İl İl Dış Ticaret Potansiyeli Belirlendi

Dış Ticaret Müsteşarlığı yeni adı ile Ekonomi Bakanlığı bürokratları tarafından bilimsel metotla hazırlanan ve 81 ilin tek tek ele alındığı verilerinin bulunduğu 'İl İl Dış Ticaret Potansiyeli' kitabı 524 sayfadan oluşuyor. Tüm illerin ihracat potansiyellerinin ele alındığı çalışmada, her il 'ihracatta genel durumu', 'ihracatta performans göstergeleri', 'tamamlayıcılık ve benzerlik göstergeleri' ile 'rekabet gücü gündemi için stratejik yol haritası' ana başlıklarında incelendi.

Antalya, Burdur ve Isparta'yı içeren Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA), Kalkınma Bakanlığı ve Ekonomi Bakanlığı'nın birlikte düzenledikleri ihracatta daha rekabetçi iller için politika belirlenmesine yönelik toplantısına katıldı. Türkiye'deki 26 kalkınma ajansının temsilcilerinin katıldığı Kalkınma Bakanlığı'ndaki toplantıya, BAKA Genel Sekreteri Tuncay Engin'i temsilen BAKA Stratejik Yönetim ve Koordinasyon Birim Başkanı Süleyman Keloğlu katıldı.

Amacı küreselleşen dünyada yerel rekabetçiliğe ihracat boyutlu bir açıdan bakmak, illerin ihracatta daha rekabetçi bir hale gelmelerine imkan tanıyacak politikaların tasarlanmasında ve politika sonuçlarının değerlendirilmesinde başlangıç noktasını tespit etmek olan İl İl Dış Ticaret Potansiyeli çalışmasını, Ekonomi Bakanlığı ile Harvard Üniversitesi Profesörü Ricardo Hausmann, MIT öğretim üyesi Cesar Hidelgo ve TEPAV birlikte hazırlandı.

DETAYLANDIRMA VE VERİ KAYNAĞI

Tüm illerimizin ihracat verilerinin analizinin yapıldığı ve özet yol haritası çizilen 'İl İl Dış Ticaret Potansiyeli' çalışmasıyla, Sanayi Strateji ile ortaya konulan " Avrasya'nın mal ve hizmet üretim üssü haline gelme" vizyonunun ve İhracat Stratejisi ile belirlenen "İhracatta yüksek teknolojili ve katma değerli ürünlerin ihracatına geçme" amaçlarının hem sektörel hem de coğrafi alanlar bazında detaylandırılması, ortaya konulan vizyonların hayata geçirilmesinde önemli bir adım olarak kabul ediliyor.

Her bir stratejinin makro bazda ortaya koyduğu hedeflere iller bazında nasıl ulaşabileceğimizi net bir şekilde ortaya koymak üzere hazırlanan bilimsel çalışma, il bazında tespit edilen mikro haritalar, bahsedilen vizyonların hayata geçirilmesinde il bazında atılması gereken adımların neler olduğu konusunda önemli bir veri kaynağı olarak kabul ediliyor.

Her il için potansiyel üretim alanlarına işaret etmek suretiyle üretim deseninin ihracatımızı destekleyecek şekilde dizayn edilmesine imkan sağlayacak, özellikle az gelişmiş yörelerdeki 'Bölgesel Güç Merkezlerini' harekete geçirmek suretiyle bölgesel kalkınmaya destek verecek çalışmanın, bu amaçlara uygun teşvik ve destek mekanizmalarının gelişmesine yardımcı olacağı kaydediliyor.

BAKA, Antalya, Isparta ve Burdur illerine ilişkin veri ve analizler konusunda görüş, öneri, bilgi ve belgelerin [email protected] adresine gönderilmesi halinde devam eden çalışmalarda dikkate alınacağını ve bölgemiz için daha reel kararlar verilmesine katkı sağlamayı hedefliyor. Çok yakında Ekonomi Bakanlığı tarafından "Küresel Ticarette Türkiye'nin Yeniden Konumlandırılması" çalışması ile illerimize dış ticarette yeni rota önerileri getirileceği kaydedildi.

3 İLDE İHRACAT VE ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER

İhracat verilerinin analizinin yapıldığı ve özet yol haritası çizilen 'İl İl İhracat Potansiyeli çalışmasında temel göstergelere göre; Antalya'nın, 2000'de 237 milyon dolar olan ihracatı 2010'da 855 milyon dolara çıkarken, Türkiye'deki payı ise 0,86'dan 0,75'e indi. Burdur'un da ihracat rakamı 10 yıl önce 9 milyon dolarken 2010'da 189 milyon dolara, ülke ihracatındaki 0,0 olan payı ise 0,2'ye yükseldi. Isparta'nın ise 2000'de 27 milyon dolar olan ihracatı 10 yıl sonra 81 milyon dolara çıkarken, ülke ihracatındaki payı ise 0,1'de sabit kaldı.

Çalışmaya göre; Antalya'da öne çıkan sektörler sebzeler, meyvalar ve mamulleri, mineral maddeler, gübre ham maddeleri, mantar ve ağaç mamulleri, demir ve çelik, tekstil elyafı ve mamulleri olarak sıralanıyor. Satışların yoğunlaştığı sektörler ise Antalya için ikamet amaçlı olan veya ikamet amaçlı olmayan binaların inşaatı, oteller ve benzeri konaklama yerleri, seyahat acentesi faaliyetleri, belirli bir mala tahsis edilmemiş mağazalarda gıda, içecek veya tütün ağırlıklı parekande ticaret olarak sıralanıyor.

Burdur'da ise ihracatta öne çıkan sektörler; 'Metal dışı mineral mamuller', 'Mineral maddeler, gübre hammaddeleri', 'Çeşitli mamul eşya', 'Belirli sanayi kollarında kullanılan makina ve cihazlar' ile 'Metallerden nihai ürünler' olarak sıralanıyor.

Isparta'da ise, 'Metal dışı mineral mamuller', 'Uçucu yağlar, yüzey aktif maddeler, temizlik patları, boyaları', 'Sebzeler, meyveler ve mamulleri', 'Tekstil elyafı ve mamulleri', 'Balıklar, balık müstahzarları', 'Belirli bir mala tahsis edilmemiş mağazalarda gıda, içecek veya tütün ağırlıklı perakende ticaret', 'Belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda otomotiv yakıtının perakende ticareti', 'Belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda hırdavat, boya ve cam perakende ticareti', 'İkamet amaçlı olan veya ikamet amaçlı olmayan binaların inşaatı', 'Belirli bir mala tahsis edilmemiş mağazalardaki gıda, içecek ve tütün toptan ticareti' ihracatta öne çıkan sektörler olarak belirtiliyor.

REKABET GÜCÜ YÜKSEK İLK 5 SEKTÖR

'İl İl Dış Ticaret Potansiyeli' çalışmasında, illerin rekabet gücü en yüksek 5 sektörü de belirlendi. Antalya'da 'süs, buket için kesilmiş taze çiçek, gonca, dal, yaprak, yosun', 'zooloji, botanik, mineroloji, anatomiye ait koleksiyonlar', 'Yolculuk için tuvalet, dikiş, ayakkabı, elbise temizleme takım çantaları', 'diğer sebzeler-taze, soğutulmuş' ve 'işlenmemiş kurşun' olarak tespit edilen rekabet gücü yüksek sektörler Burdur'da ise 'Ağızdan doldurmalı silahlar', 'Hayvan öldürmeye mahsus silahlar', 'Çimento', 'Tabii taşlar', 'İşlenmiş taşlar', 'Hasat, harman, balya, çimen biçme makinaları vb', 'Toprağı hazırlamaya, işlemeye, ekmeye mahsus makina ve cihazlar' olarak sıralanıyor.

Isparta'da ise rekabet gücü en yüksek 5 sektör şöyle belirlendi: 'Uçucu yağlar, rezinoitler, konsantreleri, çözeltileri', 'Jüt ve bitki iç kabuğu kıtık, döküntüleri', 'Dondurulmuş balık filetosu', 'Yün, hayvan kıllarının topsu, karde edilmiş' ve 'Dc motorları; dc jeneratörleri-diğer'.

ÜÇ İLİN ÇEŞİTLİLİK PERFORMANSI

Çeşitliliği yüksek olan ilde, çok sayıda ürün rekabetçi bir şekilde ihraç edildiğini, ilde var olan beceriler çok sayıda ürünün rekabetçi avantajla ihraç edilmesi için uygun ve aynı şekilde olduğunu veya çeşitliliği düşük olan ilde ise az sayıda ürün ihraç edildiğini gösteren İhracatta Çeşitlilik Performansı 2009 verilerine göre her il için belirlendi. Batı Akdeniz'de Antalya 76 çeşitlikle 6. sırada, Isparta ise 31 çeşitlikle 31. ve Burdur da 8 çeşitlikle 70. sırada bulunuyor.

İhracat verileri analizi ile özet yol haritası çizilen 'İl İl İhracat Potansiyeli çalışmasında illerin sofistikasyonu da tespit edildi. Yüksek olan illerin, gelişmiş ülkelerin ihracat sepetlerinde yer alan ürünleri ihraç ettiğini, değeri düşük olanlar ise ihraç ürünlerinin kompleks olmadığını gösteren sofistikasyona göre ise, bölgede Burdur önde yeralıyor. Antalya 9,25 değeriyle 63., Isparta ise 9,3 ile 60. sırada yeralırken Burdur 9,9 değeriyle 16. sırada.

TAMAMLAYICI İLLER VE ÜLKELER

Bilimsel çalışmada, ilin ihracatının sektörel dağılımı ile en çok örtüşen sektörel dağılıma sahip diğer tamamlayıcı ve benzerlik gösteren iller de belirlendi. Buna göre, Antalya'ya Konya, Mersin ve Hatay, Burdur'a Bilecik ve Amasya, Isparta'ya ise Muğla, Afyon ve Uşak ihracat yapısı açısından benzerlik gösteren iller olarak belirtildi.

Ayrıca, 3 ilin ihracat deseni ile en çok örtüşen ithalat desenine sahip olan ülkeler de ilin tamamlayıcı ülke olarak kaydedildi. Antalya'nın ihracat potansiyeliyle örtüşen ithalatıyla tamamlayıcı ülkeler Rusya, İngiltere, Danimarka, Hırvatistan ve BAE oldu. Burdur için İsrail, Nijerya, Belçika, Hindistan ve İsviçre, Isparta için ise İngiltere, Belçika, BAE, Hong Kong ve İsrail ithalatlarıyla illerin ihracat desenin tamamlayıcı ülkeler olarak tespit edildi.

STRATEJİK YOL HARİTASI

'İl İl Dış Ticaret Potansiyeli' çalışmasının 'Rekabet Gücü Gündemi için Stratejik Yol Haritası bölümlerinde Antalya, Burdur ve Isparta'nın gelişme potansiyeline sahip ve ortaya çıkma potansiyeli olan sektörleri de belirlendi. Antalya'nın gelişme potansiyeli olan sektörü 'diğer turunçgiller (taze/kurutulmuş)' olarak belirtilirken, 'ortaya çıkma potansiyeli olan sektörler' ise şöyle sıralandı:

"'Soya fasulyesi tohumu', 'Diğer mobilyalar vb. aksam, parçaları', 'Yiyecek/içecek sanayii makine, cihazlar vb. aksam, parçaları', 'Başka yerde belirtilmeyen inşat ve iş makinaları' ve 'Buhar üreten kazanlar'."

Burdur için ise, gelişme potansiyeli olan sektörler, 'Kayagan taşı, mermer, granit, porfır, bazalt, gre, inşaata elverişli diğer taşlar', 'Tabii taşlardan kaldırım, döşeme ve inşaata elverişli işlenmiş taşlar' ve 'Seramikten sofra ve mutfak eşyası, diğer ev ve tuvalet eşyası' olarak belirlendi. Ortaya çıkma potansiyeli olan sektörler de 'diğer rotatif elektrik konvertörleri', 'Porselenden sofra, mutfak ve tuvalet eşyası' ile 'Hayvansal katı ve sıvı yağlar ve fraksiyonları' olarak kaydedildi.

Isparta için 'Seramikten sofra ve mutfak eşyası, diğer ev ve tuvalet eşyası', 'Silisli fosil unlarından vb. silisli topraklardan eşya ve ateşe dayanıklı eşya', 'Tabii taşlardan kaldırım, döşeme ve inşaata elverişli işlenmiş taşlar' gelişme potansiyeli olan sektörler olarak belirtilen çalışmada, Ortaya çıkma potansiyeli olan sektörler ise; şöyle sıralandı: 'Motorsuz bisikletler (üç tekerlekliler dahil)', 'Özellikle örgü için kullanılan türdeki bitkisel maddeler', 'Kısa mesafe eşya taşıyan taşıtların aksam ve parçaları' .