Başbakan Azerbaycan'a Gidecek

Kadir Karakuş - Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın (ECO) 12. toplantısına katılmak üzere bu akşam Azerbaycan'a gidecek.

Türkiye, İran, Pakistan Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Afganistan'ın devlet veya hükümet başkanları düzeyinde temsil edileceği zirvenin bu yılki toplantısına ilk defa KKTC Dışişleri Bakanı da davet edildi.

Zirvede küresel ve bölgesel ekonomik gelişmeler ile üye ülkeler arasındaki ekonomik işbirliği konuları görüşülecek.

-Türkiye-Azerbaycan siyasi ilişkileri-

İki ülke arasındaki stratejik işbirliği süreci, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün 16-17 Ağustos 2010 tarihleri arasında Azerbaycan'a gerçekleştirdiği resmi ziyaret sırasında imzalanan "Türkiye ile Azerbaycan Arasında Stratejik Ortaklık ve Karşılıklı Yardım Anlaşması" ve 15-16 Eylül 2010 tarihlerinde İstanbul'da gerçekleştirilen Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları 10. Zirvesi'nde Başbakan Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından yapılan

"Türkiye ile Azerbaycan Arasında Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi (YDSK) Kurulmasına İlişkin Ortak Açıklama" ile hızlandı.

Erdoğan ve Aliyev, geçen yıl İzmir'de "ortak kabine toplantısı" olarak da anılan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi toplantısında önemli enerji işbirliği anlaşmalarına imza koydu.

İzmir'de, Erdoğan ile Aliyev, 2015'te devreye girmesi planlanan Ege Rafinerisi'nin temelini attı. 5 milyar dolar yatırımla gerçekleşecek rafineriyi, Azerbaycan milli petrol şirketi SOCAR ile Türk ortağı Turcas inşa ediyor.

Petkim'in de sahibi olan SOCAR-Turcas ortaklığında Azerbaycan'ın payı yüzde 75. Petkim-Aliağa Kompleksi'ndeki rafineride Türkiye'nin net ithalatçı olduğu jet yakıtı, ultra düşük kükürtlü motorin, LPG gibi mamuller üretilerek Türkiye'nin cari açığının azalmasına katkıda bulunacak.

-TANAP'a büyük önem veriliyor-

Başbakan Erdoğan'ın Azerbaycan ziyaretinin en önemli gündem başlıkları arasında TANAP Projesi geliyor. Geçtiğimiz haziran ayında İstanbul'da Başbakan Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'in şahitliğinde iki ülkenin enerji bakanlarının imza koyduğu Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP) Azerbaycan gazının Avrupa'ya taşınmasını içeriyor.

2018 yılına kadar, 17 milyar dolarlık yatırımla tamamlanması hedeflenin proje sayesinde Türkiye enerji dağıtım üssü olma konumunu pekiştirirken, Azerbaycan da Avrupa'nın önemli enerji tedarikçisi konumuna yükselecek.

Azerbaycan devlet petrol şirketi SOCAR'ın, Türkiye'den BOTAŞ ile TPAO'nun ortaklığı ile 26 Aralık 2011 tarihinde ön mutabakatı gerçekleştirilen Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi için oluşturulan SOCAR, BOTAŞ ve TPAO ilk ortaklar olarak yer alıyor.

TANAP Projesi kapsamında, Türkiye'nin BOTAŞ ve TPAO ile beraber bu konsorsiyum içerisindeki hissesi yüzde 20 olacak. Projenin yüzde 80'lik hissesi SOCAR'a ait olacak.

Türkiye'nin de gaz ithalatını çeşitlendirmesi açısından stratejik önem taşıyan TANAP hattı, gazın Azerbaycan'dan çıkarak, Gürcistan'dan geçip Türkiye üzerinden satılmasını ve iletilmesini öngörüyor. Şah Deniz 2 Konsorsiyumu'nun 16 milyar metreküplük gazının, 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye'ye satılacak, 10 milyar metreküplük kısmı da TANAP ile Avrupa'ya Bulgaristan veya Yunanistan sınırında teslim edilecek. Giriş noktası Türkgözü girişi olan 56 inçlik hattın, Avrupa'ya çıkış noktaları Yunanistan veya Bulgaristan sınırları, Türkiye içi çıkış noktaları ise Eskişehir ve Trakya bölgesi olacak.

Kapasitenin, 2023'te 23, 2026'da ise yılda 31 milyar metreküp seviyesine kadar ulaşması hedefleniyor. Proje, gelecekte Türkmen gazının Türkiye ve Avrupa'ya iletimi için alternatif bir hat olma özelliği de taşıyor.

-Ticaret hacmi katlanarak artıyor-

Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını elde eden ilk ülke olan Azerbaycan ile Türkiye arasındaki ticaret, sürekli artış gösterdi. Son on yılda iki ülke arasındaki ticaret hacmi, yaklaşık on kat artarken, bu rakam 2011'de 2 milyar 400 milyon dolar olarak gerçekleşmişti. Bu yılın ilk altı ayında ise Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ticaret hacminin 2 milyar doları bulduğu belirtiliyor. Yıl sonuna kadar bu rakamın 4 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Başbakan Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Aliyev'in Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi toplantısında bu rakamı 5 yıl içinde enerji işbirliği projeleriyle yıllık 10 milyar dolar seviyesine çıkarma hedefini koyması bekleniyor.

-Türkiye-Azerbaycan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği toplantıları-

Başbakan Erdoğan, geçen ay da Azerbaycan'ın turistik şehri Kebele'de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'le iki ülke arasındaki Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği toplantılarına başkanlık etmişti.

Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği toplantılarının ardından iki ülke arasında "Kombine Taşımacılığın Geliştirilmesine İlişkin" mutabakat zaptı, dışişleri bakanlıkları arasındaki diplomat değişimi mutabakat zaptı,

"Azerbaycan-Türkiye Tohumculuk ve Araştırma Ortak Kurumu'nun faaliyetinin düzenlenmesi" protokolü, iki ülke arasında "Arama-Kurtarma Hizmetlerinin Koordinasyonuna Dair Anlaşma", "Teknik Düzenlemeler, Standardizasyon, Meteoroloji, Akreditasyon ve Uygunluk Değerlendirmesi" alanlarında işbirliğine dair mutabakat zaptı, Yunus Emre Enstitüsü ile Bakü Devlet Üniversitesi arasında Türkoloji projesi işbirliği protokolü ve TRT ile Azerbaycan Radyo ve Televizyon Programları AŞ. arasındaki işbirliği protokolü imzalanmıştı.

Yayıncı: Tolga Özgenç - ANKARA