Doğu ruhunu, Batı dinamizmini resimlerine taşıyan prenses ressam: Fahrünnisa Zeid - Son Dakika
Güncel

Doğu ruhunu, Batı dinamizmini resimlerine taşıyan prenses ressam: Fahrünnisa Zeid

Doğu ruhunu, Batı dinamizmini resimlerine taşıyan prenses ressam: Fahrünnisa Zeid

Dünya çapında üne sahip ressam Fahrünnisa Zeid, vefatının 32. yılında yad ediliyor.

04.09.2023 14:19  Güncelleme: 14:35
Twitter'da Paylaş Facebook'da Paylaş WhatsApp'da Paylaş

Dünya çapında üne sahip ressam Fahrünnisa Zeid, vefatının 32. yılında yad ediliyor.

Uluslararası sanat camiasında Fahrünnissa Zeid, Fahr El Nisa Zeid, Fahrunnisa Zeid, Fahrelnissa Zeid ve Fahrelnisa Zeyd isimleriyle tanınan sanatçı, Giritli İsmet Sare Hanım ile Şakir Paşa'nın kızı olarak 1901'de İstanbul Büyükada'da dünyaya geldi.

Halikarnas Balıkçısı ismiyle tanınan yazar Cevat Şakir Kabaağaçlı ile ressam Aliye Berger'in kardeşi, ressam Nejad Melih Devrim ile tiyatro sanatçısı ve yazar Şirin Devrim'in annesi, seramik sanatçısı Füreya Koral'ın teyzesi olan sanatçı, doğduğu günden itibaren kalabalık bir aile içinde büyüdü.

Arkeoloji Müzesi kitaplığına bağışlanan 5 bin kitaplık kütüphaneye sahip Şakir Paşa, resme de çok meraklıydı ve Paris'te katıldığı bir resim yarışmasında ikinci oldu. Babasının sanata düşkünlüğü dolayısıyla köşke gelen keman, piyano, resim ve dil hocaları sayesinde Zeid, küçük yaşlardan itibaren sanatla tanıştı.

Rufai dervişi aile büyükleriyle Fatih'teki dergaha gittiği belirtilen İsmet Hanım, çocuklarının İngilizce, Fransızca, piyano ve resim derslerinin yanı sıra doğu kültürü ve dillerini öğrenmelerine de önem verdi, Farsça, Arapça ve Kuran'ı Kerim dersleri almasını sağladı.

İlk resimlerini 8 yaşındayken yaptı

Henüz 8 yaşındayken çizdiği resimle ağabeyi Cevat Şakir'i etkileyen sanatçı, 14 yaşında anneannesinin sulu boya portresini yaparak resme yöneldi.

Usta sanatçı, Şakir Paşa'nın açtığı ilkokulda eğitim hayatına adım attı, ortaöğrenimini Notre Dame de Sion ve Pansion Binagiotti'de tamamladı.

İstanbul'da Sanayi-i Nefise Mektebine (Güzel Sanatlar Akademisi) gitmeye başladığı 1919'da Servet-i Fünun yazarlarından İzzet Melih Devrim ile evlenen sanatçı, balayına gittiği Paris'te müzeler, galeriler ve Batı sanatı ile tanıştı. Zeid, okulda desen yapmayı ve perspek­tifi çok iyi öğrendi ancak herkesin yaptığı akademik tarzdan hoşlanmayarak eğitimi bıraktı.

Fahrünnisa Zeid, her sene gittiği Paris'te 1927'de Aca­demie Ranson'a kayıt oldu. Akademideki hocalarından biri olan, soyut sa­natın ustalarından Bissiere'den etkilenen Zeid, hocasıyla ilgili bir anısını şu sözlerle aktarmıştı:

"Modelden yaptığım çalışma­mı çok beğenmiştim. Atölyede yanımdaki iki Japon talebenin çalıştığı mavimsi modelde ise ne form, ne renk, ne ekspresyon, ne de ışık gölge vardı. Hocamız Bissiere atölyeye geldiğinde iki Japon'un çalışmasını övünce benim çalışmamı daha beğene­ceğinden iyice emindim. Ama ça­lışmamı yere fırlatarak, 'Siz fotoğrafçı değilsiniz. Hiçbir zaman doğayı taklit etmemelisiniz.' dedi. 'O zaman model niye duru­yor?' sorumu, 'Model bir aracı­dır. Eğer sizin söyleyecek değişik bir şeyiniz varsa onu söyle­yin. Fotoğrafla sanatın hiç bir ilişkisi yoktur.' diyerek yanıtladı. İsteğim üzerine müdire hanıma da Japonların resimlerini neden be­ğendiğini ve bana karşı böyle davrandığını sorduğumda, Bissie­re şöyle yanıtladı; Bu kadın çok yetenekli. Ama o sosyeteden biri olarak resimle oynuyor. Eğer fakir bir sanatçı olsaydı, yaşamını sanatıyla kazanmak zorunda kalacağından şimdiye kadar çoktan meşhur olurdu. Ben onun iyiliği için ona sert eleştiri yapmak zorundayım."

İlk sergisini evinde açtı

İlk evliliğinden dünyaya gelen oğlu Faruk'u 2.5 yaşında kaybeden Devrim çiftinin, 1923'te Nejad Melih, 1926'da da Şirin ismini verdiği iki çocuğu dünyaya geldi.

Devrim ile evliliği sırasında Atatürk ile tanışan sanatçı, yeni Türk alfabesi ile ilgili konferansta Atatürk'ün yanında yer aldı.

İkinci evliliğini 1934'te, Irak'ın Ankara temsilcisi ve Irak Kralı I. Faysal'ın kardeşi Emir Zeid ile yapan sanatçı prenses unvanı aldı. Zeid çiftinin oğlu Raad 1936'da dünyaya geldi. Diplomat eşinin görevi nedeniyle Türkiye'den ayrılan sanatçı, resim kariyerini Avrupa'nın çeşitli kentlerinde sürdürdü.

Yaşamının büyük bir kısmını Lond­ra ve Paris'te geçiren sanatçı, 1941'de İstanbul'a döndü.

Sanatçı, ilk kişisel sergisini 1945'te İstanbul Maçka'da kendi evinde açtı. Tüm eşyalarını bir depoya yollayan sanatçı, evinde 180 eserini sergiledi.

Sergi açılışını kraliçe yaptı

Londra'daki ilk sergisini 1947'de St. Georges galerisinde açan Zeid, açılışta İngiltere Kraliçesi Elizabeth'i ağırladı.

Pa­ris'teki ilk sergisini de 1949'da Colette Allendy Galerisi'nde açan Zeid, Paris'teki atölyesinde kariyerinin en önemli eserlerine imza attı.

Yurt dışında önemli başkentlerde ve galerilerde birçok kişisel sergi açan sanatçı, yaptığı bir açıklamada soyut resme yönelmesinin sebebini, "Soyut resim yapmamın birkaç nedeni oldu. 1938'de Bağdat'a ilk gidişimde kaldığım sarayımsı evin penceresinden sabahın erken saat­lerinde, başlarında taşıdıkları yo­ğurt kaseleriyle pazara giden kadınların çok hızlı geçişlerini gördüm. Çocukluğumda da pencereden baktığımda insanları ka­fesin arkasından görürdüm. Da­ha doğrusu gördüklerim kişiler değil, onların renkleriydi. Bu yüzden resimlerimde renkleri siyah çizgilerle böldüm." sözleriyle aktarmıştı.

Oldukça büyük boyuttaki eserleri ve eserlerindeki göz alıcı renkleriyle dikkati çeken Zeid'in çalışmalarındaki tarzını, sanat eleştirmeni Andre Parinaud, "O aynı zamanda Doğu'nun ruhunu, bizim Batı'nın dinamizm gücünü mükemmel bir alaşımla karıştırıyor." sözleriyle ifade etmişti.

Unutulmaz sanatçı ise yaptığı eserlere ilişkin, şunları söylemişti:

"Bence portre ve soyutlama arasında çok büyük bir fark yok. Bir insan en az yüz tane insan figürü çizebilir ve hiçbiri birbirine benzemez. Çünkü bu bir fotoğraf değil, bütün içsel geçişleriyle bir insanın ruhu, onun geçmişi ve o anda benim gözümün önüne gelen tüm medeniyetler."

Sanatçının 1962'de imza attığı "Break of the Atom and Vegetal Life" (Atom ve Bitkisel Yaşam Arasında) adlı eseri, Dubai'de Christie's Müzayede Evi'nde düzenlenen müzayedede, 2 milyon 741 bin dolara (73 milyon 390 bin lira) satıldı.

Sanatçı, 1981'de Ürdün Kraliyet Nişanı, 1987'de İtalyan Rispoli Nişanı, 1988'de Fransız Commandeur des Arts et des Letres Nişanı'nı aldı.

Fahrünnisa Zeid, eşini 1970'te kaybetti. Eşinin vefatının ardından Paris'teki yaşamını bırakan sanatçı, 1976'da oğlu Raad'ın da yaşadığı Amman'a yerleşti. Sanatçı 5 Eylül 1991'de Amman'da öldü. Ölümü üzerine Ürdün Kralı ülkesinde ulusal yas ilan etti.

Kaynak: AA

Son Dakika Güncel Doğu ruhunu, Batı dinamizmini resimlerine taşıyan prenses ressam: Fahrünnisa Zeid - Son Dakika

Sizin düşünceleriniz neler ?

  • Balıkesir Gönen'de trafik kazası: 4 yaralı
    19:12 Balıkesir Gönen'de trafik kazası: 4 yaralı

    Balıkesir'in Gönen ilçesinde meydana gelen trafik kazasında aynı otomobilin içindeki 4 kişi yaralandı. Gönen-Bandırma Karayolu'nda meydana gelen tek taraflı kazada otomobil takla attı. Yaralılar, ambulansla Gönen Devlet Hastanesi'ne kaldırılarak tedavi altına alındı. Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

  • Apple, Yeni M4 İşlemci Serisini Çıkarmaya Hazırlanıyor
    19:10 Apple, Yeni M4 İşlemci Serisini Çıkarmaya Hazırlanıyor

    Apple, bu yılın sonuna doğru yeni M4 işlemci serisini çıkarmaya hazırlanıyor. Yeni çiplerin bilgisayar satışlarını etkilemesi bekleniyor. M4 işlemcili Mac modelleri ise 2024 yılının sonbaharında piyasaya sürülecek. İlk olarak 14 inç MacBook Pro ve 24 inç iMac modellerinin yenilenmesi bekleniyor. Daha sonra MacBook Pro, MacBook Air, Mac mini, Mac Studio ve Mac Pro modelleri de güncellenecek.

  • Kılıçdaroğlu ve Dündar arasındaki polemiğe Müjdat Gezen de dahil oldu
    19:10 Kılıçdaroğlu ve Dündar arasındaki polemiğe Müjdat Gezen de dahil oldu

    Sözcü Gazetesi yazarı Uğur Dündar'ın, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nu siyasi rüşvet dağıtmakla suçlamasıyla başlayan polemiğe, Müjdat Gezen de katıldı. Gezen, Kılıçdaroğlu'nun Tarık Akan ve Uğur Dündar ile arasında geçtiğini öne sürdüğü diyaloğun tamamen yalan olduğunu belirtti.

  • Kütahya'da MHP'den seçilen adaylar mazbatalarını aldı
    19:10 Kütahya'da MHP'den seçilen adaylar mazbatalarını aldı

    Kütahya'da Milliyetçi Hareket Partisi'nden (MHP) il genel meclisi ve belediye meclis üyesi seçilen adaylar mazbatalarını Kütahya İl Seçim Müdürü Mehmet Aydın'ın elinden aldı. MHP Kütahya Merkez İlçe Başkanı Ayhan Toy, mazbataların alınmasının ardından yaptığı açıklamada, 'Belediye Meclisi üyelerimiz ve İl Genel Meclisi üyelerimiz mazbatalarını aldılar. Şehrimize ve vatandaşlarımıza hayırlı olsun' dedi.

  • Tesla'nın Hindistan'daki elektrikli otomobil tesisi planlarına Çin'den endişe
    19:09 Tesla'nın Hindistan'daki elektrikli otomobil tesisi planlarına Çin'den endişe

    Çin kaynaklı haberlere göre, Tesla'nın Hindistan'da bir elektrikli otomobil tesisi kurma planları, 'hazırlıksız ve olgunlaşmamış' olarak nitelendirilen Hindistan pazarında başarılı olamayabilir. Tesla CEO'su Elon Musk'ın Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile görüşmek üzere Hindistan'a gelmeyi planladığı belirtiliyor. Hindistan'da elektrikli otomobil pazarının büyümesine rağmen, toplam yolcu araç satışları içindeki elektrikli otomobil oranının düşük olduğu ve kamu şarj altyapısının eksikliği gibi faktörlerin Tesla'nın karşılaşabileceği engeller arasında yer aldığı ifade ediliyor. Çin, Tesla'nın Hindistan'daki olası başarısızlığına yönelik endişelerini dile getiriyor.

  • Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi İlk Toplantısını Gerçekleştirdi
    19:09 Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi İlk Toplantısını Gerçekleştirdi

    Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi, Belediye Başkanı Mehmet Öntürk başkanlığında ilk kez toplandı. Toplantıda gündem maddeleri okundu ve başkanvekilleri, divan katipliği, encümen ve ihtisas komisyon üyelerinin seçimi yapıldı. Ayrıca belediyeler birliklerine üye seçimleri de gerçekleştirildi.

  • vivo V30 Türkiye'de Satışa Sunuldu
    19:09 vivo V30 Türkiye'de Satışa Sunuldu

    vivo'nun merakla beklenen yeni modeli vivo V30, Türkiye pazarında yerini aldı. Cihazın 4 yıl pil sağlığı garantisi ve teknik özellikleri ile dikkat çekiyor. 6.78 inç AMOLED ekran, Snapdragon 7 Gen 3 işlemci, 50 MP ana kamera ve 5.000 mAh batarya gibi özelliklere sahip olan vivo V30, 26.999 TL'den başlayan fiyatlarla satışa sunuldu.

  • Fahriye Evcen ve Burak Özçivit'in oğulları Karan'ın Transformers temalı doğum günü partisi
    19:09 Fahriye Evcen ve Burak Özçivit'in oğulları Karan'ın Transformers temalı doğum günü partisi

    Fahriye Evcen ve Burak Özçivit'in beş yaşına giren oğulları Karan için dünyaca ünlü çizgi roman serisi Transformers temalı bir doğum günü partisi düzenlendi. Evcen, partinin fotoğraflarını sosyal medya hesabından paylaştı.

  • Erzurumspor FK ve Sakaryaspor Berabere Kaldı
    19:08 Erzurumspor FK ve Sakaryaspor Berabere Kaldı

    Trendyol 1. Lig'in 30. haftasında Erzurumspor FK, sahasında Sakaryaspor ile 0-0 berabere kaldı. Maçta her iki takım da gol bulamadı. Maçta yaşanan önemli dakikalar ve oyuncu kadroları detaylı bir şekilde verildi.


Advertisement