Mekke Anlaşması yürürlüğe girdi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026'da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan kanun, Resmî Gazete'de yayımlandı. 16 maddeden oluşan anlaşma; taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını, askerî imkânlarla karşılıklı yardımı, istihbarat paylaşımını ve ortak savunma sanayii projelerini öngörüyor.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma iş birliğini yeni bir boyuta taşıyacak Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Türkiye'deki onay sürecinde önemli bir aşama tamamlandı. Üç ülke arasında imzalanan anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan anlaşma, üç ülkenin savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğini kurumsal bir çerçeveye oturtmayı amaçlıyor.

BİR ÜLKEYE SALDIRI, ÜÇ ÜLKEYE YAPILMIŞ SAYILACAK

Anlaşmanın en dikkat çekici hükümlerinden biri, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış bir saldırı olarak kabul edilmesi.

Anlaşmanın 2'nci maddesine göre böyle bir durumda diğer taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye derhal karşılıklı yardım sağlayacak. Verilecek desteğin kapsamı ve niteliği, ihtiyaçların objektif biçimde değerlendirilmesinin ardından belirlenecek. Taraflar, mevcut imkânları çerçevesinde askerî kabiliyetlerini de kullanarak saldırıya uğrayan ülkeye destek verebilecek.

Bu hüküm, üç ülke arasında kolektif savunma ve caydırıcılık mekanizmasının oluşturulmasını öngörüyor.

ORTAK TATBİKAT VE ASKERÎ EĞİTİM YAPILACAK

Anlaşma, üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki ilişkilerin geliştirilmesini de kapsıyor. Bu doğrultuda askerî personel değişimi, ortak eğitim programları, tatbikatlar ve konuşlandırma faaliyetlerinin teşvik edilmesi kararlaştırıldı.

Tarafların askerî birliklerinin barış ve savaş dönemlerinde birlikte çalışabilirliğinin artırılması, savunma kapasitelerinin güçlendirilmesi ve operasyonel koordinasyonun geliştirilmesi hedefleniyor.

İSTİHBARAT PAYLAŞIMI VE LOJİSTİK DESTEK

Anlaşmanın 9'uncu maddesi, üç ülke arasında güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımını öngörüyor. Paylaşılacak bilgilerin gizliliği, veri güvenliği ve korunması konusunda tarafların yükümlülükleri de düzenleniyor.

10'uncu madde kapsamında ise barış, savaş ve olağanüstü durumlarda tarafların birbirlerine lojistik destek sağlaması kararlaştırıldı. Bu destek; silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askerî ekipmanları kapsıyor. Yardımın sağlanması, mevcut lojistik imkânlara ve sistemlerin uyumluluğuna bağlı olacak.

SAVUNMA SANAYİSİNDE ORTAK ÜRETİM HEDEFİ

Anlaşmanın 7'nci maddesi, savunma sanayii alanında iş birliğinin geliştirilmesine ayrıldı. Buna göre üç ülke arasında ortak savunma üretimi, araştırma ve geliştirme projeleri, savunma teknolojilerinde yenilik çalışmaları ve teknik bilgi paylaşımı teşvik edilecek.

Ayrıca savunma sanayii alanında insan kaynağının yetiştirilmesi, uzmanların karşılıklı görevlendirilmesi ve askerî sanayi kapasitesinin geliştirilmesi de iş birliği başlıkları arasında yer alıyor.

STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ KURULACAK

Anlaşmanın 8'inci maddesiyle üç ülke arasında Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulması öngörülüyor. Komitede ülkelerin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları yer alacak.

Komite, ortak savunma politikalarına stratejik yön verecek ve güvenlik alanındaki iş birliğinin geliştirilmesini sağlayacak. Toplantılar dönüşümlü olarak taraf ülkelerde yılda iki kez gerçekleştirilecek. Gerektiğinde ülke liderleri de yılda bir kez bir araya gelebilecek.

Komitenin sekretaryasının Suudi Arabistan'da bulunması, ilk genel sekreterin ise Pakistan'dan atanması kararlaştırıldı. Anlaşmaya başka ülkelerin katılımına ilişkin mekanizma ve kriterleri belirleme yetkisi de komiteye verildi.

ANLAŞMA SÜRESİZ OLACAK

16 maddeden oluşan Mekke Anlaşması'nın yürürlüğe girmesi için taraf ülkelerin kendi iç hukuklarında gerekli onay işlemlerini tamamlaması ve son onay belgesinin sekretaryaya tevdi edilmesi gerekiyor.

Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacak. Ancak taraflardan herhangi biri, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra, en az üç ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek.

Anlaşma ayrıca tarafların mevcut uluslararası yükümlülüklerini korurken, egemenliklerine, toprak bütünlüklerine ve birbirlerinin iç işlerine karışmama ilkelerine saygı gösterilmesini de esas alıyor.