sunulacak.

-TALEP KONTROLÜ ESASLARI-

Sistem frekansını, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği'nde belirtilen frekans aralığında tutmak için üretim kapasitesinin yetersiz olması durumunda, TEİAŞ koordinasyonunda dağıtım şirketi tarafından talep kontrolü uygulanacak esaslar şunlar olacak:

"-Dağıtım şirketi tarafından yapılan talep kontrolü.

-TEİAŞ tarafından iletim sisteminin geriliminin düşürülmesi.

-Frekans röleleri ile yükün otomatik olarak kesilmesi."

Dağıtım şirketleri; TEİAŞ tarafından, kullanıcıların görüşü alınarak hazırlanan talep kontrolü prosedürüne uymakla yükümlü olacak.

-ACİL DURUM YÖNETİM PLANI-

Sistemin tamamen veya kısmen istem dışı enerjisiz kalması durumunda, sistemin kademeli olarak enerjilendirilmesine yönelik acil durum yönetim planları dağıtım şirketi tarafından hazırlanacak.

19 Şubat 2003 tarihli ve 25025 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı, bu yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılacak.