Uzmanlara göre, Ürdün'e irtibat ofisi açma kararı veren NATO bölgedeki hareketliliği kontrol etmek istiyor

NATO'nun Ürdün'ün başkenti Amman'da bir irtibat ofisi açma kararının bölgedeki hareketliliğin kontrol edilmesi amacıyla alındığı belirtiliyor.

Ofisin açılması kararı, bu temmuz ayında Washington'da düzenlenen son NATO Zirvesi'nin sonuç açıklamasında duyuruldu, ancak ofisin kurulması niyeti, Temmuz 2023'te Litvanya'da düzenlenen NATO Zirvesi'nin sonuç açıklamasında ifade edildi.

Gözlemciler ve analistler, NATO'nun kararının amacının başta İran olmak üzere bölgedeki bazı ülkelerin siyasi hareketlerini kontrol etmek ve bölgede ittifakın ve Akdeniz'de stratejik genişlemeyi sağlamak olduğu görüşünde.

Ürdün-NATO ortaklığında bir dönüm noktası

11 Temmuz'da Ürdün Dışişleri Bakanlığı ve NATO tarafından yayınlanan ortak bildiride "bölgesel ve küresel güvenlik gelişmeleri üzerine Washington'daki 2024 NATO Zirvesi'nde müttefik ülkelerin Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki iş birliğini güçlendirecek bir eylem planı kabul ettiği kaydedildi.

Açıklamada, "Ürdün'deki ittifak için bir irtibat ofisi kurma adımının NATO'daki güneydeki komşu ülkelerle işbirliğini güçlendirme konusundaki kararlılığını göstermeyi amaçladığı" belirtildi.

Söz konusu açıklamada, son kararın "Ürdün ile NATO arasındaki derin stratejik ortaklık açısından bir dönüm noktası olduğu" ifade edildi.

Açıklamada, ofisin "NATO ile Ürdün arasında ortak çıkar alanlarında siyasi diyalog ve işbirliğinin güçlendirilmesine ve sürekli iletişimi geliştirmeye katkıda bulunacağı" vurgulanırken, kararın "Ürdün ile NATO arasında 1996'dan bu yana büyüyen ilişkinin doğal sonucu olduğunun" altı çizildi.

NATO'ya göre Ürdün güvenilir bir müttefik

Siyasi analist ve strateji uzmanı Amir es-Sebayile, AA'ya verdiği demecinde, Amman'da bir NATO ofisi kurmanın "özellikle Ukrayna savaşından sonra NATO'nun Güney Akdeniz'e doğru genişleme stratejisinin bir parçası olarak yeni bir adım olmadığını ve daha önce üzerinde mutabakata varılan bir karar olduğunu" anlattı.

"NATO, müttefiklerinin verimliliğini artırmak için çalışmanın ve artan tehlikeler karşısında onlara destek vermenin gerekliliğine inanıyor." diye konuşan Sebayile, son yıllarda eleştirilere maruz kalan NATO'nun bu adımla "imajını iyileştirmek" istediğine işaret etti.

Ürdün ve NATO arasındaki ilişkiyi değerlendiren Sebayile, "Ürdün, NATO'ya üye olmayan ülkeler arasında en önemli ülkedir. NATO'nun onu güvenilir bir müttefik olarak görmesi nedeniyle daha büyük bir avantaja sahip." ifadelerini kullandı.

Ürdün'ün yaşadığı zorluklara da değinen Sebayile, "Ürdün, hem coğrafya olarak hem de reel politik olarak, sınırlarına yayılan terörist gruplar ve güvenliğini hedef alan milisler gibi benzeri görülmemiş zorluklardan geçiyor." dedi.

Sebayile, Amman'da NATO'nun bir ofisinin kuruluyor olmasının "Ürdün müttefiklerinden onunla çalışma, gücünün geliştirilmesi ve az önce belirtilmiş olan zorluklara karşı konulabilmesi açısından ülkenin önemine dair bir mesaj" olduğunu kaydetti.

Bu mesajı yorumlayan Sebayile, şunları aktardı:

"NATO ofisinin kurulmasındaki en önemli şey, ittifakın çalışmalarını ve imajını ifade etmektir ve ben buradan gelen mesajın belirli bir ülkeye yönelik değil, kolektif olduğuna inanıyorum ve bunun İran'a yönelik olduğunu kabul etmiyorum."

- İsrail'in hoşlanmayacağı bir hamle

Siyasal bilimler uzmanı Abdulhakim el-Karale ise, Ürdün'ün çatışma ve şiddetin hakim olduğu, bölgenin güvenliğine ve uluslararası güvenlik ve barışa yansımaları olan istikrarsız bir bölgede önemli bir jeopolitik konuma sahip olduğuna dikkati çekti.

Ofisin Ürdün'de olmasının tercih ediliş sebebine ilişkin Karale, birçok ortak zorluğa karşı işbirliği ve koordine üzerine dayalı olan Amman'ın NATO ile ilişkisinden kaynaklandığını vurguladı.

Karale, bu durumun Arap Rusya ilişkilerine olan etkisine ilişkin Ürdün ve Arap ülkelerinin Rusya ile devam eden iyi ilişkiler içinde olduğunu NATO ofisinin açılmasının Arap Rus ilişkilerini etkileyeceğini sanmadığını, belirli sınırlar içinde herhangi bir ortaklığın başka bir tarafa düşmanlık anlamına gelmesinin zorunlu olmadığını kaydetti.

Ofisin açılması kararına ilişkin İsrail'in pozisyonuna dair Karale, "Özellikle Avrupa ve ABD gibi uluslararası ağırlığı olan güçlerin nezdinde Ürdün'ün sahip olduğu büyük yer, Tel Aviv'in hoşuna gitmeyecek." dedi.

Karale, Ürdün'ün Filistin'in hakkını savunan sert pozisyon ve ilişkileri bu çerçevede yatırıma dönüştüren yapısının Filistin'in hakkını savunan cephede bu şekilde etkin bir tarafın olmasından rahatsız olacağını söyledi.

"Ofisin açılması karşılıklı yarar sağlayacak"

Ürdün Ayan Meclisi Dışişleri Komisyonu Üyesi Muhammed el-Mumini ise NATO ofisinin açılması kararının karşılıklı yarar sağlayacağını ayrıca Ürdün'ün önemine işaretle, ülkenin bölgedeki genel sahneyi okuyuş biçiminin önemine verilen değeri gösterdiğini belirtti.

Ofisin açılmasının uluslararası kararlarda etkin olma imkanı vereceğini belirten Mumini, Amman'ın bu konudaki etkisinin profesyonel stratejileri değerlendirmesi üzerinden olacağını işaret etti.

Mumini, NATO'nun da bundan faydalanacağını belirterek, uluslararası kurumun bölge ülkeleri ile işbirliği ağını güçlendireceğini güvenlik tehditlerine ilişkin daha hassas ve iyi kararlar almasına imkan vereceği bunun da bölgenin gerçekliği hakkında daha profesyonel bir şekilde bilgi sahibi olması üzerinden yapacağı kanaatinde olduğunu dile getirdi.

Söz konusu tehditlere ilişkin Mumini, bunların terör ve aşırılığın yayılması sebebiyle bölgede ulus ötesi tehditler oluşturduğunu ve bundan dolayı çökmüş olan ülkeler olduğunu kaydetti.

Mumini sözlerini "Görünüyor ki, uluslararası en önemli askeri ve stratejik birlik olan NATO, bölge ile ilişkilerini kurumsal ilişkiler yönünde geliştirmeye başladı, bu da zorluklara karşı koymak açısından daha iyi olacak." şeklinde tamamladı.