İç Anadolu'da 600 Milyar Dolarlık Petrol Umudu

Maden Tetkik Arama (MTA) Genel Müdürlüğünce yapılan sondaj çalışmaları sonucunda, Konya- Ereğli ve Niğde-Bor havzasında, 8 milyar ton petrollü şeyl (petrol türetebilen kaya) potansiyel kaynak rezervi tespit edildi. Isıtıldığında petrol ve doğal gaz üretilebilen söz konusu kayalardan 2,6 milyar varil ile 8,3 milyar varil arasında petrol çıkarılabileceği hesaplanıyor. Buna göre, bölgedeki petrolün potansiyel değerinin 218 milyar dolar ile 687 milyar dolar arasında olabileceği belirtiliyor.

Türkiye'de MTA'nın kurulmasıyla 1935 yılında başlayan petrollü şeyl araştırmaları kapsamında Beypazarı (Ankara), Seyitömer (Kütahya), Hatıldağ, Himmetoğlu, Mengen (Bolu), Ulukışla (Niğde), Bahçecik (Kocaeli), Burhaniye (Balıkesir), Beydili (Ankara), Dodurga (Çorum), Çeltek (Amasya) sahalarında bugüne kadar 1,64 milyar ton petrollü şeyl rezervi belirlendi. MTA son olarak Orta Anadolu Endüstriyel Hammadde Arama Projesi çerçevesinde Ereğli-Bor havzasında 2006 yılında başlattığı çalışmaların meyvelerini almaya başladı. Proje kapsamında yürütülen uzaktan algılama, jeolojik ve jeofizik etüt çalışmalarından elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda havzada araştırma amaçlı açılan toplam 15 adet sondajdan 10 tanesinde sıvı petrol izleri ve petrollü şeyller tespit edildi.

İlk olarak 2007'de Niğde'nin Bor İlçesi'ne bağlı Badak Köyü'nün kuzeyinde açılan 1168 metre derinliğindeki araştırma kuyusunda, 1035-1168 metreleri arasında sıvı petrol bulgusuna rastlandı. 2008 yılında Konya'nın Ereğli İlçesi'ne bağlı Yeniköy ve Acıkuyu köyü çevresinde açılan 8 kuyuda da sıvı petrol ve petrollü şeyl bulundu. Söz konusu havzada açılan diğer sondajlarda da ortalama 40 metre kalınlığında petrol türeten kayalar tespit edildi.

Ereğli-Bor havzasında gerçekleştirilen sondajlardan elde edilen veriler doğrultusunda petrollü şeyllerin petrol türettiği de gözlendi. Yapılan analizler sonucunda bölgede 8 milyar ton petrollü şeyl potansiyel kaynak rezervi tespit belirlendi. Petrol türeten kayaların ne kadar verimli olduğu ile ilgili çalışmalara başlanırken Ereğli-Bor havzasının ABD-Wyoming havzasına çok benzer özellikler taşıdığı belirlendi. Yapılan hesaplamalara göre, söz konusu bölgeden 2 milyar 645 milyon 499 bin 318 ile 8 milyar 334 milyon 643 bin 713 varil arasında petrol elde edilebilecek. Bunun parasal değeri ise 218 milyar 121 milyon 419 bin dolar ile 687 milyar 191 milyon 374 bin dolar arasında değişiyor.

Uzmanlar, Ereğli-Bor havzasındaki bu yeni bulguların netleştirilmesi ile petrollü şeyl rezervinin ve üretilebilir şeyl petrolü miktarının tam olarak belirlenmesinin, ülke için acil araştırılması gereken bir konu olduğunu belirtiyor. Bu arada, önceki yıllarda 40 dolar/varili bulan şeyl petrolünün üretim maliyetinin bugün, 20-25 dolar/varil seviyesine kadar düştüğü, petrol fiyatları yükseldikçe şeyl petrolünün öneminin de arttığı kaydediliyor.

ŞEYL NEDİR?

Şeyl, dünyanın birçok noktasında bulunan, ısıtıldığında yapay petrol ve gaz üretilebilen organik malzeme yönünden zengin tortulu kayalar. Şeyllerin kalitesi, tonda litre olarak çıkarılan petrol miktarıyla hesaplanıyor. Petrol miktarı şeyllerde ton başına; ortalama 38 litre. Şeyl'in doğal gaz kaynağı olarak kullanımı 10 yıl öncesine kadar çok kısıtlıydı, fakat ABD şirketleri kayayı kırmak için yeni teknikler geliştirdi ve yatay olarak sondajlara başladı. Türkiye'nin petrollü şeyl rezervi, Ereğli-Bor havzasının keşfedilmesiyle birlikte 1,64 milyar tondan 9,64 milyar tona ulaştı. Buna göre Türkiye ile dünyadaki önemli petrollü şeyli rezervine sahip ülkeler şöyle:

. Şeyl Rezervi

Ülke (Milyar Ton)

ABD 213,00

AVUSTRALYA 67,00

ÜRDÜN 60,00

İSRAİL 15,36

FAS 12,30

TÜRKİYE 9,64

BREZİLYA 9,60

UKRAYNA 8,80

ESTONYA 1,50